Viêm da dị ứng là bệnh da liễu hình thành khi cơ thể tiếp xúc với các dị nguyên có hại từ môi trường. Đây là phản ứng của hệ miễn dịch trước các tác nhân bên ngoài. Khi tiếp xúc với yếu tố kích thích, cơ thể sẽ phản ứng bằng các biểu hiện viêm trên da như mẩn ngứa, sưng đỏ, phát ban hoặc nổi mề đay với mật độ dày đặc.
1. Nguyên nhân gây viêm da dị ứng
Viêm da dị ứng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và giới tính. Bệnh thường có diễn biến dai dẳng, phức tạp và xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả nguyên nhân nội tại và tác động từ môi trường bên ngoài.
Yếu tố di truyền: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa viêm da dị ứng và di truyền. Trẻ có bố hoặc mẹ từng mắc bệnh có nguy cơ mắc viêm da cơ địa cao hơn khoảng 25%.
Thời tiết thay đổi thất thường: Đây là nguyên nhân phổ biến gây viêm da dị ứng theo mùa. Sự thay đổi thời tiết làm gia tăng các tác nhân dị ứng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam giới.
Độ tuổi: Viêm da dị ứng ở trẻ nhỏ có xu hướng bùng phát mạnh hơn khi người mẹ sinh con ở độ tuổi lớn.
Chế độ ăn uống: Nhiều người ăn uống kiêng khem hoặc thiếu chất dinh dưỡng, thiếu nước và khiến da khô ráp, làm giảm lượng ceramide – thành phần giữ ẩm tự nhiên của da. Điều này dễ dẫn đến viêm da dị ứng.
Cơ địa dị ứng: Dị ứng với thực phẩm, hóa chất, mỹ phẩm… dẫn đến viêm da dị ứng.
Lối sống thiếu khoa học: Thức khuya, mất ngủ kéo dài làm suy giảm hệ miễn dịch... dẫn đến viêm da dị ứng.
Nguyên nhân khác: Dị ứng với thời tiết, lông động vật, hóa chất, mỹ phẩm…
2. Triệu chứng của viêm da dị ứng
Triệu chứng viêm da dị ứng khởi phát thường gặp nhất là ngứa và đỏ da. Sau đó, da có thể trở nên thô ráp, bong tróc và viêm nhiễm. Các biểu hiện này thường xuất hiện ở mặt sau cánh tay, khuỷu tay, đầu gối, má và da đầu.
Ngoài ra, người bệnh viêm da dị ứng có thể gặp các triệu chứng sau:
Xuất hiện các mảng da sẫm màu hoặc đỏ, xám.
Nổi mụn nước nhỏ, khi vỡ có thể chảy dịch (dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng).
Da khô, bong vảy hoặc phồng rộp.
Trường hợp nặng có thể kèm theo chán ăn, sốt, mệt mỏi, khó chịu.
3. Điều trị viêm da dị ứng hiệu quả
Viêm da dị ứng là bệnh lý khó kiểm soát do nhiều dị nguyên tồn tại trong không khí, môi trường và thực phẩm. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương da.
Người bệnh cần thăm khám bác sĩ da liễu ngay khi xuất hiện triệu chứng để ngăn bệnh tiến triển kéo dài, gây khó khăn cho việc điều trị về sau. Việc sử dụng thuốc và phác đồ điều trị cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh điều trị bằng thuốc, người bệnh có thể hỗ trợ chăm sóc da bằng cách sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như lá trầu không, trà xanh, lá khế… rửa sạch, đun nước để tắm hoặc rửa vùng da bị tổn thương.
4. Viêm da dị ứng cần kiêng gì?
Chế độ ăn uống và sinh hoạt có ảnh hưởng lớn đến quá trình phục hồi da. Người bị viêm da dị ứng nên lưu ý:
Hạn chế các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, đậm gia vị.
Tránh lạm dụng rượu bia, đồ uống có cồn và các chất kích thích vì có thể làm suy giảm chức năng gan, thận và tích tụ độc tố trong cơ thể.
Nên thay thế sữa động vật (bò, dê, cừu…) bằng sữa thực vật từ óc chó, mè đen, đậu nành, ngô…
Hạn chế tiếp xúc với hóa chất, dung môi, chất tẩy rửa, nước hoa, mỹ phẩm hoặc các sản phẩm chăm sóc da có thành phần dễ gây kích ứng.
Tránh uống nhiều cà phê, rượu bia và kiểm soát căng thẳng, stress kéo dài.
Bên cạnh đó, cần: Tăng cường bổ sung chất xơ trong bữa ăn hằng ngày Bổ sung vitamin A, D, C và kẽm giúp tái tạo tế bào da, làm lành tổn thương và hạn chế sẹo thâm. Uống đủ nước mỗi ngày, khoảng 2 – 2,5 lít tùy điều kiện thời tiết và thể trạng.
5. Phòng ngừa viêm da dị ứng tái phát
Viêm da dị ứng có thể tái phát bất cứ lúc nào nếu không được chăm sóc đúng cách. Do đó, việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh lâu dài.
Vệ sinh cơ thể hằng ngày bằng nước ấm, không tắm quá lâu (chỉ nên từ 10 – 15 phút).
Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu thấm hút tốt.
Tránh gãi hoặc chà xát mạnh lên vùng da tổn thương.
Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát.
Ngủ đủ giấc để tăng cường sức đề kháng.
Tránh tiếp xúc với các hóa chất có tính tẩy rửa mạnh như xà phòng, nước rửa bát, chất lau sàn…
Duy trì chế độ luyện tập phù hợp, tránh để mồ hôi tiếp xúc lâu với vùng da đang viêm.
