HƯƠNG HOA TRONG TỪNG GIỌT MẬT THƠM
Cuối tháng 5, đất trời Hương Sơn như bừng tỉnh sau những cơn mưa mùa hạ. Màu xanh trải dài trên triền đồi, xen lẫn những cụm hoa lặng lẽ khoe sắc. Giữa không gian mênh mang ấy, những đàn ong bay rập rờn, cần mẫn ghé từng cánh hoa, hút lấy hương vị của nắng gió. Đây cũng là lúc mùa mật ong đang vào vụ rộ nhất, khi sức sống của thiên nhiên hòa quyện cùng nhịp đập hối hả của những chú ong nhỏ bé.
Trong khu vườn rợp bóng cây, ông Hồ Văn Bình (thôn Đồng Phúc, xã Quang Diệm) lặng lẽ chăm sóc từng đàn ong. Làn da sạm nắng, ánh mắt nheo cười sau tấm lưới bảo hộ, ông như hòa mình vào mùi mật thơm lừng đang chín dần trong từng lớp sáp vàng óng.
Với kinh nghiệm của mình, ông Bình chia sẻ: “Ong có đặc tính bầy đàn rất cao và nhạy cảm với các tác động của ngoại cảnh như thời tiết, ánh sáng và nhiệt độ. Vì vậy, người nuôi ong không chỉ đơn thuần chăm sóc mà phải thực sự “hiểu” ong, lắng nghe từng tiếng vo ve, từng cử động nhỏ trong tổ. Chỉ có vậy, đàn ong mới khỏe mạnh, mới cho mật ngọt thơm ngon”.
Gắn bó với nghề nuôi ong đã hơn 20 năm nay, ông Bình luôn dành nhiều thời gian chăm chút tỉ mỉ cho những đàn ong. Chính từ sự tận tâm ấy, kinh tế gia đình ngày càng vững vàng và khấm khá. Ông chia sẻ: “Năm ngoái, chỉ với 70 đàn ong, gia đình tôi thu hoạch gần 800kg mật. Mật ong chất lượng được khách hàng ưa chuộng, bán với giá 200.000 đồng mỗi lít đã giúp gia đình tôi thu về gần 160 triệu đồng.”
Còn với ông Lê Khánh Ngọc (thôn Yên Long, xã Quang Diệm), một ngày mới sẽ bắt đầu bằng việc chăm chút cho 50 đàn ong - những “người bạn nhỏ” đã gắn bó cùng ông qua bao mùa mật.
Chia sẻ về kinh nghiệm khai thác mật ong, ông Ngọc cho biết: “Việc thu hoạch mật ong không có thời gian cố định mà tùy thuộc vào sức khỏe của từng đàn và điều kiện tự nhiên. Khi ong khỏe, chăm chỉ hút mật thì khoảng 8 ngày là tôi có thể quay mật, nhưng cũng có những đàn cần tới 15 - 17 ngày mới đủ lượng mật để thu hoạch”.
Khi tiến hành lấy mật, mọi thao tác của ông Ngọc đều được thực hiện vô cùng nhẹ nhàng và cẩn thận. Ông dùng dao chuyên dụng để cắt bỏ lớp sáp phía trên những ô mật đã chín đầy. Sau khi chuẩn bị xong, từng cầu ong nặng trĩu mật sẽ được cẩn thận đưa vào máy quay mật, bắt đầu quá trình tách những dòng mật vàng óng, sánh mịn ra khỏi sáp.
Nhờ bàn tay chăm chút và tình yêu bền bỉ ấy, năm ngoái, đàn ong của ông đã cho gần 600 lít mật. Với giá bán khoảng 200.000 đồng mỗi lít, gia đình ông thu về gần 120 triệu đồng. Ngoài ra, ông còn gây thêm ong giống, bán dụng cụ nuôi ong, tạo thêm nguồn thu nhập ổn định và đều đặn. Năm nay, dù thời tiết có phần thất thường nhưng nhờ kinh nghiệm dày dạn và sự chăm sóc kỹ lưỡng, những đàn ong của ông vẫn phát triển tốt, dự kiến cho năng suất đạt bằng năm ngoái.
Nhưng hơn hết, điều khiến ông Ngọc gắn bó với nghề không chỉ nằm ở giá trị kinh tế. Mỗi lần quay mật, ngửi thấy mùi thơm đặc quánh của các loài hoa quyện trong làn mật óng vàng, ông lại thấy lòng mình lắng dịu hơn. Giữa đời sống bộn bề, cảm giác được sống gần với thiên nhiên, được hòa mình vào nhịp chuyển mùa của đất trời mới chính là món quà lớn nhất mà nghề nuôi ong mang lại.
KHI NHỮNG GIỌT MẬT ĐƯỢC CHẮP CÁNH BAY XA
Không chỉ dừng lại ở quy mô sản xuất nhỏ lẻ, nhiều người dân Hương Sơn đã mạnh dạn phát triển nghề nuôi ong theo hướng chuyên nghiệp để đưa mật ong quê nhà vươn xa hơn trên thị trường. Hiện nay, trên địa bàn đã có 3 sản phẩm mật ong đạt chuẩn OCOP, trong đó nổi bật có 1 sản phẩm được công nhận 4 sao và 2 sản phẩm đạt 3 sao.
