Mâu thuẫn phát sinh từ việc chắn lối đi chung
Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh nhận được phản ánh của ông Lê Huy Hùng (SN 1973, ở TDP Đông Đoài, phường Trần Phú) về việc gia đình ông Lê Văn Hậu (cùng thôn) nhiều lần phá đường, xây tường, đổ vật liệu cản trở lối đi chung, gây ảnh hưởng đến 4 hộ phía trong.
Cụ thể, ngày 6/5/2025, gia đình ông Hậu đưa máy móc đào phá phần đường bê tông chung, làm thay đổi hiện trạng tuyến đường. Tiếp đó, các ngày 24/2/2026 và 19/3/2026, gia đình này nhiều lần chở đá chắn ngang lối đi, thậm chí xây tường bịt kín đường, khiến các hộ không thể lưu thông.
Qua hình ảnh, hồ sơ thu thập được, chúng tôi thấy việc chặn lối đi chung như ông Hùng phản ánh là có thật. Theo đó, tuyến đường bê tông cũ rộng 3,5m nối từ đường trục chính chạy qua nhà các gia đình ông bà: Lê Văn Hậu, Lê Huy Hùng, Nguyễn Đình Hảo, Nguyễn Thị Nhung (theo thứ tự từ ngoài vào trong) đã bị bịt kín phía đầu ngõ bởi hai bức tường mới xây cùng một số đất, đá.
Tại hiện trường chúng tôi cũng ghi nhận, ông Hậu tự làm một con đường mới giữa vườn, chạy song song, cách đường cũ không xa. Nhưng điều đáng nói, đường mới chỉ nhà ông Hậu đi lại thuận tiện, còn các hộ khác đều bị chặn bởi tường rào và đất vườn của gia đình này. Họ rất bức xúc vì không có lối đi chung, muốn ra hay vào đều phải đi trên ngõ và đất nhà ông Hậu khoảng 15m; ngoài ra, con đường mới khá dích dắc, ô tô không thể đi và gia đình ông Hậu thường xuyên phơi đồ, để vật dụng cản trên ngõ.
Ông Nguyễn Đình Hảo (một hộ liên quan) bức xúc: “Ông Hùng và ông Hậu là họ hàng gần, còn chúng tôi là những người hàng xóm thân thiết lâu năm. Vào năm 2022, giữa chúng tôi với ông Hậu cũng đã thống nhất việc góp kinh phí làm đường, mở rộng mặt đường cũ lên 3,5m... Vì vậy, việc lối đi chung bị chặn như hiện nay là điều khó chấp nhận và nó đang ảnh hưởng đến sinh hoạt, tâm lý, tình cảm của các hộ liên quan”.
Nguồn cơn của sự việc là do đầu năm 2025, gia đình ông Hảo thuê xe chở vật liệu xây dựng đi vào đường chung để làm nhà ở cho con nhưng không thông báo, xin ý kiến các hộ khác trong ngõ. Điều này khiến ông Hậu không hài lòng và xảy ra lời qua tiếng lại. Mâu thuẫn nhỏ không được giải quyết dứt điểm nên âm ỉ kéo dài, rồi “lây lan” sang hết người này sang người khác.
Khi chúng tôi tiếp cận để nắm bắt thông tin, dù không muốn hợp tác với phóng viên nhưng anh Lê Quang Trường (con trai ông Hậu) vẫn có ý cho rằng: Phần đường cũ nằm trên đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình nên ông Hậu có quyền được sử dụng theo ý muốn. Mặt khác, gia đình ông Hậu cũng đã mở lối đi khác cho các hộ phía trong nên không vi phạm pháp luật và các hộ có liên quan không được đòi hỏi, đe dọa hay làm đơn kiện tụng.
Pháp lý chưa rõ ràng, hòa giải rơi vào bế tắc
Qua làm việc với chính quyền địa phương và nghiên cứu hồ sơ, thu thập tài liệu, chúng tôi thấy việc xác định vị trí và quy mô con đường chung gặp nhiều khó khăn. Bởi nó thay đổi qua các thời điểm lịch sử và phụ thuộc hoàn toàn vào sự thỏa thuận, thói quen, nhu cầu sử dụng của các hộ trong cụm dân cư này.
