Kinh tế Việt Nam đang ở mức thu nhập trung bình cao, nhiều nghề đang thiếu nhân lực khi xu hướng AI phát triển mạnh

Nhiều công việc có tính chất lặp lại đang được tự động hóa. Tuy nhiên, AI không đồng nghĩa với việc con người mất hết việc làm. Ngược lại, trong một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, nhu cầu về những người lao động có kỹ năng nghề cao vẫn rất lớn.

Kinh tế phát triển, nhu cầu nhân lực kỹ thuật tăng

Theo Ngân hàng Thế giới, GDP Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 514,7 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 5.066 USD. Trong khi đó, lực lượng lao động và nhu cầu tiêu dùng, sản xuất, phương tiện giao thông và thiết bị dân dụng tiếp tục mở rộng.

Kinh tế càng phát triển, số lượng ô tô, xe máy, điều hòa, tủ lạnh, máy móc và thiết bị điện tử càng tăng. Khi đó, nhu cầu bảo dưỡng, sửa chữa và dịch vụ kỹ thuật cũng tăng theo.

AI phát triển nhưng người thợ kỹ thuật vẫn có vai trò quan trọng

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), khoảng 11,5 triệu lao động tại Việt Nam, tương đương khoảng 1/5 lực lượng lao động, đang làm những công việc có khả năng chịu tác động từ AI tạo sinh. Tuy nhiên, chỉ khoảng 1 triệu lao động được đánh giá có nguy cơ bị AI thay thế hoàn toàn; phần lớn còn lại là những công việc mà AI sẽ thay đổi hoặc hỗ trợ một phần.

Điều này rất đáng chú ý.

AI có thể giúp người thợ tìm tài liệu, tra cứu mã lỗi, đọc sơ đồ kỹ thuật, tìm nguyên nhân hư hỏng hoặc tham khảo quy trình sửa chữa. Nhưng khi chiếc xe, điều hòa, tủ lạnh hay thiết bị điện tử gặp sự cố, vẫn cần một người trực tiếp kiểm tra, đo đạc, tháo lắp, sửa chữa và vận hành thiết bị.

Vì vậy, thay vì lo sợ AI, người lao động nên trang bị cho mình một nghề có tính thực tế và học cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ.

1. Nghề sửa chữa ô tô

Thị trường ô tô Việt Nam tiếp tục phát triển nhanh. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), các thành viên VAMA bán khoảng 313.359 xe trong năm 2025.

Đặc biệt sự phát triển của ô tô điện và hybrid đang làm thay đổi nghề sửa chữa ô tô.

Người thợ trong tương lai không chỉ sửa chữa, bảo dưỡng phần cơ khí mà cần phải làm:

- Điện và điện tử ô tô.

- Hệ thống điều khiển ECU.

- Cảm biến và mạng truyền thông.

- Chẩn đoán lỗi bằng máy.

- Công nghệ ô tô điện và ô tô hybrid.

- Hệ thống pin và động cơ điện…

2. Nghề sửa chữa xe máy

Xe máy đã đang và vẫn sẽ tiếp tục là phương tiện giao thông phổ biến tại Việt Nam.

Bên cạnh xe máy sử dụng động cơ xăng, xe máy điện cũng ngày càng phổ biến. Điều này mở ra thêm một cơ hội lớn cho nghề sửa chữa xe máy.

Người thợ cần cập nhật kiến thức về phun xăng điện tử FI, điện – điện tử, cảm biến, ECU, chẩn đoán lỗi, động cơ điện, pin và hệ thống điều khiển xe máy điện.

3. Điện tử – điện lạnh

Điện tử – điện lạnh cũng là nhóm nghề có tính ứng dụng rất cao. Điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, thiết bị điện tử và hệ thống điện lạnh được sử dụng rộng rãi.

Đặc thù của nghề là phải trực tiếp kiểm tra và sửa chữa. AI có thể hỗ trợ tra cứu thông tin nhưng chắc chắn không thể thay thế các thao tác thực tế của người kỹ thuật viên.

Cơ hội học nghề cho nhiều người

- Học sinh: Nếu không học xuất sắc để vào đại học top thì những bạn yêu thích máy móc, ô tô, xe máy, điện – điện tử nên học nghề để sớm lập nghiệp.

- Công nhân lao động phổ thông: khi các công việc phổ thông được tự động hóa. Đó sẽ là động lực để chuyển đổi nghề nghiệp.

- Bộ đội xuất ngũ: học một nghề kỹ thuật sẽ là một hướng để nhanh chóng để có thu nhập bền vững trong tương lai.

- Sinh viên: Sinh viên cũng có thể học nghề để bổ sung kiến thức lý thuyết được học tại giảng đường.

EAC – học nghề phải thực chiến

Trong thời đại AI, việc chỉ đọc tài liệu hoặc xem video trên mạng là chưa đủ để trở thành một người thợ giỏi. Nghề kỹ thuật cần thực hành thực chiến trên xe, máy móc và thiết bị thực tế.

Đó cũng là định hướng của Trung tâm đào tạo nghề EAC, trung tâm đào tạo nghề kỹ thuật hàng đầu Việt Nam, với các lĩnh vực đào tạo chính gồm:

Sửa chữa ô tô – Sửa chữa xe máy – Điện tử điện lạnh.

EAC hướng người học đến kỹ năng thực tế, đồng thời cập nhật những công nghệ mới như ô tô điện, hybrid, điện – điện tử ô tô, xe máy điện, chẩn đoán lỗi và thiết bị điện tử hiện đại.

Chọn đúng nghề, Học đúng cách chắc chắn vẫn sẽ là nền tảng quan trọng để bạn phát triển sự nghiệp lâu dài.