Sáng nay, nhân ngày 20/11, chúng tôi đến thăm thầy Nguyễn Văn Sinh – giáo viên Vật lý, chủ nhiệm lớp G khóa 1991-1994, Trường THPT Phan Đình Phùng. Vẫn những gương mặt học trò năm nào, vẫn những câu chuyện cũ được nhắc lại, thân thương như chưa hề có khoảng cách của hơn ba mươi năm. Chỉ có điều, đứa nào cũng đã ngoài 50, tóc bạc đi nhiều, cuộc sống mỗi người một ngả. Vậy mà cứ gặp thầy, chúng tôi lại ríu rít như ngày còn ngồi trong lớp.
Thầy là thương binh, từng đi qua chiến tranh và để lại một phần thân thể nơi chiến trường. Bàn tay trái của thầy bị cụt ngón cái. Ngày ấy, chúng tôi biết điều đó, nhưng ở tuổi học trò, ít đứa nghĩ ngợi sâu xa. Trong mắt chúng tôi, thầy vẫn là người thầy nghiêm khắc, đôi lúc khiến cả lớp phải im thin thít, nhưng cũng rất hóm hỉnh, hay nói đùa. Chuyện bàn tay của thầy, vì thế, dường như cũng trở thành một điều quen thuộc.
Ngồi chuyện trò với thầy sáng nay, tôi chợt nhớ đến một tiết học Vật lý năm nào.
Hôm ấy, thầy giảng về quy tắc bàn tay trái, dùng để xác định chiều của lực điện từ tác dụng lên một dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường. Thầy vừa giảng, vừa làm động tác minh họa. Nhưng bàn tay trái của thầy lại thiếu ngón cái – ngón tay dùng để chỉ chiều lực trong quy tắc ấy.
Thầy gọi tôi lên bảng. Tôi bước lên, trong bụng thấp thỏm, cứ nghĩ thầy lại gọi kiểm tra bài. Thầy cầm lấy bàn tay trái của tôi, nhẹ nhàng xòe các ngón tay ra, rồi nắn chỉnh từng ngón, đặt bàn tay vào đúng tư thế cần thiết. Thầy hướng dẫn tôi đặt lòng bàn tay theo chiều đường sức từ, các ngón tay theo chiều dòng điện, rồi choãi ngón cái ra để chỉ chiều lực điện từ. Cứ thế, thầy vừa cầm tay tôi làm mẫu, vừa giảng cho cả lớp hiểu.
Tôi đứng bên cạnh, bàn tay nằm trong tay thầy, làm theo từng lời hướng dẫn. Cả lớp nhìn lên, với các bạn, đó chỉ là một cách minh họa bài học như bao cách minh họa khác. Tiết học rồi cũng tiếp tục, thầy quay lại với bảng đen, phấn trắng và những công thức Vật lý.
Chuyện chỉ có vậy. Một bàn tay của thầy không thể làm trọn động tác, thầy mượn bàn tay học trò. Không có lời kể về chiến tranh, không có một phút lặng đi, cũng chẳng ai nghĩ đó là chuyện gì đặc biệt. Nhưng không hiểu sao, hơn ba mươi năm rồi, tôi vẫn nhớ.
Ngày ấy, chúng tôi còn quá nhỏ để hiểu hết những gì một người lính phải trải qua mới trở về với một bàn tay không còn nguyên vẹn. Càng không thể hình dung, phía sau ngón tay đã mất ấy là một phần tuổi trẻ, là những năm tháng chiến tranh mà thầy ít khi nhắc đến. Thầy cũng chẳng bao giờ đem thương tật của mình ra để nói với học trò. Thầy vẫn lên lớp, vẫn giảng bài, vẫn yêu cầu chúng tôi học hành nghiêm túc. Thiếu ngón cái thì mượn tay trò làm mẫu. Chỉ vậy thôi.
Bây giờ nghĩ lại, tôi mới thấy thương thầy. Không phải chỉ vì bàn tay không lành lặn, mà còn bởi cách thầy tiếp tục công việc của mình sau những mất mát. Có lẽ, với thầy, đó là chuyện bình thường. Nhưng với một đứa học trò đã đi qua hơn nửa đời người như tôi, ký ức ấy bỗng trở nên thật đặc biệt.
Sáng nay, khi ngồi trước thầy, tôi lại nhớ bàn tay mình năm ấy. Bàn tay của một cậu học trò được thầy cầm lấy, xòe ra, chỉnh từng ngón để cả lớp hiểu một quy tắc Vật lý. Hồi đó, tôi chỉ chăm chú làm theo lời thầy, đâu biết rằng sau này mình sẽ nhớ mãi cái chạm tay rất đỗi bình thường ấy.
Thầy vẫn ngồi đó, giọng nói vẫn nghiêm mà vui. Chúng tôi vẫn tranh nhau kể chuyện, thỉnh thoảng lại cười ồ lên vì một kỷ niệm cũ. Nhìn thầy, tôi thấy thời gian đã đi qua thật nhiều, nhưng có những điều dường như vẫn còn nguyên vẹn.
Bài học về quy tắc bàn tay trái, thú thật, giờ tôi không còn nhớ hết. Những công thức Vật lý ngày ấy đã rơi rụng ít nhiều theo năm tháng. Nhưng bàn tay thầy cầm lấy bàn tay tôi, xòe từng ngón tay để làm mẫu cho cả lớp thì vẫn còn nguyên trong trí nhớ.
Hơn ba mươi năm đã qua, bàn tay thầy vẫn còn đó, dù ngón cái không còn nguyên vẹn. Còn bàn tay tôi, bàn tay từng được thầy mượn để tiếp tục bài giảng năm nào, giờ cũng đã chai sần theo năm tháng.
Có những chuyện cũ, đến khi tóc đã bạc, ngồi bên thầy kể lại, tự nhiên thấy thương. Thương người thầy năm ấy, và cũng thấy mình may mắn vì vẫn còn được gọi một tiếng: thầy ơi!