Mất ngủ là tình trạng khá phổ biến, có thể biểu hiện bằng khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần, thức dậy quá sớm hoặc ngủ đủ thời gian nhưng vẫn không thấy phục hồi. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa các triệu chứng này và nguy cơ đột quỵ, nhưng chưa chứng minh mất ngủ trực tiếp gây đột quỵ.
Nhiều triệu chứng mất ngủ liên quan nguy cơ đột quỵ cao hơn
Nghiên cứu của Đại học Virginia Commonwealth (Mỹ), công bố trên tạp chí thần kinh học Neurology năm 2023, phân tích dữ liệu của hơn 31.120 người trên 50 tuổi, không bị đột quỵ tại thời điểm theo dõi. Người tham gia được đánh giá các triệu chứng gồm khó đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ, thức dậy quá sớm và ngủ không cảm thấy phục hồi. Thời gian theo dõi trung bình khoảng 9 năm.
Kết quả cho thấy so với người không có triệu chứng mất ngủ, nhóm có 1-4 triệu chứng có nguy cơ đột quỵ cao hơn khoảng 16%. Ở nhóm có 5-8 triệu chứng, nguy cơ cao hơn khoảng 51%. Mối liên hệ có xu hướng tăng khi số triệu chứng mất ngủ nhiều hơn.
Mối liên hệ này rõ hơn ở người dưới 50 tuổi. Trong nhóm này, người có 5-8 triệu chứng nguy cơ cao hơn so với người không có triệu chứng.
Tăng huyết áp, tiểu đường có thể đóng vai trò trung gian
Các nhà nghiên cứu nhận thấy mối liên hệ giữa triệu chứng mất ngủ và đột quỵ được giải thích một phần bởi một số bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim và trầm cảm. Điều này cho thấy mối quan hệ giữa giấc ngủ và sức khỏe mạch máu não phức tạp, thay vì mất ngủ là nguyên nhân duy nhất dẫn đến đột quỵ.
Tuy nhiên, mọi người không nên đánh đồng một vài đêm ngủ kém với chứng mất ngủ. Các nghiên cứu sử dụng những định nghĩa khác nhau về mất ngủ, thời gian theo dõi và loại đột quỵ, vì vậy kết quả cũng không hoàn toàn đồng nhất.
Không phải cứ mất ngủ là sẽ bị đột quỵ
Các nghiên cứu hiện có chủ yếu cho thấy mối liên quan giữa triệu chứng mất ngủ và nguy cơ đột quỵ, chưa đủ để khẳng định mất ngủ trực tiếp gây ra biến cố này. Nguy cơ đột quỵ còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như tuổi, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, trầm cảm và lối sống.
Do đó, một vài đêm ngủ kém không đồng nghĩa với nguy cơ đột quỵ tăng lên. Người thường xuyên khó vào giấc, thức giấc nhiều lần, thức dậy quá sớm hoặc ngủ không thấy phục hồi nên tìm nguyên nhân và trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng kéo dài. Việc duy trì giấc ngủ đều đặn, kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và vận động phù hợp cũng góp phần bảo vệ sức khỏe tổng thể.
Các nhà khoa học vẫn cần thêm những nghiên cứu theo dõi dài hạn để xác định rõ hơn mối quan hệ giữa mất ngủ, các yếu tố nguy cơ đi kèm và đột quỵ, cũng như liệu cải thiện chứng mất ngủ có làm thay đổi nguy cơ này hay không.