Năm 2024, HTX Mật ong Cường Nga ở xã Quang Diệm trở thành cơ sở đầu tiên của Hà Tĩnh có sản phẩm mật ong đạt chuẩn OCOP 4 sao. Thành quả này là kết quả của quá trình nỗ lực không ngừng nhằm nâng cao chất lượng và phát triển nghề nuôi ong truyền thống tại địa phương.
Để đạt được tiêu chuẩn cao này, anh Nguyễn Văn Cường - Giám đốc HTX Mật ong Cường Nga cùng các thành viên đã tập trung đầu tư toàn diện từ khâu chọn giống ong tốt, đến quy trình thu hoạch, chế biến và đóng gói sản phẩm theo quy trình khép kín, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và giữ trọn vẹn hương vị tự nhiên.
Hiện HTX quy tụ 18 thành viên với hơn 1.500 đàn ong. Không dừng lại ở việc sản xuất mật, HTX còn mở rộng sang kinh doanh ong giống và dụng cụ phục vụ ngành ong. Bên cạnh đó, HTX thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn bà con cách nuôi và chăm sóc đàn ong đúng chuẩn, góp phần phát triển nghề nuôi ong bền vững.
“Về đầu ra, HTX luôn tập trung xây dựng thương hiệu mật ong sạch, nguyên chất và thiết lập mối quan hệ với các kênh phân phối uy tín cả trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, mật ong còn được phân phối qua các kênh bán lẻ uy tín, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và sàn thương mại điện tử, góp phần nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ” - anh Cường cho biết.
Tính từ đầu mùa khai thác đến nay, HTX Mật ong Cường Nga đã thu hoạch được 12 tấn mật. Sản phẩm sau khi chế biến được đóng gói cẩn thận và nhanh chóng đưa ra thị trường, nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người tiêu dùng nhờ hương vị thơm ngon, tinh khiết và chất lượng ổn định.
Anh Nguyễn Văn Cường chia sẻ: “Tôi mong rằng nghề nuôi ong ở Hương Sơn sẽ không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình mà ngày càng chuyên nghiệp, bài bản hơn. Khi nghề phát triển bền vững, người dân sẽ có thêm sinh kế ổn định, từ đó gắn bó lâu dài với nghề. Chính niềm tin ấy là động lực để HTX không ngừng cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô sản xuất để đưa mật ong Hương Sơn vươn xa hơn nữa”.
Cùng với HTX Mật ong Cường Nga, các cơ sở mật ong khác trên địa bàn Hương Sơn cũng đang nỗ lực phát triển nghề nuôi ong lấy mật.
Với mong muốn nâng tầm giá trị mật ong Hương Sơn, năm 2020, ông Nguyễn Trí Thức (thôn Chế Biến, xã Sơn Kim 2) quyết định đầu tư mua thêm ong giống, phát triển đàn ong của gia đình lên 100 đàn. Đến năm 2023, khi đàn ong phát triển tốt, gia đình tiếp tục đầu tư xây dựng nhà xưởng, mua một số máy móc như: máy hạ thủy phần, máy hút chân không, máy ép nhiệt… để sản xuất mật ong theo các tiêu chuẩn OCOP.
Tháng 7/2024, sản phẩm “Mật ong Thức Dung” chính thức được xếp hạng OCOP 3 sao. Không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng, việc đạt tiêu chuẩn OCOP còn mở ra cơ hội để sản phẩm từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Từ khi được công nhận, mật ong Thức Dung đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, đặc biệt là các tỉnh phía Nam. Ông Thức cho biết: “Chúng tôi rất chú trọng đến việc nâng cấp bao bì, cải tiến mẫu mã và giữ vững chất lượng sản phẩm. Mong muốn lớn nhất là đưa mật ong Thức Dung đến với nhiều người tiêu dùng hơn nữa, để sản phẩm của quê hương Hương Sơn có chỗ đứng vững chắc và lâu dài trong lòng khách hàng cả nước”.
Với những nỗ lực miệt mài của người dân đến sự đồng hành của các HTX, nghề nuôi ong ở Hương Sơn đang từng bước chuyển mình theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Mỗi giọt mật không chỉ kết tinh từ hương hoa rừng mà còn thấm đẫm mồ hôi, tâm huyết và khát vọng vươn lên của những con người gắn bó với núi rừng quê hương.
Toàn huyện Hương Sơn có hơn 21.000 đàn ong, 5 tháng đầu năm đã thu hoạch 69 tấn mật, ước tính cả năm thu về hơn 117 tấn. Dù thời tiết không hoàn toàn thuận lợi nhưng đàn ong vẫn phát triển tốt, mật đạt chất lượng cao. Bà con đã chú trọng hơn đến kỹ thuật và đầu tư công nghệ, giúp nâng giá trị sản phẩm. Cùng đó, việc xây dựng thương hiệu, phát triển theo tiêu chuẩn OCOP là hướng đi đúng, tạo đà cho nghề nuôi ong địa phương phát triển bền vững. Thời gian tới, địa phương tiếp tục hỗ trợ các mô hình có tiềm năng, khuyến khích bà con mở rộng quy mô sản xuất, gắn với nâng cao chất lượng và phát triển thị trường tiêu thụ ổn định.
