UBND tỉnh vừa có văn bản chỉ đạo tăng cường công tác quản lý nghĩa trang trên địa bàn tỉnh, trong đó nêu rõ, thời gian qua, công tác quản lý, sử dụng đất và hoạt động xây dựng tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh đã được các cấp, các ngành và địa phương quan tâm thực hiện, cơ bản đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, góp phần ổn định xã hội từng địa phương.
Tuy nhiên, qua theo dõi tình hình thực tế cho thấy công tác quản lý nghĩa trang tại các xã, phường vẫn còn một số tồn tại, bất cập: việc quản lý ranh giới, diện tích đất nghĩa trang chưa chặt chẽ; còn tình trạng tự ý mở rộng khu vực chôn cất, sử dụng đất không đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được duyệt; việc xây dựng mộ, lăng mộ tại một số nơi chưa theo quy định, còn tình trạng xây dựng quy mô lớn, chiếm nhiều diện tích đất, ảnh hưởng đến cảnh quan, mỹ quan, gây lãng phí quỹ đất; công tác bảo vệ môi trường, xây dựng và chỉnh trang hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan tại một số nghĩa trang chưa được quan tâm đúng mức; công tác kiểm tra xử lý chưa thường xuyên, chưa kịp thời; việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện một số địa phương chưa ban hành hoặc chưa tổ chức thực hiện đầy đủ quy chế quản lý nghĩa trang theo quy định.
Từ ngày 10 - 12/6/2026, Báo Hà Tĩnh điện tử đã đăng loạt bài "Lập lại trật tự quản lý nghĩa trang - vì một không gian phát triển bền vững", trong đó phản ánh những tồn tại, bất cập và gợi mở các giải pháp nhằm góp phần đưa hoạt động quản lý nghĩa trang ngày một bài bản, chuyên nghiệp hơn.
Bài 1: Độ trễ trong quy hoạch và quản lý nghĩa trang
Để chấn chỉnh tình trạng trên, tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với nghĩa trang, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đất đai, xây dựng và bảo vệ môi trường tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh, phù hợp với quy định tại Nghị định số 23/2016/NĐ-CP ngày 05/4/2016 của Chính phủ về xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang và cơ sở hỏa táng và các quy định pháp luật có liên quan, UBND yêu cầu UBND các xã, phường và các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai thực hiện tốt một số nội dung liên quan.
Theo đó, UBND các xã, phường khẩn trương rà soát toàn bộ hiện trạng các nghĩa trang trên địa bàn quản lý, bao gồm: vị trí, ranh giới, diện tích, hiện trạng sử dụng đất, tình hình xây dựng mộ, lăng mộ, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, vệ sinh môi trường, cảnh quan và công tác quản lý, sử dụng nghĩa trang; chủ động rà soát các hồ sơ về nguồn gốc đất nghĩa trang để có biện pháp thu hồi các khu vực tự chuyển đổi, lấn chiếm trái phép và không sử dụng.
Tăng cường quản lý chặt chẽ đất nghĩa trang, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, tự ý mở rộng nghĩa trang hoặc xây dựng mộ, lăng mộ không đúng quy định. Kịp thời phát hiện các trường hợp vi phạm; tổ chức kiểm tra, lập hồ sơ và xử lý nghiêm theo thẩm quyền hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.
Thực hiện việc quản lý, cải tạo, chỉnh trang, xây dựng mới hoặc mở rộng nghĩa trang theo đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và quy định pháp luật hiện hành. Việc bố trí khu vực mai táng, xây dựng mộ, lăng mộ trong nghĩa trang phải bảo đảm tiết kiệm đất, phù hợp phong tục, tập quán, điều kiện thực tế của địa phương, đồng thời bảo đảm yêu cầu về vệ sinh môi trường, cảnh quan và trật tự xây dựng.
