Những đứa con của rừng

(Baohatinh.vn) - Chuyến đi của đoàn khảo sát thác Vũ Môn ở xã Phú Gia, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) vào tháng 8 vừa qua với chặng đường tính bằng hàng giờ đi bộ sẽ chẳng thể thành công nếu thiếu đi những người dân bản địa dẫn đường... Họ - những hướng dẫn viên thực thụ đưa đoàn khảo sát về với “ngôi nhà” lớn đầy thân thuộc.

Chuyện người dẫn đường

Nguyễn Văn Mai là một trong 7 người dẫn đường và gùi đồ giúp đoàn, cậu cũng là người nhỏ tuổi nhất trong đoàn. Mới 18 tuổi, nhưng Mai đã có kinh nghiệm hơn 5 năm đi rừng.

nhung dua con cua rung

Dẫu gùi đồ trên lưng rất nặng nhưng họ vẫn hăng hái tiên phong làm người dẫn đường.

Người bé cỏn, trên vai gánh đồ nặng đến vài chục kg nhưng Mai chẳng nề hà. Lúc trong đoàn có người cần dìu, Mai cũng luôn sẵn sàng giúp. Cậu bé hay cười, nhưng ít nói… chỉ đến khi hỏi tên loại cây nào trong rừng, cậu đều đọc vanh vách và hào hứng nói về một vài công dụng của cây. Chuyến đi bắt đầu thú vị hơn, hành trình chinh phục Vũ Môn dường như ngắn lại với những kiến thức mới mẻ mà Mai chia sẻ.

Thi thoảng lúc đi, thấy cậu bẻ cành, khắc dấu lên cây, tôi cứ nghĩ đó chỉ là trò nghịch ngợm, nhưng không hẳn thế, đó là một cách để làm dấu cho người đi sau và cho chính bản thân mình; cũng là một cách để lưu lại kỷ niệm nơi cậu đi qua. “Đi rừng chỉ cần một con dao và một cái bật lửa là không sợ đói, sợ rét. Cứ nhìn hướng mặt trời mọc mà đi thì không sợ lạc” - Mai nói.

nhung dua con cua rung

Khắc tên lên thân cây - một cách để đánh dấu đường và lưu lại kỉ niệm

Hơn một ngày đi rừng, với tiết trời mưa nắng thất thường, mọi người đã mệt, nhưng cậu vẫn phăm phăm hướng về phía trước với một ba lô nặng trĩu trên vai. Mai bộc bạch: “Đi đường thành phố em mới sợ lạc, nhưng đi đường rừng chẳng bao giờ sợ”.

Thậm chí, đến những chỗ chẳng có đường, có lối, cả đoàn phải tự xẻ cây lấy lối đi thì Mai cũng như con sóc nhỏ tinh anh, len lỏi khắp các bụi rậm, tiên phong dẫn đường.

Còn anh Lê Thanh Hóa (thôn Phú Lâm, xã Phú Gia), hơn nửa cuộc đời gắn bó với núi rừng, dấu chân anh đã in khắp các mỏm đá, hốc cây, những lối vào ra khắp khu rừng này. Nhà gần núi, tuổi thơ anh Hóa lớn lên với thiên nhiên, cây cỏ. “Từ nhỏ, tui đã theo cha, theo thanh niên trong làng lên rừng đi kiếm cái ăn. Chặt củi, lấy mật, có khi bẫy thú…”, anh kể.

Đi riết rồi quen, dấu chân anh len lỏi khắp núi rừng, chui vào những khu rậm rạp nhất để đặt bẫy, trèo lên những cây cao chót vót để kiếm mật ong, hay leo lên những mỏm đá cao, cheo leo, hiểm trở nhất để quan sát, tìm hướng đi. Và với những người như Mai, như anh Hóa... đi rừng chính là trở về rừng! Như đứa con nhỏ tìm về với mẹ thiên nhiên trong ngôi nhà rộng lớn.

Bảo vệ mẹ thiên nhiên

Ở thôn Phú Lâm của xã Phú Gia, hầu hết những thanh niên ở bản đều đi rừng từ lúc 15-17 tuổi. Cả bản hơn 100 hộ dân thì cũng hơn 50 hộ thường xuyên vào rừng. Trong bản, có những người đã 50-60 tuổi vẫn đi rừng rất dẻo dai như ông Ninh, ông Biên, ông Đăng… Tiếp nối “cao niên” là những người như các anh: Thêm, Thìn, Hóa, Mão...

nhung dua con cua rung

Với họ - bảo vệ rừng là bảo vệ sự sống

Nếu với lực lượng chức năng, chuyên môn, việc đánh dấu, phân loại địa giới khu vực trên rừng thường bằng tọa độ, tiểu khu thì với những người như anh Hóa, như Mai, nó in sâu trong trí nhớ bằng những địa điểm thân quen và thuộc nằm lòng bàn tay.

