Với người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch, một số thói quen thiếu khoa học vào buổi sáng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tuần hoàn. Điều chỉnh cách thức thức dậy, vận động, ăn uống và sinh hoạt là những biện pháp thiết thực giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ đột quỵ.
Dưới đây là 5 thói quen buổi sáng nên tránh để hạn chế nguy cơ đột quỵ:
1. Ra ngoài tập thể dục khi trời còn lạnh
Tập thể dục buổi sáng là thói quen tốt cho sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, vận động ngoài trời khi nhiệt độ thấp, đặc biệt trong những ngày mùa đông, có thể gây ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn.
Khi tiếp xúc với không khí lạnh, các mạch máu ngoại vi có xu hướng co lại để hạn chế mất nhiệt, khiến huyết áp tăng và tim phải làm việc nhiều hơn. Điều này có thể tạo thêm gánh nặng cho người mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc suy tim.
Vì vậy, người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch nên tránh tập luyện ngoài trời khi trời quá lạnh hoặc có gió mạnh. Có thể vận động nhẹ trong nhà, khởi động kỹ và lựa chọn thời điểm nhiệt độ phù hợp hơn để tập luyện. Khi ra ngoài, cần mặc đủ ấm, đặc biệt bảo vệ vùng đầu, cổ và ngực.
Chăm sóc bệnh nhân đột quỵ tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BV
2. Tập thể dục cường độ mạnh ngay sau khi ngủ dậy
Không ít người có thói quen chạy bộ nhanh, tập thể dục cường độ cao hoặc nâng tạ ngay sau khi thức dậy để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, việc vận động mạnh khi cơ thể chưa thích nghi có thể khiến nhịp tim và huyết áp tăng nhanh.
Đối với người có bệnh tim mạch, đặc biệt là tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc bệnh mạch vành, sự gia tăng đột ngột nhu cầu oxy của cơ tim có thể làm xuất hiện đau thắt ngực hoặc các triệu chứng bất thường.
Do đó, nên bắt đầu buổi tập bằng những động tác nhẹ nhàng như xoay khớp, vươn vai, đi bộ chậm và tăng dần cường độ. Mức độ vận động cần phù hợp với tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe. Người có bệnh tim mạch nên tham khảo ý kiến bác sĩ về hình thức tập luyện an toàn.
3. Bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc
Sau một đêm ngủ, cơ thể cần thời gian để thích nghi với sự thay đổi tư thế từ nằm sang ngồi và đứng. Việc bật dậy quá nhanh có thể khiến huyết áp giảm tạm thời do máu phân bố xuống các chi dưới, làm người bệnh cảm thấy chóng mặt, choáng váng hoặc mất thăng bằng. Tình trạng này được gọi là hạ huyết áp tư thế, thường gặp hơn ở người cao tuổi và người đang sử dụng một số thuốc điều trị tim mạch.
Mặc dù việc bật dậy đột ngột không phải nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người có sức khỏe yếu.
Để bảo đảm an toàn, sau khi tỉnh giấc, nên nằm thư giãn một lúc, từ từ ngồi dậy, đặt chân xuống giường và chờ cơ thể ổn định trước khi đứng lên. Người thường xuyên chóng mặt khi thay đổi tư thế cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân.
4. Gội đầu bằng nước lạnh khi cơ thể chưa thích nghi
Gội đầu vào buổi sáng không phải thói quen có hại và cũng không phải yếu tố trực tiếp gây đột quỵ. Tuy nhiên, việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh, nhất là khi thời tiết lạnh, có thể kích thích phản ứng co mạch và làm thay đổi huyết áp.
Ở người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tim mạch, những thay đổi này có thể gây cảm giác khó chịu, chóng mặt hoặc làm tăng gánh nặng lên hệ tuần hoàn.
Nếu cần gội đầu vào buổi sáng, nên sử dụng nước ấm, tránh để cơ thể tiếp xúc đột ngột với nước lạnh. Sau khi gội, cần lau và sấy khô tóc, giữ ấm cơ thể trước khi ra ngoài, đặc biệt trong những ngày thời tiết lạnh.
5. Ăn sáng với quá nhiều muối
Bữa sáng là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng để bắt đầu một ngày mới. Tuy nhiên, nhiều món ăn quen thuộc như mì ăn liền, bánh mì kèm thịt chế biến sẵn, dưa muối, đồ ăn đóng hộp hoặc các món ăn đậm vị có thể chứa lượng muối cao.
Ăn quá nhiều muối trong thời gian dài làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ, bởi huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương thành mạch máu não, làm tăng nguy cơ tắc mạch hoặc xuất huyết não.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày. Vì vậy, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, giảm lượng muối và nước chấm khi ăn, ưu tiên bữa sáng đa dạng với rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp.
Chủ động phòng ngừa đột quỵ từ những thói quen nhỏ
Đột quỵ thường liên quan đến các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, béo phì và ít vận động. Vì vậy, việc điều chỉnh thói quen buổi sáng chỉ là một phần trong chiến lược phòng bệnh toàn diện.
Mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu; khám sức khỏe định kỳ; tuân thủ điều trị nếu mắc bệnh nền.
Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ hay mất thăng bằng đột ngột, cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Không chờ triệu chứng tự hết hoặc tự điều trị tại nhà.
Phòng ngừa đột quỵ không bắt đầu từ những biện pháp phức tạp mà có thể được thực hiện ngay trong sinh hoạt hằng ngày. Thức dậy đúng cách, vận động phù hợp, ăn uống lành mạnh và kiểm soát tốt bệnh nền là những bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe não bộ và tim mạch.
