Khoảng trống trong quy hoạch, quản lý nghĩa trang ở Hà Tĩnh

Khu vực nghĩa trang Rậm Sim, phường Hà Huy Tập từng xuất hiện tình trạng lấn chiếm đất nông nghiệp để xây dựng lăng mộ. Đầu tháng 3/2025, chính quyền địa phương đã rà soát, thống kê được 23 lô đất, rộng 3.500 m² là đất nông nghiệp giáp ranh với nghĩa trang bị người dân tự ý chuyển đổi, bao chiếm xây dựng lăng mộ.

Mới đây nhất, đầu tháng 9 vừa qua, tại nghĩa trang Nương Đình (tổ dân phố 2, phường Hà Huy Tập) chính quyền địa phương phát hiện 2 hộ dân tự ý đổ đất cát, xây dựng bờ rào trên phần đất nông nghiệp giáp ranh với nghĩa trang để xây dựng khu lăng mộ khi chưa được cho phép.

Ông Nguyễn Nhật Linh, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập cho biết: “Ngay sau khi phát hiện sự việc, phường đã lập biên bản, yêu cầu các hộ dừng thi công, tháo dỡ phần vi phạm và khôi phục hiện trạng. Tuy nhiên, các hộ dân không chấp hành nên phường đã tổ chức cưỡng chế, phá dỡ để khôi phục hiện trạng ban đầu. Quan điểm của địa phương là xử lý nghiêm, không để tạo tiền lệ”.

Thực tế cho thấy, việc lấn chiếm đất nghĩa trang không phải là câu chuyện cá biệt. Trước đó, tình trạng xây dựng lăng mộ tự phát, chiếm đất sản xuất, thậm chí phá vỡ quy hoạch nghĩa trang tại một số địa phương từng xảy ra. Mới đây, tại nghĩa trang Đồng Quản (thôn Tri Khê, xã Thạch Hà) đã xảy ra va chạm, xích mích giữa các hộ dân khi có hành vi bao chiếm đất nghĩa trang.

Ông Nguyễn Chân Hùng, Trưởng thôn Tri Khê, xã Thạch Hà cho biết “Do không có quy hoạch, ranh giới chưa được cắm mốc rõ ràng, quy định quản lý còn thiếu cụ thể nên đã xảy ra va chạm, xích mích giữa một số hộ dân khi có hành vi bao chiếm đất. Thôn phải đứng ra hòa giải khá nhiều vụ việc. Nếu không có quy chế rõ ràng thì rất khó quản lý lâu dài, dễ phát sinh mâu thuẫn trong Nhân dân.”

Ông Lê Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Hà cũng thừa nhận: "Trên địa bàn có hiện tượng người dân chiếm đất nông nghiệp để xây dựng lăng mộ, nhất là các vùng giáp ranh với nghĩa trang. Tới đây, xã sẽ rà soát lại toàn bộ quỹ đất nghĩa trang, tăng cường trách nhiệm của thôn xóm, đồng thời đề xuất ban hành quy chế quản lý thống nhất.”

Từ thực tế thời gian qua cho thấy, công tác quy hoạch và quản lý nghĩa trang ở Hà Tĩnh vẫn còn không ít khoảng trống. Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động, vai trò, trách nhiệm của cấp xã, phường càng trở nên then chốt. Không chỉ dừng lại ở việc xử lý vi phạm, nhiều ý kiến cho rằng, điều quan trọng hơn là phải rà soát tổng thể, điều chỉnh quy hoạch phù hợp với thực tiễn và ban hành quy chế quản lý thống nhất, lâu dài.

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Thành Sen cho biết: “Trên địa bàn phường, sau sáp nhập, phường được giao quản lý 19 nghĩa trang nhưng hiện nay công tác quản lý đang gặp nhiều khó khăn. Thời gian tới, UBND phường sẽ rà soát lại quy hoạch, ban hành quy chế quản lý nghĩa trang theo hướng văn minh, hiện đại, bền vững”.

Quản lý nghĩa trang không chỉ là vấn đề đất đai, mà còn liên quan trực tiếp đến văn hóa ứng xử, trật tự xã hội và sự đồng thuận trong cộng đồng. Những vụ việc đã và đang xảy ra tại Hà Tĩnh là lời nhắc nhở rõ ràng rằng, nếu không siết chặt công tác quản lý ngay từ cơ sở, những hệ lụy phát sinh sẽ phức tạp.