Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Gần 20 năm gắn bó với giáo dục mầm non, phần lớn thời gian công tác ở những địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, cô giáo Võ Thị Oanh (Trường Mầm non Hương Đô, xã Hương Đô, Hà Tĩnh) không chỉ tận tụy chăm sóc, nâng niu những năm tháng đầu đời của trẻ mà còn kiên trì đổi mới phương pháp dạy học. Từ tình thương dành cho những đứa trẻ còn nhiều thiệt thòi, cô đã biến khó khăn thành động lực sáng tạo, góp phần mang đến cho học trò miền núi cơ hội phát triển tốt hơn.

Trong giờ học khám phá khoa học của lớp 5 tuổi, Trường Mầm non Hương Đô, cô giáo Võ Thị Oanh (SN 1987, quê xã Nghi Xuân) lần lượt đưa lên những chiếc cốc trong suốt đựng các loại nước nhiều màu sắc đã được cô tỉ mỉ chuẩn bị. Đóng vai “phù thủy pha chế”, cô khơi gợi trí tò mò bằng câu hỏi: “Theo các con, nếu trộn hai màu này với nhau sẽ tạo thành màu gì?”. Những cánh tay nhỏ lập tức giơ lên, ánh mắt háo hức dõi theo từng thao tác của cô.

Từ một thí nghiệm đơn giản, trẻ được quan sát, phán đoán và tự mình khám phá những điều mới mẻ. Với cô Oanh, để mỗi giờ học thực sự hấp dẫn, trẻ phải trực tiếp được trải nghiệm, được cảm nhận. Quan điểm ấy được bồi đắp qua gần 20 năm công tác, phần lớn thời gian gắn bó với những ngôi trường miền núi - nơi điều kiện học tập, vui chơi của trẻ còn nhiều hạn chế.

Tốt nghiệp Khoa Tiểu học - Mầm non, Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tĩnh (nay là Trường Đại học Hà Tĩnh) năm 2009, cô Oanh bắt đầu sự nghiệp tại một trường mầm non tư thục trên địa bàn TP Hà Tĩnh (nay là phường Trần Phú). Năm 2014, sau khi lập gia đình, cô chuyển về công tác tại Trường Mầm non Hương Lâm (thuộc huyện Hương Khê cũ). Mỗi ngày, cô vượt quãng đường đèo núi gần 17 km từ nhà đến trường. Với một người phụ nữ đang nuôi con nhỏ, hành trình ấy không ít vất vả, nhưng điều khiến cô trăn trở hơn cả là những thiếu thốn mà trẻ em vùng biên phải đối mặt.

“Sau 5 năm công tác ở thành phố, khi lên Hương Lâm, tôi cảm nhận rõ sự chênh lệch về điều kiện công tác cũng như những thiệt thòi của giáo viên (GV), học sinh miền núi. Có thời điểm, GV phải vận động phụ huynh cho con ở bán trú. Thậm chí, chúng tôi còn góp tiền, mang thêm rau củ, thực phẩm từ nhà đến trường để cải thiện bữa ăn cho các con” - cô Oanh nhớ lại.

Những bữa ăn bán trú được duy trì không chỉ giúp trẻ có thêm điều kiện sinh hoạt, học tập mà còn tạo thuận lợi để phụ huynh yên tâm gửi con đến lớp. Với tình yêu thương, trách nhiệm và sự tận tụy của các cô giáo mầm non, tỷ lệ học sinh bán trú của trường ngày càng tăng; chất lượng nuôi dạy trẻ được cải thiện đáng kể.

Do hoàn cảnh nuôi con nhỏ, chưa đầy một năm sau, cô Oanh được điều chuyển về Trường Mầm non Hương Xuân, rồi Trường Mầm non Hương Trà (nay là Trường Mầm non Hương Đô). Dù công tác ở những địa bàn khác nhau, điểm chung trong hành trình của cô vẫn là sự gắn bó với trẻ em miền núi và mong muốn các em được chăm sóc, giáo dục trong điều kiện tốt nhất có thể.

DÙ VẤT VẢ NHƯNG CHÚNG TÔI VẪN CỐ GẮNG VỚI MONG MUỐN CÁC CON ĐƯỢC HỌC TẬP, VUI CHƠI ĐẦY ĐỦ HƠN, ĐƯỢC ĐÓN NHẬN NHỮNG CƠ HỘI PHÁT TRIỂN NHƯ TRẺ EM Ở NHỮNG VÙNG THUẬN LỢI HƠN.

