Phạm Quỳnh Như - thi sĩ của đồng quê và trẻ nhỏ

(Baohatinh.vn) - Đọc thơ ông đã nhiều nhưng có dịp về thăm ngôi nhà của ông ở thôn Trần Phú, xã Thạch Trị (TP Hà Tĩnh), tôi mới thật sự hiểu vì sao giới văn nghệ Hà Tĩnh gọi Phạm Quỳnh Như là “thi sĩ của đồng quê”.

Con đường thảm nhựa dẫn vào thôn Trần Phú trải ra bức tranh đồng quê bình yên dưới nắng mới. Nhà của thi sĩ Quỳnh Như nằm ở cuối thôn, bốn phía là cánh đồng, ruộng vườn bao bọc. Thiên nhiên bốn mùa cùng nhịp sống của đồng đất quê hương đã phả vào thơ ông, tạo nên nguồn thi liệu dồi dào để ông sáng tạo nên một “gia tài” thơ khá phong phú.

bqbht_br_z6495070479142-3052aecdca506cce4ca3e87e3c935f1a.jpg
Phạm Quỳnh Như - thi sĩ của đồng quê và trẻ nhỏ.

Phạm Quỳnh Như sinh ngày 14/9/1947. Năm 1965, ông tham gia lực lượng thanh niên xung phong chống Mỹ, làm việc ở Đội xe thồ do ngành GTVT quản lý. Tháng 10/1967, ông được gửi đi học tại Đại học GTVT, ngành cầu đường sắt. Ra trường, ông được phân về làm ở Xưởng B19, Cục Công trình I, Bộ GTVT, phụ trách thi công cầu đường sắt nối 2 huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) và Đức Thọ (Hà Tĩnh). Những năm tháng này, Quỳnh Như đã “bén duyên” với thi ca. Những vần thơ đầu tiên ông viết là ký ức về quê hương, gia đình. Từ năm 1995, sau khi nghỉ hưu, về lại ngôi nhà và không gian đồng quê thân thuộc đã gắn bó từ thuở ấu thơ, Quỳnh Như mới thật sự là người làm thơ chuyên nghiệp.

Thơ ông thấm đẫm không gian làng quê. Đó là tiếng đồng đất quê hương ngàn đời ngân vọng, là hình ảnh người nông dân tảo tần một nắng hai sương, là sự sinh sôi, luân chuyển của hạt lúa củ khoai, cánh đồng, gốc rạ, vầng trăng, giọt nắng, cơn mưa, tiếng gà gáy, tiếng sóng rì rào ngoài biển xa… Tất cả đã ngấm vào máu thịt ông. Đồng đất quê hương đi vào thơ ông một cách tự nhiên và chân thật, rất đẹp và gợi tả, ăm ắp xúc cảm. Hình ảnh người mẹ và cây lúa có lẽ là điển hình nhất trong những tứ thơ về đồng quê của Quỳnh Như:

"Mẹ cắm cây mạ xuống bùn

Cắm nỗi lo vào lòng đất

Cây mạ thẳng lên cao

Lưng mẹ thêm còng

Mẹ cấy trong mưa - cằm người chạm sóng

Một trăm ngày chờ mong bông lúa chín

Một trăm đêm giấc ngủ chập chờn"

(Mùa gặt)

Mẹ thu gom cánh đồng

Bằng vành trăng đầu tháng

Sẻ nửa nỗi lo

Ngủ thiêm thiếp cùng những hạt giống trong bồ

Mẹ giấu hạn hán, bão lụt trong đôi mắt trũng sâu

(Đi cùng vầng trăng)

Quỳnh Như tâm sự: “Mẹ tôi làm ruộng, cha tôi làm thợ bạc. Sau này, tôi và vợ cũng nhận ruộng làm nông. Mười năm cày bừa cấy hái như những nông dân thực sự nên tôi hiểu nỗi vất vả của người nông dân, vẽ hình ảnh của người nông dân trong thơ rất dễ. Nhà tôi ở gần biển nên cảm hứng thơ về biển cũng rất dạt dào. Tập “Nỗi khát con thuyền” có nhiều bài thơ về biển là vì thế. Sau này, tôi có điều kiện đi nhiều vùng quê trong tỉnh, phạm vi đề tài rộng mở nhưng tôi vẫn thích viết về làng quê mình nhất”.

bqbht_br_z6495070937707-eb48fe9ed8da7292cfb8e92f0c2026d2.jpg
Hàng chục năm gắn bó với thi ca, với quê nhà yêu dấu, đến nay, nguồn cảm hứng trong Quỳnh Như chưa hề vơi cạn.

