Rằm tháng Bảy và quan niệm về đạo hiếu

(Baohatinh.vn) - Trong tâm thức người Việt, rằm tháng Bảy là dịp lễ mang nhiều yếu tố tâm linh, tín ngưỡng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng về ý nghĩa của dịp lễ này. Phóng viên Báo Hà Tĩnh đã có cuộc trao đổi với Đại đức Thích Chúc Giác - Trưởng ban Hoằng pháp Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh về vấn đề này.

Rằm tháng Bảy và quan niệm về đạo hiếu

Đại đức Thích Chúc Giác.

P.V: Thưa Đại đức Thích Chúc Giác, xin ngài cho biết ý nghĩa của dịp lễ rằm tháng Bảy theo quan niệm của Phật giáo?

Đại đức Thích Chúc Giác: Theo quan niệm của Phật giáo, rằm tháng Bảy gắn liền với lễ Vu Lan báo hiếu. Điều này xuất phát từ tích truyện Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ. Chuyện kể thời Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế, Mục Kiền Liên là một trong những vị đại đệ tử xuất chúng nhất của Đức Phật.

Sau khi tu hành đắc đạo, ngài dùng thần thông để tìm người mẹ đã khuất. Khi phát hiện mẹ mình là bà Thanh Đề do nghiệp xấu ác mà về cõi ngạ quỷ, chịu cảnh đói khát, đau khổ, Bồ tát Mục Kiền Liên cầu xin Đức Phật chỉ cách cứu mẹ.

Rằm tháng Bảy và quan niệm về đạo hiếu

Lễ Vu lan báo hiếu được các chùa trên địa bàn Hà Tĩnh tổ chức mỗi dịp rằm tháng Bảy.

Nhờ làm theo lời Phật dạy, vào ngày rằm tháng Bảy năm đó, không chỉ thân mẫu của ngài thoát nạn khổ, được tái sinh về cõi trời mà nhiều chúng sinh bị trầm luân nơi địa ngục cũng được giải thoát. Bồ tát Mục Kiền Liên cảm kích ân Phật nên đã khuyến khích người trên thế gian hằng năm vào rằm tháng Bảy tổ chức lễ Vu Lan, cúng dường tăng chúng mười phương hội về, tụng kinh Vu Lan Bồn để báo hiếu cho cha mẹ và cửu huyền thất tổ.

Kế tục truyền thống đó, từ xưa đến nay, người Việt đều xem tháng Bảy là dịp để báo hiếu với cha mẹ, ông bà, tổ tiên. Dịp này, các nhà chùa cũng tổ chức lễ Vu Lan với nhiều hoạt động ý nghĩa như: bông hồng cài áo, giảng đạo hiếu hạnh, cúng cơm chay... Những hoạt động này nhằm hỗ trợ các phật tử và người dân bày tỏ tâm nguyện những người đã mất được sinh về cõi lành, cha mẹ còn sống được mạnh khỏe, bình an.

P.V: Rằm tháng Bảy gắn liền với sự báo hiếu, vậy chữ “hiếu” trong đời sống ngày nay được hiểu như thế nào là trọn vẹn, thưa Đại đức?

Đại đức Thích Chúc Giác: Người xưa có câu “Hiếu nghĩa vi tiên” - nghĩa là “Lấy đạo hiếu làm đầu”. Sự hiếu với cha mẹ không chỉ giới hạn trong dịp lễ rằm tháng Bảy mà nó phải là những việc làm thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày. Dịp này nhắc nhở mỗi người biết trân trọng những gì mình đang có, luôn nhớ đến công ơn sinh dưỡng của cha mẹ mà làm những việc hiếu nghĩa để trọn đạo làm con.

Rằm tháng Bảy và quan niệm về đạo hiếu

Rằm tháng Bảy gắn liền với sự báo hiếu, tri ân nguồn cội.

Tiếc rằng, nhiều người không hiểu ý nghĩa sâu xa của đạo hiếu, khi cha mẹ còn sống thì bỏ mặc, đối xử bạc bẽo nhưng cứ nghĩ rằng, dịp lễ chỉ cần lên chùa cầu cúng, ngày giỗ làm mâm cao cỗ đầy là trọn hiếu. Chữ hiếu với cha mẹ là bao hàm khái niệm “hiếu dưỡng” (nuôi dưỡng cha mẹ) và “hiếu kính (yêu thương, kính trọng cha mẹ). Một ngày còn cha, còn mẹ trên đời là một ngày hạnh phúc, an yên và người làm con trước hết phải trọn đạo hiếu mới trọn vẹn được trách nhiệm với đời.

Lòng tri ân báo hiếu đó cũng xuất phát từ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là dòng chảy văn hóa thiêng liêng của dân tộc Việt Nam. Không chỉ đền ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ mà còn là tri ân công ơn dạy dỗ của thầy cô, tri ân các bậc tiền nhân đã hy sinh bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước. Lòng tri ân, báo hiếu đó cũng chính là nền tảng xây dựng đạo đức cho con người, gia đình, xã hội, góp phần để thế giới hòa bình, thánh thiện hơn.

P.V: Trong quá trình người dân thực hành tín ngưỡng dịp lễ rằm tháng Bảy vẫn còn những hạn chế, quan điểm của Đại đức như thế nào về vấn đề này?

Đại đức Thích Chúc Giác: Rằm tháng Bảy ngoài ý nghĩa là lễ Vu Lan báo hiếu thì nhiều người còn quan niệm là ngày xá tội vong nhân. Trong giáo lý đạo Phật không có khái niệm về ngày xá tội vong nhân, mà đây là một tập tục có xuất xứ từ đạo giáo của người Trung Quốc. Người ta quan niệm rằng, ngày rằm tháng Bảy, các vong hồn được xá tội, cửa địa ngục mở để họ trở về dương thế, vất vưởng khắp dương gian. Vì thế, người dân gọi tháng Bảy là tháng “cô hồn” và cúng bằng cháo loãng, gạo, bỏng, muối… cho các cô hồn không nơi nương tựa và mong ước họ được siêu sinh, không quấy nhiễu đời sống của người trần.

Rằm tháng Bảy và quan niệm về đạo hiếu

Cần có sự hiểu biết trong thực hành tín ngưỡng tâm linh để tránh những hành vi lãng phí, mê tín dị đoan...

Lễ Vu Lan đề cao sự báo hiếu, tri ân, còn quan niệm xá tội vong nhân lại đề cao sự ban phước. Như vậy, có thể thấy lễ Vu Lan và ngày xá tội vong nhân không mang ý nghĩa đồng nhất với nhau. Quan niệm về xá tội vong nhân xét cho cùng cũng là một tín ngưỡng tâm linh của người dân, tuy nhiên, trong quá trình thực hành tín ngưỡng, nhiều người do thiếu hiểu biết đã biến nó thành mê tín dị đoan; lan truyền và tạo nên tâm lý tiêu cực, bất an trong cộng đồng xã hội.

Rằm tháng Bảy dù quan niệm là lễ Vu Lan hay ngày xá tội vong nhân cũng đều mang ý nghĩa thể hiện lòng kính trọng, biết ơn với các bậc sinh thành, đề cao việc báo hiếu và làm phúc. Do đó, thay vì đầu tư quá nhiều vào việc cúng bái, đốt vàng mã, người dân nên làm tròn đạo hiếu với cha mẹ, tổ tiên; tích cực làm việc thiện, chia sẻ tinh thần, giúp đỡ vật chất cho những hoàn cảnh khó khăn. Đây cũng chính là những việc làm thể hiện tính nhân văn của con người Việt Nam.

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!