Nước chanh không chỉ là một loại thức uống giải khát thơm ngon mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Quả chanh (Citrus limon (L.) Osbeck), thuộc họ Cam (Rutaceae), được sử dụng phổ biến vừa làm thực phẩm vừa làm vị thuốc. Theo các tài liệu y học cổ truyền, chanh có vị chua, tính bình hoặc hơi mát, quy vào kinh tỳ, vị và phế. Công năng chủ yếu là sinh tân dịch, chỉ khát, kiện vị, hỗ trợ tiêu hóa và hóa đờm.
Theo lý luận Đông y, vị chua giúp thu liễm, sinh tân, thích hợp khi cơ thể hao tổn tân dịch do thời tiết nóng hoặc lao động nhiều. Chanh cũng thường được phối hợp với gừng, mật ong trong các bài thuốc dân gian nhằm làm dịu họng hoặc giảm cảm giác đầy bụng sau ăn.
Vậy nước chanh có thể hỗ trợ sức khỏe như thế nào?
1. Hỗ trợ phòng ngừa tái phát sỏi thận do canxi
Theo y học cổ truyền, chanh có tác dụng sinh tân, lợi thủy, góp phần hỗ trợ bài tiết nước tiểu. Theo y học hiện đại, axit citric trong chanh sau khi được chuyển hóa sẽ làm tăng lượng citrate trong nước tiểu. Citrate có khả năng gắn với canxi, từ đó làm giảm sự hình thành các tinh thể canxi oxalat và canxi phosphat – nguyên nhân phổ biến gây sỏi thận.
Ở một số người có nguy cơ tái phát sỏi thận canxi, việc tăng lượng citrate trong nước tiểu có thể được bác sĩ khuyến nghị như một biện pháp hỗ trợ dự phòng hình thành sỏi mới. Nước chanh là một nguồn cung cấp citrate tự nhiên, tuy nhiên chỉ có vai trò hỗ trợ phòng ngừa ở một số trường hợp phù hợp. Nước chanh không có tác dụng làm tan sỏi đã hình thành và không thể thay thế các phương pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
2. Hỗ trợ người bị cảm lạnh thông thường mau hồi phục
Trong y học cổ truyền, chanh thường kết hợp với gừng hoặc mật ong để giúp sinh tân, giảm khô rát họng và tạo cảm giác dễ chịu khi bị cảm.
Vitamin C trong nước chanh không có tác dụng ngăn ngừa cảm lạnh ở phần lớn người khỏe mạnh. Tuy nhiên, các phân tích tổng hợp cho thấy việc bổ sung vitamin C có thể rút ngắn thời gian mắc cảm lạnh và giảm nhẹ triệu chứng ở một số trường hợp. Do đó, uống nước chanh khi bị cảm có thể giúp bổ sung nước, cung cấp vitamin C và làm dịu cổ họng, đẩy nhanh quá trình phục hồi bệnh.
3. Hỗ trợ phòng ngừa bệnh do thiếu vitamin C
Những người ăn ít rau quả, người cao tuổi, người hút thuốc lá hoặc có chế độ ăn thiếu cân đối có nguy cơ thiếu vitamin C cao hơn.
Thiếu vitamin C không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến da, mạch máu, miễn dịch và khả năng lành vết thương. Nếu kéo dài, có thể dẫn đến bệnh scorbut (scurvy).
Nước chanh là nguồn bổ sung vitamin C tự nhiên, giúp tham gia tổng hợp collagen, hỗ trợ miễn dịch, tăng hấp thu sắt từ thực phẩm và bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa. Kết hợp nước chanh với nhiều loại rau, củ và trái cây khác để đảm bảo đủ nhu cầu dinh dưỡng.
4. Hỗ trợ cải thiện táo bón nhẹ
Khi uống nước chanh, lượng nước đưa vào cơ thể cũng tăng lên. Việc uống đủ nước giúp làm mềm phân, hỗ trợ nhu động ruột hoạt động hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, vị chua của chanh có thể kích thích tiết nước bọt và dịch tiêu hóa ở một số người.
Khi bị táo bón kéo dài, bên cạnh việc bổ sung đủ nước người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn giàu chất xơ, tăng vận động và đi khám khi cần thiết.
Nước chanh không phải là thuốc chữa bệnh, nhưng có thể trở thành một phần của chế độ ăn lành mạnh, góp phần hỗ trợ phòng ngừa tái phát sỏi thận do canxi, bổ sung vitamin C, giảm nhẹ triệu chứng cảm lạnh và cải thiện táo bón nhẹ ở một số người. Điều quan trọng là sử dụng với lượng phù hợp, không thay thế thuốc điều trị và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền nếu muốn dùng để hỗ trợ kiểm soát bệnh mạn tính.
