Thích ứng già hóa dân số gắn với phát triển kinh tế bạc, tạo động lực mới cho tăng trưởng

Kinh tế bạc là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động, sản phẩm, dịch vụ được thiết kế, vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi. Hiện trên thế giới, kinh tế bạc đang trở thành một xu hướng phát triển tất yếu của nhân loại khi tuổi thọ trung bình toàn cầu đang tăng nhanh và đạt mức 73,5 tuổi vào năm 2025.

Tại Việt Nam, giai đoạn già hóa dân số bắt đầu từ năm 2011 với tốc độ gia tăng người cao tuổi ngày càng nhanh. Tính đến tháng 3/2025, cả nước có gần 17 triệu người cao tuổi. Dự báo đến năm 2036, Việt Nam sẽ chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già” và đến năm 2049 có thể trở thành xã hội siêu già. Thực tế này đang mang đến cả thách thức lẫn cơ hội, tạo ra áp lực về an sinh xã hội nhưng đồng thời cũng là động lực để đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển bền vững của đất nước.

Trước xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm chủ động thích ứng và phát huy vai trò của người cao tuổi. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng không chỉ xem người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng phúc lợi mà còn là một bộ phận của nguồn nhân lực.

Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035 và Nghị quyết số 36 ngày 6/3/2026, đưa ra các giải pháp thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao - một trụ cột cốt lõi của kinh tế bạc.

Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cũng đã được giao nhiệm vụ xây dựng đề án phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam nhằm nâng cao phúc lợi, chất lượng cuộc sống người cao tuổi và phát huy nguồn lực từ người cao tuổi đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.

Theo báo cáo của Hội Người cao tuổi Việt Nam, định hướng phát triển kinh tế bạc trong kỷ nguyên mới cần tập trung vào hoàn thiện hệ thống thể chế về đất đai, tài chính, thuế, nhân lực, việc làm, đầu tư khoa học, công nghệ, kết nối thị trường cung ứng sản phẩm, khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia phát triển kinh tế bạc lành mạnh; đặt kinh tế bạc nằm trong cơ cấu kinh tế quốc dân, thích ứng với già hóa dân số.

Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội, phát huy vai trò chủ thể của người cao tuổi, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực xã hội để xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thích ứng với già hóa dân số.

Tại hội nghị, các đại biểu khẳng định tính cần thiết của phát triển kinh tế bạc nhằm phát huy vai trò, kinh nghiệm và nguồn lực của lực lượng này trong phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời chia sẻ về kinh nghiệm, chiến lược phát triển kinh tế bạc tại nhiều quốc gia trên thế giới; phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất định hướng phát triển kinh tế bạc tại Việt Nam.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định quan điểm người cao tuổi không phải là gánh nặng của xã hội mà là nguồn lực quý báu đối với sự phát triển của đất nước. Người cao tuổi vừa là chủ thể tham gia đóng góp, vừa là đối tượng phục vụ, vừa là trung tâm và là người thụ hưởng thành quả của kinh tế bạc.

Nhấn mạnh định hướng phát triển kinh tế bạc, Thủ tướng chỉ rõ, phải thống nhất về tư duy, nhận thức: Phát triển kinh tế bạc đồng bộ, hài hòa giữa văn hóa với chính trị, kinh tế và xã hội, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo; phát triển kinh tế bạc với tinh thần chuyển từ “gánh nặng già hóa” sang “cơ hội phát triển kinh tế” gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035.

Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành trong xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế bạc; chú trọng xây dựng hạ tầng chiến lược phục vụ phát triển kinh tế bạc; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển kinh tế bạc; xây dựng, hoàn thiện mô hình quản trị kinh tế bạc; đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế bạc; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội về phát triển kinh tế bạc.

Các địa phương phải thúc đẩy phong trào “học tập suốt đời”, phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng, tham gia xây dựng, hoạch định chính sách; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của kinh tế bạc...