Giáo dục mầm non Hà Tĩnh trước “luồng gió mới” từ chương trình thí điểm

Từ năm học 2026-2027, Chương trình GDMN thí điểm được thí điểm tại 510 trường mầm non trên cả nước. Tại Trường Mầm non Thạch Hà (xã Thạch Hà), thực hiện chương trình, những lớp học đang thay đổi rõ cách trẻ học và cách giáo viên tổ chức hoạt động. Không còn bó hẹp trong khuôn khổ “cô nói - trẻ nghe”, các tiết học tập trung vào các hoạt động để trẻ được chơi, đặt câu hỏi, thử nghiệm và tự tìm cách giải quyết vấn đề. Lá khô, vỏ hộp, bìa carton và những vật liệu sẵn có trở thành học liệu cho các hoạt động khám phá, STEM.

Cô Nguyễn Thị Huyền Lan - giáo viên lớp mẫu giáo 5 tuổi, Trường Mầm non Thạch Hà chia sẻ: "Thời gian đầu khi bắt nhịp với chương trình mới, chúng tôi gặp khá nhiều khó khăn. Giáo viên phải chuyển từ dạy theo khuôn mẫu sang quan sát nhu cầu, khả năng của trẻ để thiết kế hoạt động, môi trường và học liệu phù hợp. Bên cạnh tận dụng vật liệu sẵn có, chúng tôi phối hợp với phụ huynh làm học liệu để trẻ trực tiếp thao tác, khám phá. Mặc dù vất vả, tốn nhiều thời gian hơn, nhưng đổi lại sự thay đổi này giúp trẻ chủ động, tự tin và hứng thú hơn”.

Điểm nhấn trong quá trình triển khai tại Trường Mầm non Thạch Hà chính là việc đổi mới phương pháp giáo dục, theo đó, phương pháp học qua chơi, học qua trải nghiệm, học theo dự án kết hợp với giáo dục đáp ứng, giúp trẻ phát triển năng lực tự nhiên thay vì thụ động tiếp thu kiến thức. Nhà trường xây dựng chương trình cụ thể, với trẻ 5 tuổi, lớp học “Rô-bốt thông minh”, “Mô hình nông nghiệp xanh”, “Cây gia đình”... mở ra cơ hội khám phá, tư duy và giải quyết vấn đề. Trẻ 4 tuổi tìm hiểu thế giới qua “Hạt mầm nhỏ lớn lên”, “Sự kỳ diệu của những chiếc lá”, “Phương tiện giao thông”. Trẻ 3 tuổi làm quen với khoa học từ những trải nghiệm trực quan, nhẹ nhàng.

Nhà trường còn thực hiện “Giáo dục xanh”, hạn chế tối đa sản phẩm nhựa dùng một lần để trẻ vừa được khám phá, vừa hình thành ý thức gìn giữ môi trường.

Cô Nguyễn Thị Tuyết - Hiệu trưởng Trường Mầm non Thạch Hà chia sẻ: "Nhà trường xác định lấy trẻ làm trung tâm, thể hiện trong từng không gian, hoạt động và cách giáo viên tương tác với trẻ. Nhà trường tập trung vào bốn định hướng: thống nhất nhận thức; lấy nhu cầu, năng lực của trẻ làm căn cứ tổ chức hoạt động; thống nhất mục tiêu nhưng linh hoạt cách thực hiện; tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng".

Tại Trường Mầm non Trí Đức (phường Thành Sen), ngay từ khi có chủ trương thực hiện chương trình GDMN thí điểm, đơn vị đã rà soát cơ sở vật chất, tăng cường bồi dưỡng chuyên môn và chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế, bản sắc của nhà trường và địa phương, trên cơ sở bám sát hướng dẫn của Bộ GD&ĐT và Sở GD&ĐT. Khó khăn lớn nhất là giáo viên và cán bộ quản lý phải thích ứng với cách tiếp cận mới, đòi hỏi tính chủ động và linh hoạt cao hơn. Trong khi đó, năng lực và kinh nghiệm của đội ngũ chưa đồng đều.