Cụ thể, theo bản đồ 299 (đo đạc năm 1982), con đường được thể hiện rõ tại vị trí hiện ông Hậu đã xây chắn. Tuy nhiên, trong bản đồ 371 (năm 1994), vị trí này không còn rõ ràng, chỉ thể hiện ranh giới tiếp giáp các thửa đất lân cận. Trong khi đó, bản đồ kỹ thuật số năm 2014 lại thể hiện tuyến đường chạy dọc giữa khu đất của gia đình ông Hậu (như đường ông Hậu mới làm). Còn các nội dung liên quan đến việc hiến đất, góp kinh phí, mở rộng đường vào năm 2022 không có hồ sơ, tài liệu pháp lý đang được lưu trữ.
Trong quá trình tranh chấp, tất cả các hộ liên quan đều “khẳng định chủ quyền”, nhưng chẳng ai đưa ra được chứng lý thuyết phục tuyệt đối. Thậm chí, theo lời một lãnh đạo địa phương, chính quyền đã từng gợi ý thuê cơ quan chuyên môn về đo đạc, kiểm tra, đối chiếu sổ sách, đất ở, quy hoạch… để có cơ sở xử lý, nhưng các bên lại tìm cách thay nhau thoái thác, lảng tránh.
Chính sự thiếu thống nhất về dữ liệu và cơ sở pháp lý như trên đã khiến vụ việc trở nên phức tạp, tạo điều kiện cho các bên tự đưa ra những lập luận, đòi hỏi có lợi cho mình. Mặt khác, giữa các bên không chỉ đang khác biệt về quan điểm mà còn thiếu thiện chí trong quá trình giải quyết vụ việc.
Trong 2 lần hòa giải ngày 12/9/2025 và 5/3/2026, phía gia đình ông Hậu từng “xuống nước” đề xuất mở lại đường theo hiện trạng cũ (chỉ rộng 1,6 - 1,7 m); số đất còn lại phải được hoàn trả cho ông Hậu. Nhưng ông Hùng không đồng ý, dẫn đến cuộc hòa giải bất thành.
Vợ chồng ông Lê Văn Hậu nhiều lần viện lý do sức khỏe để trốn tránh, không trực tiếp làm việc, “đẩy” cho con cái xử lý. Trong khi đó, các con của ông lại thiên về sử dụng các lập luận chủ quan, tính pháp lý của bản đồ hiện tại cùng thái độ thiếu hợp tác nên đã khoét sâu vào mâu thuẫn giữa các bên.
Ông Hoàng Hải Đường – Trưởng phòng Kinh tế UBND phường Trần Phú cho biết: “Hiện chưa có cơ sở để xác định chính xác vị trí, quy mô tuyến đường cũng như phân định sự đúng - sai của mỗi bên. Nhưng để ổn định tình hình, chúng tôi đã nhiều lần đến kiểm tra hiện trường, yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở lối đi, đồng thời tổ chức 3 cuộc hòa giải theo quy định. Tuy nhiên, do các bên đều thiếu thiện chí, chưa thực sự hợp tác, không tìm được tiếng nói chung nên đều không thành”.
Trong thời gian tới, bên cạnh tiếp tục tuyên truyền, vận động bà con đoàn kết để ổn định tình hình, UBND phường Trần Phú sẽ tiếp tục làm rõ việc vì sao có việc cấp bìa chồng lấn trên con đường cũ, vì sao quy hoạch đường mới không có lối ra cho các hộ dân cư phía trong và các vấn đề khác có liên quan. Nếu các hộ không chấp nhận thì địa phương sẽ hướng dẫn các bên đưa vụ việc ra tòa án để giải quyết theo quy định pháp luật.
Lời kết
Bản chất sự việc không chỉ nằm ở vài mét đường đi chung hay vị trí của con đường, mà sâu xa là cách ứng xử thiếu kiềm chế, thiếu sẻ chia giữa những người vốn có quan hệ họ hàng, láng giềng gần gũi.
Có thể, vụ việc sẽ được phân định bằng một phán quyết mang tính pháp lý rạch ròi khi các bên khởi kiện ra tòa án. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là, việc đặt nặng chuyện hơn, thua của các hộ gia đình đã biến lối đi chung trở thành “ngõ cụt” của tình cảm.
