"Đây là những yêu cầu từ người dân Iran, được thể hiện rõ ràng trong suốt 160 ngày kiên định trên chiến trường và đường phố. Eo biển Hormuz sẽ không được mở lại nếu Mỹ chưa thay đổi cách hành xử", hãng thông tấn Iran IRNA dẫn lời Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Mohammad Bagher Zolghadr cho hay.
Ông Zolghadr liệt kê 6 điều kiện với Mỹ gồm: ngừng đe dọa nhằm vào Iran, chấm dứt hoạt động quân sự nhằm vào Iran và đồng minh của nước này trong khu vực, gỡ bỏ phong tỏa hàng hải, bồi thường thiệt hại, dỡ các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản của Iran đang bị phong tỏa.
"Hội đồng An ninh Tối cao sẽ không rút lại những yêu cầu này, bất kể là trong chiến tranh hay đàm phán", ông Zolghadr nói.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về các yêu cầu mà Iran đưa ra.
Richard Weitz, chuyên gia an ninh quốc tế tại Đại học Quốc phòng NATO, cho rằng Mỹ gần như chắc chắn sẽ không chấp nhận yêu cầu bồi thường hay bất kỳ điều kiện nào khác mà Iran đưa ra để mở lại eo biển Hormuz.
"Đó là điều Tổng thống Donald Trump đã công khai bác bỏ và quốc hội Mỹ cũng không ủng hộ đề xuất như vậy", ông Weitz nói với Al Jazeera, thêm rằng danh sách điều kiện của Iran "sẽ trở thành rào cản khiến Nhà Trắng không thể đạt được thỏa thuận".
Tổng thống Trump gần đây nhiều lần nói Mỹ sắp đạt thỏa thuận với Iran, trong đó hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ sớm bình thường trở lại. Ông cũng cảnh báo "tung đòn mạnh" nếu kết quả không như ý.
Trong khi đó, Tehran bác bỏ thông tin đang đàm phán với Washington, nhiều lần cáo buộc Mỹ tìm cách tác động đến tiến trình đàm phán giữa Iran và Oman thông qua các lời đe dọa quân sự.
Hormuz là eo biển nằm giữa Iran và Oman, có chiều dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Eo biển gần như đã tê liệt kể từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra. Tàu thuyền di chuyển qua Hormuz hiện chỉ có thể dựa vào hải trình phía bắc qua lãnh hải Iran, hoặc tuyến phía nam sát bờ biển Oman.
Iran hồi giữa tuần cho biết đang xây dựng "mô hình mới" để quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, dựa trên những quan điểm thống nhất đã đạt được với Oman.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho hay hai nước đã thảo luận vấn đề kỹ thuật, bảo đảm an ninh và chủ quyền, cũng như đề xuất thành lập trung tâm điều phối chung để quản lý lưu thông hàng hải và thu thập thông tin từ các tàu thuyền.
Theo đề xuất, tuyến hàng hải tạm thời gần đảo Larak của Iran và tuyến đi qua vùng lãnh hải Oman ở eo biển Hormuz sẽ được đóng lại. Một phần tuyến hàng hải mới sẽ đi qua vùng biển của Iran, phần còn lại nằm trong vùng biển Oman. Đây là thay đổi so với hệ thống đã tồn tại hàng chục năm qua, trong đó tàu thương mại chủ yếu đi qua vùng biển của Oman.
Tuyến hàng hải mới dự kiến được áp dụng ban đầu trong 2-4 tháng, hoặc có thể lâu hơn. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn cần quyết định riêng từ giới lãnh đạo cấp cao Iran, ông Gharibabadi lưu ý. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng nhấn mạnh điểm này khi tuyên bố "mở lại eo biển Hormuz có cơ chế riêng và không liên quan gì đến các cuộc đàm phán với Oman".