Cô giáo Võ Thị Oanh

“Ngày đó, điều kiện cơ sở vật chất của các trường cũng khó khăn không kém; trang thiết bị hỗ trợ, đồ dùng phục vụ dạy học còn thiếu, chúng tôi phải tự tìm tòi, xoay xở để làm phong phú các hoạt động cho trẻ. Tranh thủ giờ nghỉ trưa, ngoài giờ làm việc, thậm chí cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật, chúng tôi làm đồ dùng, đồ chơi, xây dựng các góc trải nghiệm từ vật liệu tái chế an toàn. Dù vất vả nhưng chúng tôi vẫn cố gắng với mong muốn các con được học tập, vui chơi đầy đủ hơn, được đón nhận những cơ hội phát triển như trẻ em ở những vùng thuận lợi hơn” - cô Oanh chia sẻ.

Không chỉ quan tâm chăm sóc những bữa ăn, giấc ngủ ở trường, cô Oanh còn quan tâm đến những thay đổi trong tâm sinh lý của từng học trò. Câu chuyện về một cậu học trò nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt khiến cô vẫn luôn day dứt. Bố mẹ đi làm xa, gia cảnh khó khăn, sống cùng ông bà nên những năm học mầm non, em là cậu bé rụt rè, nhút nhát hơn các bạn. Năm lên 5 tuổi, một tai nạn nghiêm trọng khi đang chơi đùa ở nhà đã khiến mắt phải của em bị tổn thương nặng, gần như mất hoàn toàn thị lực. Thương học trò, cô Oanh đã vận động các GV trong trường cùng quyên góp, hỗ trợ gia đình chi phí điều trị cho em. Sau thời gian điều trị, trở lại trường, cậu bé càng mặc cảm và nhút nhát hơn. Các cô giáo đã thường xuyên động viên, vỗ về, dành cho em sự quan tâm đặc biệt để em dần tự tin hòa nhập.

Từ những trải nghiệm ấy, cô Oanh càng thấu hiểu rằng trẻ em miền núi không chỉ cần được đến trường mà còn cần một môi trường đủ an toàn, gần gũi để tự tin hòa nhập, hình thành những kỹ năng đầu đời. Bởi vậy, trong từng hoạt động giáo dục, cô luôn chú ý đến sự khác biệt về hoàn cảnh, khả năng và tâm lý của mỗi trẻ; kiên nhẫn khích lệ những em còn rụt rè, tạo cơ hội để các em được giao tiếp, vui chơi và thể hiện bản thân.

Tình cảm của phụ huynh dành cho cô cũng được vun đắp từ những điều bình dị ấy. Qua từng năm tháng gắn bó, sự tin tưởng, phối hợp của gia đình đã trở thành điểm tựa để cô và đồng nghiệp chăm sóc, giáo dục trẻ tốt hơn. Chị Nguyễn Thị Thanh Hương - phụ huynh học sinh lớp 5 tuổi B bày tỏ: “Gần gũi, yêu thương và quan tâm học trò như con em mình, các cô giáo Trường Mầm non Hương Đô nói chung, cô Oanh nói riêng khiến chúng tôi thấy yên tâm khi gửi con ở trường”.

Nếu tình yêu thương giúp cô Oanh gắn bó với học trò qua những năm tháng khó khăn thì tinh thần đổi mới, sáng tạo lại là động lực để cô mang đến cho trẻ một môi trường học tập và phát triển tốt hơn. Trong quá trình trực tiếp đứng lớp, cô luôn tìm tòi cách tổ chức hoạt động học tập sinh động, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. Bên cạnh việc cập nhật các phương pháp giáo dục mới, cô chủ động tiếp cận công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào thiết kế bài giảng như: tạo video minh họa với nội dung ấn tượng, tạo hình chữ cái biết nói, các con vật ngộ nghĩnh… để góp phần làm phong phú nội dung và tăng sự tương tác trong giờ học.

Không chỉ đổi mới trong từng tiết dạy, cô Oanh còn tích cực tham gia các chuyên đề, tiết dạy mẫu do ngành giáo dục và cụm chuyên môn tổ chức. Trong quá trình công tác, cô có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được công nhận và ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn. Trong đó, sáng kiến “Phương pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” đã góp phần giúp cô giành danh hiệu GV giỏi cấp tỉnh. Từ sáng kiến này, GV có thêm cơ sở để thiết kế, bố trí các góc học tập, khu vực trải nghiệm cát, nước, khám phá toán học, sân tập và khu vận động ngoài trời phù hợp với từng độ tuổi. Qua đó, việc tổ chức hoạt động không còn phụ thuộc hoàn toàn vào bài giảng của GV mà chuyển sang hướng gợi mở, hướng dẫn, tạo tình huống để trẻ tự khám phá. GV cũng thuận lợi hơn trong việc quan sát, nắm bắt khả năng của từng trẻ, từ đó điều chỉnh nội dung và cách thức tổ chức hoạt động phù hợp.

