Dừng khai thác mỏ sắt Thạch Khê (bài 1): Trên dưới đồng thuận!

“Chúng ta đang có nguồn tài nguyên rất lớn nằm trong lòng đất chưa khai thác được, chúng ta cũng có nguồn tài nguyên “nổi” rất đẹp, rất hoang sơ nhưng chưa được khai thác, đó là biển Thạch Hải. Tôi được biết, Hà Tĩnh đã có báo cáo với Chính phủ về giải quyết tình hình khai thác mỏ sắt Thạch Khê. Theo tôi, để cho Thạch Hải nói riêng và Thạch Hà nói chung phát triển thì có lẽ chúng ta sẽ tạm thời để tài nguyên trong lòng đất và sẽ khai thác tiềm năng về biển” – Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nói chuyện với cán bộ và nhân dân xã Thạch Hải trong chuyến thăm và làm việc tại Hà Tĩnh, tháng 1/2018.

Mỏ sắt Thạch Khê với những đánh giá về trữ lượng tài nguyên, vốn là niềm hy vọng suốt hàng chục năm nay của người dân Hà Tĩnh. Tuy nhiên, ngay sau khi dự án triển khai, những hệ lụy bắt đầu lộ diện. Đến thời điểm này, sau 10 năm khai thác, nếu đem so sánh thì rõ ràng, hệ lụy mà địa phương và nhân dân phải nhận quá nhiều so với hiệu quả.

Thêm vào đó, năng lực yếu kém của nhà đầu tư cũng khiến tương lai của dự án trở nên mơ hồ. Nếu như trước đây, người dân chờ đợi khai thác mỏ sắt bao nhiêu thì hiện tại lại mong mỏi Chính phủ sớm có quyết định dừng dự án bấy nhiêu.

Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam (VUSTA) do GS, TSKH Đặng Vũ Minh - Chủ tịch VUSTA dẫn đầu khảo sát hiện trường khu vực mỏ sắt Thạch Khê ngày 19/6/2017.

Ông Nguyễn Công Thắng - người dân thôn Văn Sơn (xã Thạch Đỉnh) cho biết: “Mỏ sắt Thạch Khê đi vào khai thác, hiệu quả kinh tế chưa thấy đâu nhưng lại gây nên bao khó khăn cho đời sống của người dân chúng tôi. Nếu cứ tiếp tục khai thác thì chắc chắn vùng đất này sẽ có nguy cơ trở thành “vùng đất chết” khi nguồn nước sinh hoạt lẫn nguồn nước phục vụ sản xuất bị ô nhiễm và cạn kiệt, môi trường ô nhiễm, bãi thải xâm lấn, đặc biệt là nguy cơ bị lũ quét và ngập lụt ở khu vực bờ moong. Chính vì thế, chúng tôi đồng lòng mong muốn Chính phủ cho dừng dự án để gây dựng lại cuộc sống”.

VIDEO: Nguyện vọng dừng dự án của người dân vùng mỏ (KT: Anh Tấn)

Theo khảo sát mới nhất của huyện Thạch Hà, tại 6 xã vùng dự án thì đại đa số người dân đề nghị dừng triển khai dự án. Ông Nguyễn Viết Hải - Chủ tịch UBND xã Thạch Bàn cho biết: “10 năm triển khai dự án, đến nay, các kế hoạch, lộ trình đã công bố đều không được thực hiện. Thay vào đó là việc đất đai bị sa mạc hóa, nguồn nước ngầm bị tụt và ô nhiễm, lao động không được chuyển đổi nghề, không có việc làm, tiến độ xây dựng NTM bị đình trệ. Thực tế đó đã gây tâm lý hoang mang, mất lòng tin trong nhân dân. Chúng tôi tha thiết đề nghị tỉnh sớm kiến nghị với Chính phủ có quyết định dừng dự án. Kèm theo đó, đề nghị hoàn thiện, trả lại mặt bằng, khắc phục diện tích bị sa mạc hóa và khôi phục nguồn nước phục vụ đời sống, sản xuất”.

VIDEO: Nguyện vọng dừng dự án của cán bộ vùng mỏ (KT: Anh Tấn)

Trên cơ sở những hệ lụy khiến đời sống KT-XH 6 xã của huyện Thạch Hà bị đẩy lùi và tâm nguyện của nhân dân, UBND tỉnh Hà Tĩnh trong các buổi làm việc với các bộ, ban, ngành cũng đã liên tục đề xuất phương án tạm dừng dự án, chờ đợi thời điểm phù hợp và các điều kiện đảm bảo mới tiếp tục khai thác. Nguyện vọng này cũng được Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà đồng tình khi cùng lãnh đạo Hà Tĩnh phân tích những tác hại về môi trường, thủy văn, địa chất của dự án.

VDEO: Nguyện vọng dừng dự án của nguyên Bí thư thành ủy Hà Tĩnh (KT: Anh Tấn)

Nếu dự án tạm dừng khai thác, việc khắc phục, xử lý tồn đọng không kém phần khó khăn. Tuy nhiên, nếu đem lên bàn cân so sánh với những hệ lụy về đời sống KT-XH kéo dài suốt 10 năm qua của dự án thì rõ ràng việc dừng là cần thiết.

VDEO: Nguyện vọng dừng dự án của nguyên Chủ tịch UBMTTQ tỉnh (KT: Anh Tấn)

Đến thời điểm này, dừng khai thác mỏ sắt Thạch Khê là tâm nguyện chung của lãnh đạo tỉnh, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương và đại đa số người dân Hà Tĩnh. Tâm nguyện đó cũng đang nhận được sự đồng tình của một số bộ, ngành và nhiều chuyên gia, các nhà khoa học trên cả nước.

(Còn nữa)