Thậm chí, những con dốc, những đoạn đường ở đây còn được người đi rừng đặt tên theo tên người dân - những người đã khai sinh, mở lối con dốc, con đường đó. Đường Hưng Huỳnh, Anh Đa, Trường Trọng hay dốc ông Cầm Huề, Hải Đạo… là những cái tên mà nếu không phải người con của bản, không quá thân thuộc với rừng sẽ ít ai biết được. Và vào rừng không còn mang suy nghĩ giản đơn đưa sản vật của rừng về nhà nữa mà với nhiều người dân họ đã có suy nghĩ khác.

“Bây giờ, dân bản vào rừng lấy mật ong, lấy lá thuốc, lá tơi… không ai đi phá rừng mô. Các chú biên phòng nói với bà con nhiều rồi, chúng tôi hiểu chứ, phá cây, phá rừng thì lấy gì sống, rừng chết mà nguồn nước cũng hết. Phải giữ rừng cho con cháu, nếu không muốn rừng bị hoang hóa” – anh Lê Văn Mão, một người dân bản tâm sự.

“Không làm được gì cho rừng nhưng cũng sẽ không bao giờ phá rừng. Là con của dân bản Phú Lâm, không ai mà đi phá rừng cả, phá rừng là phá nhà mình rồi” - anh Lê Thanh Hóa phụ họa thêm. Và đó cũng là tiếng nói chung của những người dân bản địa dẫn chúng tôi lên thác Vũ Môn.

Gần đây, một số người dân bản địa sành sõi về rừng còn có thêm một “nghề” mới đó là nghề dẫn đường. Họ dẫn đường cho các đoàn khảo sát lên thác Vũ Môn. Thi thoảng mới có một vài chuyến đi, mỗi chuyến kéo dài ít nhất 2 ngày, có khi đến nửa tháng, đường đi gập ghềnh và xa xôi nhưng họ chẳng bao giờ oán thán bởi niềm tin rằng, “hòn ngọc xanh” sẽ được chở che, bảo vệ và khai thác thỏa đáng, hữu ích.

Mong sao không chỉ người dân bản Phú Lâm mà những ai đã, đang được mẹ thiên nhiên bao dung ưu đãi hãy biết bảo vệ, giữ gìn để tạo nguồn sống cho muôn đời sau, như lời người dân nơi đây từng truyền đạt cho nhau qua nhiều thế hệ: “Không bao giờ được phá rừng”.

Đọc thêm

Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Nơi bàn tay thầy chạm vào ký ức

Có những chuyện xảy ra từ thời đi học, tưởng đã quên từ lâu. Vậy mà, chỉ cần một lần gặp lại thầy, một câu chuyện cũ được nhắc đến, tất cả bỗng hiện về rõ ràng, như thể mới hôm qua.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Ở mỗi thời kỳ, người thầy luôn giữ vai trò đặc biệt trong trao truyền tri thức, bồi đắp nhân cách và khơi dậy khát vọng cho học trò. Trước những yêu cầu đổi mới giáo dục, sứ mệnh ấy còn đòi hỏi bản lĩnh thích ứng, tinh thần học hỏi và sáng tạo. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh có cuộc trao đổi với ông Bùi Nhân Sâm - Giám đốc Sở GD&ĐT để nhìn lại những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời làm rõ những yêu cầu và định hướng phát huy vai trò người thầy trong giai đoạn mới.
Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Không chỉ hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở để người nghèo có nơi an cư, xã Đức Thịnh còn chú trọng trao sinh kế, tạo điều kiện để các hộ có việc làm, nguồn thu nhập, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.
Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Thực hiện chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu, ngành Y tế Hà Tĩnh đã đạt tỷ lệ cập nhật, chuẩn hóa từ 97% trở lên, có những dữ liệu đạt 100%, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân trên môi trường số.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Sinh viên cần việc làm để có thêm thu nhập, tích lũy kỹ năng; các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần nhân lực để đáp ứng nhu cầu lao động theo giờ, theo ca. Cung và cầu cùng hiện hữu, nhưng việc kết nối vẫn chủ yếu diễn ra tự phát. Đằng sau những rủi ro của câu chuyện sinh viên làm thêm phải chăng là một phân khúc thị trường lao động tiềm năng còn bỏ ngỏ?
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Gần 2 thập kỷ gắn bó với bục giảng, thầy giáo Nguyễn Như Đức (SN 1983, quê xã Đông Kinh) - Tổ trưởng Tổ Toán, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã cùng đồng nghiệp bồi dưỡng và đồng hành với nhiều thế hệ học sinh chinh phục những đỉnh cao tri thức. Phía sau những tấm huy chương, những giải thưởng là câu chuyện đẹp về tình yêu nghề, sự tận tâm với học trò và những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Sau 20 năm đảm nhiệm cương vị Phó Hiệu trưởng, thầy giáo Đặng Đình Huấn ở Trường Tiểu học Phan Đình Phùng (xã Kim Hoa) đã chủ động xin chuyển sang làm giáo viên khi trường lớp được sắp xếp lại. Hòa mình vào nhịp đổi thay của ngành giáo dục, thầy đón nhận công việc mới bằng tinh thần học hỏi, sự say mê trong từng giờ dạy và niềm vui giản dị khi được gần gũi, sẻ chia cùng học trò.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!