Thời gian qua, nhà trường tổ chức nhiều buổi sinh hoạt chuyên môn để tháo tháo gỡ, giải đáp khó khăn cho giáo viên. Đồng thời, các giáo viên cũng chủ động nghiên cứu các tài liệu của Bộ GD&ĐT cung cấp để nâng cao năng lực chuyên môn.

Nhà trường cũng xác định thí điểm không chỉ là thực hiện đúng yêu cầu, mà là cơ hội kiểm chứng chương trình qua thực tiễn để làm cơ sở phản hồi với Bộ và Sở GD&ĐT.

Thực hiện chương trình GDMN thí điểm, hiện các trường mầm non nằm trong danh sách ở Hà Tĩnh đang tập trung triển khai chương trình bài bản, đồng bộ.

Cô Đặng Thị Hoa Thắm - Hiệu trưởng Trường Mầm non Can Lộc (xã Can Lộc) cho hay: "Với nhà trường, đổi mới bắt đầu từ việc nhìn nhận và tôn trọng sự khác biệt của từng trẻ. Nhà trường xây dựng môi trường ấm áp, an toàn, bình đẳng; tạo cơ hội để mọi trẻ được tham gia, phát triển theo khả năng riêng, với sự hỗ trợ và học liệu phù hợp. Điểm đáng chú ý là cách nhà trường thực hiện đánh giá sự phát triển của trẻ, kết hợp giữa đánh giá quá trình và đánh giá định kỳ. Theo nguyên tắc, đánh giá được thực hiện tự nhiên, không gây áp lực, không dùng bài tập hay câu hỏi kiểm tra, mà dựa trên quan sát liên tục và sự thay đổi của chính trẻ. Cuối năm, cha mẹ học sinh cùng tham gia đánh giá, tạo sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường".

Chị Trần Thanh Mai (xã Can Lộc) chia sẻ: “Trước đây, con tôi còn khá rụt rè, từ khi thực hiện chương trình mới, tôi thấy con cởi mở, mạnh dạn và chủ động hơn, nhất là khi được tự mình trải nghiệm và bày tỏ ý kiến. Gia đình rất ủng hộ cách làm này và sẵn sàng đồng hành cùng nhà trường để con có môi trường học tập phù hợp nhất".

Bà Nguyễn Thị Diệu Thuý - Phó Trưởng phòng Giáo dục mầm non - Công tác học sinh, sinh viên (Sở GD&ĐT Hà Tĩnh) thông tin: Điểm khác biệt cốt lõi của chương trình GDMN thí điểm là chuyển từ tiếp cận theo nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực của trẻ. Thứ nhất, đổi mới mục tiêu giáo dục, chú trọng hình thành những phẩm chất, năng lực nền tảng, giúp trẻ phát triển toàn diện và biết vận dụng những điều đã học vào cuộc sống phù hợp với độ tuổi. Thứ hai, tăng tính mở, linh hoạt và thực hiện giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Thứ ba, tính liên thông vững chắc: bảo đảm tính liên thông với chương trình Giáo dục phổ thông 2018, tạo nền tảng phát triển toàn diện và tâm thế sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1.

Bất kỳ một quá trình đổi mới hay thí điểm nào cũng đều đan xen cả những cơ hội và thách thức. Thời gian tới, Sở GD&ĐT sẽ tiếp tục tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn; phát huy tính chủ động của các nhà trường, đồng thời tham mưu huy động nguồn lực phù hợp để từng bước khắc phục khó khăn. Mục tiêu là triển khai chương trình đúng định hướng, linh hoạt, phù hợp thực tiễn, không tạo thêm áp lực cho giáo viên, từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Chương trình GDMN thí điểm đang dần được định hình bằng chính thực tiễn Hà Tĩnh. Từ đó, mỗi ngày đến trường của trẻ được mở ra nhẹ nhàng hơn, nhiều trải nghiệm hơn và phù hợp hơn với nhịp phát triển riêng của mỗi em.