Khẩn trương xây dựng, ban hành hoặc rà soát, sửa đổi, bổ sung Quy chế quản lý nghĩa trang trên địa bàn theo quy định tại Nghị định số 23/2016/NĐ-CP. Quy chế quản lý nghĩa trang phải quy định cụ thể về phạm vi, ranh giới quản lý; đối tượng phục vụ; trình tự đăng ký mai táng; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan; quy định về diện tích, kích thước mộ; quản lý việc xây dựng, cải tạo mộ, lăng mộ; quản lý vệ sinh môi trường, cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật; công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng nghĩa trang. Việc lập, hoàn thiện quy chế quản lý nghĩa trang các xã, phường phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026 và báo cáo Sở Xây dựng để theo dõi, quản lý.
Tổ chức công khai quy hoạch, nội quy, quy chế quản lý nghĩa trang để Nhân dân biết, thực hiện và giám sát. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang; có biện pháp để khuyến khích việc hỏa táng, an táng theo hình thức văn minh, tiến bộ, tiết kiệm đất đai, bảo đảm vệ sinh môi trường; hạn chế xây dựng mộ, lăng mộ có quy mô lớn, gây lãng phí đất đai, ảnh hưởng cảnh quan, mỹ quan chung và không phù hợp với định hướng phát triển văn minh đô thị, nông thôn mới.
Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên, thiết thực, gắn với hoạt động của các thiết chế văn hóa ở cơ sở như nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, hệ thống truyền thanh cơ sở, các cuộc họp cộng đồng dân cư, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và việc thực hiện hương ước, quy ước của thôn, tổ dân phố. Phát huy vai trò của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, người có uy tín trong cộng đồng, ban công tác mặt trận ở khu dân cư trong tuyên truyền, vận động Nhân dân từng bước thay đổi tập quán mai táng chưa phù hợp, thực hiện việc tang văn minh, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, phát sinh vi phạm trong quản lý, sử dụng đất, xây dựng mộ, lăng mộ, mở rộng nghĩa trang trái quy định hoặc không ban hành, không tổ chức thực hiện quy chế quản lý nghĩa trang trên địa bàn.
Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan hướng dẫn UBND các xã, phường thực hiện công tác quản lý nghĩa trang theo quy định tại Nghị định số 23/2016/NĐ-CP của Chính phủ và các quy định của pháp luật có liên quan.
Hướng dẫn các địa phương trong việc lập, rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch xây dựng, quy hoạch nghĩa trang, cải tạo, chỉnh trang nghĩa trang hiện có; hướng dẫn nội dung xây dựng quy chế quản lý nghĩa trang bảo đảm phù hợp quy định pháp luật và điều kiện thực tế của từng địa phương. Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện quy chế quản lý nghĩa trang của các xã, phường; kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc, báo cáo, tham mưu UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo xử lý theo quy định.
Khẩn trương tham mưu ban hành quy định một số nội dung về quản lý hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 25/6/2026.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các địa phương rà soát, hướng dẫn công tác quản lý, sử dụng đất nghĩa trang theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; hướng dẫn xử lý dứt điểm các trường hợp sử dụng đất nghĩa trang không đúng quy định. Tăng cường kiểm tra, hướng dẫn các địa phương thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường tại nghĩa trang; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc tham mưu xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, môi trường trong quá trình quản lý, sử dụng nghĩa trang.
Sở VH-TT&DL chủ trì, phối hợp với Ủy ban MTTQ tỉnh, các tổ chức chính trị - xã hội, các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang. Hướng dẫn việc lồng ghép nội dung tuyên truyền về hỏa táng, mai táng văn minh, tiết kiệm đất đai, bảo vệ môi trường vào hoạt động của các thiết chế văn hóa ở cơ sở, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình văn hóa, thôn, tổ dân phố văn hóa, nông thôn mới, đô thị văn minh và việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Đề nghị Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp với chính quyền các cấp tăng cường tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân thực hiện các quy định về quản lý, sử dụng nghĩa trang; thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang; khuyến khích hỏa táng, mai táng văn minh, tiết kiệm, bảo đảm vệ sinh môi trường và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm trong quản lý, sử dụng đất nghĩa trang, xây dựng mộ, lăng mộ không đúng quy định để cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.