Với 17 năm kinh nghiệm, cô Oanh vừa trực tiếp đứng lớp, vừa đảm nhận vai trò Tổ trưởng chuyên môn khối 5 tuổi. Ở vị trí này, cô không chỉ xây dựng kế hoạch hoạt động mà còn phối hợp với đồng nghiệp tổ chức sinh hoạt chuyên môn, trao đổi phương pháp, chia sẻ kinh nghiệm và cùng tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Từ những đổi mới trong lớp học của mình, cô từng bước đưa tinh thần tìm tòi, sáng tạo vào hoạt động chung của tổ, khuyến khích GV chủ động hơn trong thiết kế bài giảng, xây dựng môi trường học tập và tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ.

ĐIỀU CHÚNG TÔI HỌC HỎI ĐƯỢC KHÔNG CHỈ LÀ MỘT BÀI DẠY HAY, MỘT SẢN PHẨM ĐỒ CHƠI MÀ CÒN LÀ TINH THẦN KHÔNG NGẠI THỬ NGHIỆM, SẴN SÀNG CHIA SẺ ĐỂ CÙNG NHAU TIẾN BỘ.

Cô giáo Hoàng Thị Thanh Loan - giáo viên Trường Mầm non Hương Đô

Có nhiều năm làm việc cùng cô Oanh, cô giáo Hoàng Thị Thanh Loan - Trường Mầm non Hương Đô chia sẻ: “Trong công việc, cô Oanh luôn chủ động tìm tòi những cách làm mới, nhất là trong thiết kế các hoạt động để trẻ được trực tiếp tham gia, khám phá. Điều chúng tôi học hỏi được không chỉ là một bài dạy hay, một sản phẩm đồ chơi mà còn là tinh thần không ngại thử nghiệm, sẵn sàng chia sẻ để cùng nhau tiến bộ”.

Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, đến nay, Trường Mầm non Hương Đô đã có những đổi thay đáng kể. Cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ, môi trường giáo dục ngày càng khang trang, hiện đại; năm 2024, trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2. Từ tháng 9/2026, trường được thành lập trên cơ sở sáp nhập các trường mầm non Hương Đô, Hương Trà và Lộc Yên, tạo thêm điều kiện mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Nhà trường hiện có 23 lớp với hơn 520 học sinh. Những chuyển biến ấy là kết quả từ sự tận tụy, trách nhiệm và tinh thần không ngừng đổi mới của đội ngũ GV, trong đó có cô Oanh.

Những nỗ lực ấy của cô Oanh được ghi nhận qua nhiều kết quả đáng trân trọng. Cô có 10 năm liền đạt danh hiệu GV dạy giỏi cấp huyện, trong đó, từng giành thủ khoa hội thi năm học 2016-2017; đạt GV dạy giỏi cấp tỉnh giai đoạn 2020-2024; có nhiều sáng kiến kinh nghiệm cấp huyện được công nhận. Năm học 2022-2023, cô được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT tặng bằng khen và UBND huyện Hương Khê biểu dương nhà giáo tiêu biểu…

Cô Nguyễn Thị Hiếu - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hương Đô cho biết: “Cô Oanh là GV có năng lực chuyên môn, luôn chủ động tìm tòi, đổi mới phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ. Ở vai trò tổ trưởng chuyên môn, cô luôn tích cực chia sẻ, hướng dẫn đồng nghiệp, cùng xây dựng các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường. Sự chủ động và tinh thần cầu thị ấy góp phần tạo chuyển biến trong sinh hoạt chuyên môn, khuyến khích GV mạnh dạn đổi mới, nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ”.

Gần 20 năm gắn bó với giáo dục mầm non, hành trình của cô Oanh đã đi qua những lớp học còn nhiều thiếu thốn, những bữa ăn bán trú được chắt chiu từ sự chung tay của GV, phụ huynh và cả những giờ học được làm mới bằng sự tìm tòi, sáng tạo. Nơi vùng núi còn nhiều khó khăn, thiệt thòi, cô vẫn bền bỉ nâng bước những mầm non đầu đời bằng cả sự tận tâm, yêu thương của một người mẹ và khát vọng đổi mới của một nhà giáo.

“Chăm chút, nuôi dạy trẻ hôm nay không chỉ là giúp các em lớn lên khỏe mạnh, tự tin mà còn là trao cho các em một khởi đầu tốt đẹp hơn trên hành trình phía trước” - nữ GV mầm non nơi miền núi xa xôi đã mang theo tâm niệm ấy trong suốt những năm tháng gắn bó với nghề, để mỗi ngày đến trường, cô lại miệt mài gieo những hạt mầm yêu thương.

BÀI, ẢNH: KIỀU MINH - THÚY NGỌC - ĐÌNH NHẤT
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)