“Trên con đường ấy, Trường Sơn” - trường ca của những ký ức thời chống Mỹ

(Baohatinh.vn) - Với tập trường ca này, nhà thơ Lê Quang Trang đã cố gắng đưa hết tài năng và vốn sống được tích lũy trong những năm tháng ở chiến trường, để khắc họa đậm nét về con đường Trường Sơn.

Lê Quang Trang là nhà thơ trưởng thành trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Năm 1970, sau khi tốt nghiệp Khoa Văn - Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, ông hăm hở vượt Trường Sơn để có mặt nơi tuyến lửa. Ông đã nhanh chóng trở thành phóng viên Báo Văn nghệ giải phóng, dũng cảm và xông xáo.

“Trên con đường ấy, Trường Sơn” - trường ca của những ký ức thời chống Mỹ

Bộ đội hành quân vào chiến trường miền Nam bằng tuyến đường Trường Sơn. Ảnh: Internet

Từ cảm xúc dồn nén về người và cảnh trong cuộc chiến, ông đã hoàn thành trường ca “Trên con đường ấy Trường Sơn” tạo được âm hưởng lớn trong lòng bạn đọc.

Tôi đã đọc đi đọc lại nhiều lần tập thơ này và mỗi lần đọc lại tưởng như mình đang được đi trong cánh rừng Trường Sơn. Một Trường Sơn hùng vĩ, một Trường Sơn hừng hực, một Trường Sơn tươi rói nụ cười của hàng ngàn, hàng vạn chiến sĩ và thanh niên xung phong.

Trường ca “Trên con đường ấy Trường Sơn” có lối viết rất riêng, như một ký sự bằng thơ. Một lối viết giản dị mà không dễ dãi, đề cập đến nhiều mảng của cuộc chiến, bố cục mạch lạc, khúc chiết. Với tập trường ca này, nhà thơ Lê Quang Trang đã cố gắng đưa hết tài năng và vốn sống được tích lũy của mình những năm tháng ở chiến trường, để khắc họa đậm nét về con đường Trường Sơn.

Ông đã tâm sự với tôi: “Trường ca này xem như tập nhật ký tuổi trẻ cuộc đời anh, nó cũng là một món quà tri ân những người đã từng đổ mồ hôi và máu trong cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại này”.

Mở đầu tập trường ca là những câu thơ chân thật, nồng hậu:

Đã nhiều đêm về trong giấc mơ tôi

Gặp lại Trường Sơn những năm tháng cũ

Gặp rừng đại ngàn mùa khô lá đổ

Gặp lại chiến tranh một thuở gian lao

Tập trường ca được chia làm 7 chương, mở đầu chương I “Tiềm thức” là những nét chấm phá về cảnh rừng thiên nhiên hoang dã, nơi mở ra con đường Trường Sơn, cũng là nơi ghi dấu tình cảm của đồng bào dân tộc Vân Kiều, Ba Na, Gia Rai... với bộ đội và thanh niên xung phong như cây với đất.

Bằng những câu thơ mang màu chính luận, ông đã giải thích rõ tình hình chính trị, bối cảnh lịch sử và âm mưu xảo quyệt của đế quốc Mỹ khi ngăn chia giới tuyến.

“Trên con đường ấy, Trường Sơn” - trường ca của những ký ức thời chống Mỹ

Làng Ho, nhiều người đã đi qua và họ có thể không nhớ nữa, nhưng họ sẽ nhớ nhiều tên làng khác cũng hiện lên khí thế rầm rập bước quân đi với “mũ tai bèo và quần áo màu xanh” như làng Ho này. Tác giả đã lý giải cho người đọc hiểu sức mạnh của người lính Trường Sơn, dẫu quân thù tàn ác đến mấy cũng không thể khuất phục được họ.

Bởi họ có một điểm tựa vững chắc là Đảng vạch đường chỉ lối cho họ biết cầm súng đi lên phía trước, bởi họ có hậu thuẫn vững chắc là Nhân dân. Những con chữ long lanh như từng hạt nắng ở tập trường ca này, đó là tình đoàn kết, yêu thương của đồng đội, tinh thần nồng nàn yêu nước của những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong mở đường. Chính sự yêu thương vô tận ấy đã gieo niềm tin mãnh liệt vào đồng bào dân tộc:

Những tinh hoa của buôn làng

Cùng cán bộ cởi trần đóng khố

Từng về đây chịu chung gian khổ

Hạt gạo chia đôi

Than cỏ tranh ven đồi

Thành vị mặn những ngày đói muối.

“Trên con đường ấy, Trường Sơn” - trường ca của những ký ức thời chống Mỹ

Bộ đội công binh đoàn 29 tham gia mở đường Trường Sơn (Ảnh tư liệu: TTXVN)

Lê Quang Trang quan sát tinh tế từ hiện thực cuộc sống hằng ngày và dùng ngôn ngữ mộc mạc:

Thứ côn trùng bé teo mà gây bao tác hại

Bám vào cổ vào tai, vào cơ thể con người

Cảm thấy đau là chúng đã no rồi

Cơn sốt rét cũng bắt đầu từ đó

Chúng giấu mặt trong lá rừng cây cỏ

Thấy hơi người như ma quỷ hiện ra

Rồi những cảnh “Rắn độc cắn đôi mắt trừng mở mãi”, “Mùa mưa về bạn bị lũ cuốn đi” đủ cho người đọc hiểu để làm nên chiến thắng vĩ đại cho Tổ quốc. Lê Quang Trang lại truyền đến cho độc giả một luồng gió mới.

Từ chương V “Những cánh chim đầu đàn” đến chương VI “Chi nhánh, chi lưu”, nhà thơ Lê Quang Trang đã gửi cho nhân loại và thế hệ mai sau thông điệp: Không chỉ có con đường Trường Sơn ở rừng, còn có một Trường Sơn trên biển. Tất cả những người đã đem sức lực, mồ hôi và xương máu của mình cống hiến cho Trường Sơn ở rừng và biển, họ đã “thành tượng đài của thế kỷ XX” vun đắp lý tưởng yêu nước cho thế hệ mới.

Chủ đề Sáng tác Văn học Nghệ thuật

Đọc thêm

Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Với 18 di tích lịch sử, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) đang huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh tu bổ, tôn tạo và số hóa tư liệu, góp phần lan tỏa truyền thống văn hóa và bồi đắp niềm tự hào quê hương.
Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Khi những ngày cuối thu dần khép lại, gió lạnh bắt đầu ùa về, lòng người như muốn tìm về một miền yêu thương, nơi có bóng dáng mẹ hiền và hơi ấm thân thuộc của mái nhà xưa.
Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Có những mùa hoa chẳng cần lời hẹn ước vẫn đều đặn trở về như một cuộc hẹn dịu dàng với đất trời. Tháng 11, phố phường Thành Sen (Hà Tĩnh) lại được đánh thức bởi sắc hồng của hoa mỹ nhân.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!