Thanh toán bằng tiền mặt lâu nay vẫn là thói quen của ông Nguyễn Văn Trung (60 tuổi, trú tại thôn Bàu Am, xã Lưu Vĩnh Sơn, Thạch Hà). Điều đáng nói là thời gian tới, ông vẫn chưa có ý định thay đổi phương thức thanh toán khi giao dịch mua sắm hàng hóa và sử dụng các dịch vụ.
Ông Trung chia sẻ: “Mặc dù chúng tôi cũng đã được các cơ quan chức năng tuyên truyền về sử dụng ngân hàng số, thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, do tuổi cao, không có điện thoại thông minh và ở khu vực nông thôn nên chúng tôi rất ngại thay đổi hình thức thanh toán”.
Không chỉ ông Trung mà nhiều người dân ở Hà Tĩnh vẫn chưa tiếp cận hình thức thanh toán hiện đại. Với họ, thanh toán tiền mặt vẫn là lựa chọn duy nhất. Từ đây, dẫn tới việc người dân không được trải nghiệm các tiện ích của thanh toán trực tuyến và các ngân hàng cũng phát sinh chi phí, nhân lực để phục vụ người dân trong giao dịch tiền mặt.
Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 8, ngay từ đầu năm 2025, đơn vị đã triển khai kịp thời các văn bản, quy định của Chính phủ, NHNN Việt Nam và UBND tỉnh Hà Tĩnh về thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số năm 2025 trên địa bàn đến các tổ chức tín dụng. Theo đó, đơn vị đã phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan, chỉ đạo các tổ chức tín dụng trên địa bàn thực hiện đẩy mạnh triển khai thanh toán không dùng tiền mặt.
Tuy vậy, kết quả đạt được chưa cao, chỉ mới một bộ phận người dân (chủ yếu ở thành phố, thị xã, thị trấn, thị tứ) sử dụng dịch vụ. Đặc biệt, tỷ lệ sử dụng tiền mặt trong thanh toán tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp vẫn còn cao, nhất là trong lĩnh vực y tế. Cụ thể, thanh toán viện phí trực tuyến ở Hà Tĩnh hiện mới đạt 38,03%/tổng số tiền thanh toán viện phí. Với kết quả này, để hoàn thành mục tiêu thanh toán viện phí trực tuyến 50%/tổng số tiền thanh toán viện phí vào cuối năm 2025 vẫn còn nhiều thách thức.
Bà Hoàng Thị Ngọc Thảo – Trưởng phòng Dịch vụ khách hàng (Vietcombank Hà Tĩnh) cho biết: "Để khuyến khích khách hàng thanh toán qua tài khoản ngân hàng, Vietcombank đã đầu tư công nghệ, ra mắt ngân hàng số với giao dịch hiện đại, dễ thao tác; tăng cường ký kết các hợp đồng liên kết thanh toán qua ngân hàng với Công ty Điện lực Hà Tĩnh, Công ty CP Cấp nước Hà Tĩnh, các trường học, bệnh viện…; thực hiện miễn, giảm các loại phí liên quan đến thanh toán không dùng tiền mặt… Chi nhánh đang phục vụ hơn 350.000 khách hàng, song mới khoảng 50% khách hàng sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt; chủ yếu là người trẻ (dưới 40 tuổi) và ở khu vực thành phố, thị xã, thị trấn… Một bộ phận khách hàng ở nông thôn, điều kiện kinh tế thấp, người cao tuổi… khả năng tiếp cận và sử dụng thẻ, các dịch vụ ngân hàng còn hạn chế; nhiều phụ huynh học sinh, người hưởng lương hưu, trợ cấp ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa chưa có tài khoản ngân hàng”.
Thời gian qua, BIDV Cẩm Xuyên (thuộc BIDV Nam Hà Tĩnh) cũng đã triển khai đồng bộ các giải pháp khuyến khích khách hàng sử dụng thanh toán online, song kết quả vẫn chưa như mong đợi.
Ông Trần Văn Sử - Giám đốc BIDV Cẩm Xuyên cho hay: “BIDV đã tích cực tham gia ngày hội chuyển đổi số của các địa phương; phối hợp UBND các xã, thị trấn trên địa bàn tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, quảng bá tại các địa điểm kinh doanh, phủ sóng QR code để mở rộng mạng lưới khách hàng chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt…, song, tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ này còn khiêm tốn. Hệ quả là người dân không được trải nghiệm các tiện ích mà hình thức dịch vụ thanh toán hiện đại mang lại và ngân hàng cũng phát sinh thêm các chi phí, nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu rút, chi trả tiền mặt của người dân”.
Theo phản ánh, nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ thanh toán online, nhất là thanh toán viện phí ở Hà Tĩnh còn thấp là do phần lớn người dân vẫn còn thói quen quản lý, sử dụng tiền mặt trong mua sắm; chưa quan tâm và chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích thanh toán không dùng tiền mặt; các bệnh viện, cơ sở y tế chưa khuyến khích bệnh nhân thanh toán online, các bệnh nhân đến khám, điều trị tại bệnh viện tuyến huyện đa phần là người già, không biết thao tác trên ngân hàng số.
Ngoài ra, mạng lưới phòng giao dịch và cơ sở hạ tầng thanh toán của các tổ chức tín dụng đa phần tập trung ở khu vực đông dân cư; khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa tốc độ phát triển chậm. Hạ tầng thương mại điện tử tại một số địa bàn miền núi chưa đồng đều, chưa có công cụ để người dân thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Ngoài ra, hiện nay, một số chính sách thuế mới ban hành, hiểu biết của các chủ kinh doanh chưa đầy đủ nên nhu cầu giao dịch tiền mặt gia tăng cũng gây khó khăn cho việc phủ sóng thanh toán “online”.
Để thực hiện hiệu quả Đề án Chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định số 424/QĐ-UBND ngày 18/2/2022 của UBND tỉnh, các cấp, ngành cần tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp để gia tăng tỷ lệ người dân sử dụng thanh toán trực tuyến. Theo đó, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng cơ chế, chính sách, tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi số hoạt động ngân hàng; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trên cơ sở ứng dụng công nghệ, tạo thuận lợi cho người dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa tiếp cận dịch vụ.
Đồng thời, tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán điện tử; triển khai hiệu quả các hệ thống thanh toán quan trọng và hoạt động các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đúng quy định; đẩy mạnh tuyên truyền thu hút người dân quan tâm, thay đổi thói quen tiêu dùng truyền thống; quan tâm đầu tư hạ tầng thương mại điện tử tại các khu vực nông thôn, miền núi… Các tổ chức tín dụng tiếp tục mở thêm mạng lưới phòng giao dịch, cơ sở hạ tầng thanh toán, nhất là khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa… tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận ngân hàng số.
