Khi Tổng thống Donald Trump xuất hiện tại Hội nghị Thượng đỉnh Quốc phòng và Đổi mới ở bang Pennsylvania hồi đầu tháng, đứng cạnh lãnh đạo nhiều tập đoàn quốc phòng hàng đầu của Mỹ, thông điệp ông gửi đi rất rõ ràng: nước Mỹ cần sản xuất nhiều vũ khí hơn và phải sản xuất nhanh hơn.
Ông Trump khẳng định Mỹ sở hữu những loại vũ khí có chất lượng tốt nhất thế giới, nhưng tốc độ sản xuất vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Chính quyền Mỹ coi việc mở rộng năng lực công nghiệp quốc phòng là một phần trong chiến lược vừa phục hồi ngành sản xuất, vừa củng cố "kho vũ khí của tự do" như cách Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth mô tả.
Tuy nhiên, điều ít được nhắc đến là lượng lớn tên lửa và đạn dược hiện đại mà Mỹ đã sử dụng trong gần 40 ngày giao tranh với Iran trong Chiến dịch Epic Fury. Theo Nhà Trắng, chiến dịch tiêu tốn khoảng 37,5 tỷ USD, phần lớn dành cho các loại vũ khí chính xác cao.
Theo BBC, trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4, quân đội Mỹ đã tấn công hơn 13.000 mục tiêu trên lãnh thổ Iran, đồng thời đánh chặn hơn 1.700 máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo của Tehran. Khi các cuộc đàm phán được nối lại, Washington quyết định tạm dừng không kích. Một trong những nguyên nhân là Nhà Trắng lo ngại việc mở rộng chiến dịch sẽ tiếp tục làm suy giảm kho dự trữ vũ khí. Tuy vậy, ông Trump bác bỏ nhận định này và khẳng định Mỹ vẫn sở hữu lượng đạn dược "nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới".
Dẫu vậy, ngay trong nội bộ chính quyền Mỹ cũng xuất hiện những tín hiệu trái chiều. Nếu trước đây Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth phủ nhận việc kho vũ khí bị thu hẹp, thì gần đây ông đã đề nghị Quốc hội bổ sung 87 tỷ USD nhằm khắc phục các "thiếu hụt nghiêm trọng" về trang thiết bị quân sự.
Do quy mô kho dự trữ được xếp vào diện tuyệt mật, rất khó xác định chính xác Mỹ còn bao nhiêu tên lửa. Tuy nhiên, số liệu của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho thấy nhiều loại vũ khí chủ lực đã bị tiêu hao đáng kể và cần nhiều năm mới có thể bổ sung.
Theo chuyên gia Mark Cancian thuộc CSIS, thời gian sản xuất một tên lửa hiện đại thường kéo dài từ một đến năm năm. Ngay cả khi được cấp thêm ngân sách ngay lập tức, các nhà máy quốc phòng cũng không thể rút ngắn đáng kể chu kỳ sản xuất. Những tên lửa bàn giao hiện nay thực chất là các đơn hàng đã được đặt từ năm 2023.
Những loại tên lửa bị tiêu hao nhiều nhất
Trong chiến dịch chống Iran, Mỹ sử dụng hai nhóm vũ khí chủ lực gồm tên lửa tấn công tầm xa và hệ thống phòng không.
Đáng chú ý nhất là tên lửa hành trình Tomahawk, loại vũ khí có thể phóng từ tàu chiến hoặc tàu ngầm để tấn công các mục tiêu cách xa hơn 1.600 km. Đây là phương tiện chủ lực giúp Mỹ phá hủy các hầm chỉ huy và công trình quân sự kiên cố mà không cần đưa máy bay vào khu vực nguy hiểm.
CSIS ước tính hơn 1.000 quả Tomahawk đã được sử dụng trong cuộc chiến với Iran. Trước xung đột, Mỹ sở hữu khoảng trên 3.000 quả, nhưng hiện chỉ còn khoảng 2.000. Với tốc độ sản xuất hiện nay, kho dự trữ chỉ có thể trở lại mức trước chiến tranh vào khoảng năm 2031. Mỗi quả Tomahawk đời mới có giá khoảng 2,6 triệu USD.
Ở lĩnh vực phòng không, hệ thống Patriot được sử dụng với cường độ rất lớn để đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Theo CSIS, khoảng 1.430 tên lửa Patriot đã được phóng, tương đương hơn một nửa lượng dự trữ trước chiến tranh. Mỗi quả Patriot trị giá khoảng 4 triệu USD, trong khi nhiều UAV Iran chỉ có giá từ 20.000 đến 50.000 USD. Điều đó khiến bài toán chi phí ngày càng trở nên đáng lo ngại.
Bài toán Ukraine
Một trong những loại vũ khí bị tiêu hao đáng kể là hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD, có tầm bắn và độ cao đánh chặn lớn hơn Patriot. Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), trước chiến tranh Mỹ chỉ có khoảng 360 tên lửa THAAD, trong đó từ 190-290 quả đã được sử dụng. Trong bối cảnh Mỹ chỉ vận hành 7 trong tổng số 9 tổ hợp THAAD trên toàn thế giới, việc bổ sung số tên lửa này sẽ mất nhiều năm.
Tình trạng hiện tại cũng làm nổi bật bài toán giữa việc duy trì kho dự trữ và tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Trước đây, Tổng thống Trump từng từ chối chuyển giao tên lửa Tomahawk cho Kiev vì lo ngại làm giảm lượng dự trữ của Mỹ. Trong khi đó, Ukraine vẫn liên tục đề nghị được cung cấp thêm các hệ thống Patriot để đối phó với các đợt tấn công của Nga.
Theo Tổng thống Ukraine, Zelensky, Mỹ hiện chỉ sản xuất khoảng 700-800 tên lửa Patriot mỗi năm, trong khi lượng sử dụng trong chiến dịch Epic Fury là rất lớn. Gần đây, Washington đã đồng ý cho phép Ukraine sản xuất Patriot theo giấy phép, tương tự mô hình đang được triển khai tại Đức và Nhật Bản.
Mỹ chưa thiếu vũ khí nhưng sẽ mất nhiều năm để bổ sung
Dù kho tên lửa đã giảm đáng kể, Nhà Trắng khẳng định quân đội Mỹ vẫn có đủ đạn dược để thực hiện các mục tiêu quân sự và đang thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng tăng tốc sản xuất.
Theo nhiều chuyên gia, bên chịu tổn thất lớn hơn thực tế lại là Iran. Sau nhiều đợt không kích của Mỹ và Israel, năng lực sản xuất tên lửa, thiết bị bay không người lái và các loại vũ khí hiện đại của Tehran đã bị suy giảm nghiêm trọng, khiến nước này khó có thể nhanh chóng khôi phục sức mạnh quân sự.
Theo BBC, nhìn chung, cuộc chiến với Iran chưa khiến Mỹ rơi vào tình trạng cạn kiệt đạn dược. Tuy nhiên, tốc độ tiêu hao quá lớn của các loại tên lửa hiện đại cũng cho thấy ngay cả cường quốc quân sự hàng đầu thế giới cũng cần nhiều năm để tái tạo kho dự trữ sau một cuộc xung đột cường độ cao. Đây sẽ là bài toán không nhỏ đối với Washington trong việc cân bằng nguồn lực giữa Trung Đông, Ukraine và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