Nói đến thơ Quỳnh Như, không thể không nhắc đến mảng đề tài thiếu nhi mà ông đã rất thành công, nhận được nhiều giải thưởng danh giá. Dường như tâm hồn khoáng đạt, trong trẻo của một thi sĩ chân quê đã giúp ông có sự giao cảm với trẻ thơ một cách kỳ lạ. Ông có thể hòa vào những niềm vui, suy nghĩ, mong ước, khát khao, tiếng lòng của trẻ nhỏ, cùng reo vui trước vầng trăng thu, cùng lắng nghe tiếng của thiên nhiên, đất trời trong cảm thức của các em để viết nên 4 tập thơ thiếu nhi.

Tập kịch thơ thiếu nhi từng đạt giải khuyến khích của Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam, được dàn dựng và phát trên sóng Đài PT&TH Hà Tĩnh (nay là Báo Hà Tĩnh). Tập “Đất và trời” (có tên gọi khác là “Áo đất, áo trời”) đạt giải thưởng Hội Nhà văn năm 2023. Đặc biệt, bài thơ “Bà em” (in trong tập “Trời và đất”) được đưa vào cuốn sách “35 đề ôn luyện Tiếng Việt 4” (Tập 2) do Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành năm 2024. Bài thơ có nhiều hình ảnh độc đáo để khắc họa hình tượng người bà đậm nét văn hóa Việt:

"Bà em ngoài tám mươi rồi

Ngày đi sợ nắng, đêm ngồi sợ trăng

Tóc như hoa của thời gian

Bồng bềnh nở trắng cài ngang mái đầu

Buồn vui gửi ở miếng trầu

Nụ cười che cả sắc màu nắng mưa

Trưa hè cánh võng đu đưa

Lời ru trầm bổng nhặt thưa cánh cò…".

78 tuổi đời, hàng chục năm gắn bó với thi ca, với quê nhà yêu dấu, đến nay, nguồn cảm hứng trong Quỳnh Như chưa hề vơi cạn. Ông đã hoàn thành bản thảo 3 tập thơ mới, dự định sẽ xuất bản trong thời gian tới. Ngoài ra, với tư cách là Chi hội trưởng Chi hội VHNT huyện Thạch Hà (thuộc Hội VHNT Hà Tĩnh), ông luôn cố gắng tổ chức các buổi gặp gỡ, chia sẻ, đàm luận văn chương nghệ thuật với các hội viên trên địa bàn.

Giữa cuộc sống bộn bề lo âu và gấp gáp, tìm về những vần thơ của Quỳnh Như, ta như thấy mình thanh nhẹ khi chạm vào những dây đàn của bản nhạc quê hương, dào lên niềm tin yêu cuộc sống:

"Ban mai mở rộng tầm nhìn

Ngút ngát cánh đồng

Mênh mông trời biển

Những câu thơ chợt đến như chùm quả thơm

Rụng xuống dưới chân ta…

Mong rằng những “chùm quả thơm” thi ca sẽ còn tiếp tục “rụng xuống” tâm hồn trong sáng, hồn hậu, dịu dàng của nhà thơ Phạm Quỳnh Như.

Quỳnh Như có 6 tập thơ và kịch thơ đã xuất bản: “Tiếng đồng” (1999), “Quả trong vườn” (thơ thiếu nhi, 2004), “Nỗi khát con thuyền” (2006), “Sắc màu thiên nhiên” (thơ thiếu nhi, 2019), “Phá cỗ Trung thu” (kịch thơ thiếu nhi, năm 2023), “Trời và đất” (thơ thiếu nhi, năm 2023). Trong đó, tập “Tiếng đồng” và “Sắc màu thiên nhiên” đã đạt Giải thưởng VHNT Nguyễn Du - UBND tỉnh Hà Tĩnh, tập “Phá cỗ Trung thu” đạt giải khuyến khích cuộc thi thơ dành cho thiếu nhi của Liên hiệp Các hội VHNT Việt Nam. Tập “Trời và đất” đạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023.

Với “gia tài” thơ không nhỏ này, năm 2024, ông đã trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, chuyên ngành thơ.

Chủ đề 50 năm văn học nghệ thuật sau ngày đất nước thống nhất

Đọc thêm

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Với 18 di tích lịch sử, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) đang huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh tu bổ, tôn tạo và số hóa tư liệu, góp phần lan tỏa truyền thống văn hóa và bồi đắp niềm tự hào quê hương.
Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Khi những ngày cuối thu dần khép lại, gió lạnh bắt đầu ùa về, lòng người như muốn tìm về một miền yêu thương, nơi có bóng dáng mẹ hiền và hơi ấm thân thuộc của mái nhà xưa.
Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Có những mùa hoa chẳng cần lời hẹn ước vẫn đều đặn trở về như một cuộc hẹn dịu dàng với đất trời. Tháng 11, phố phường Thành Sen (Hà Tĩnh) lại được đánh thức bởi sắc hồng của hoa mỹ nhân.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!