Siêu máy tính nhanh nhất thế giới không phải của Mỹ

Theo bảng xếp hạng Top500 (500 siêu máy tính mạnh nhất) vừa cập nhật, LineShine của Trung Quốc dẫn đầu với tốc độ tính toán nhanh hơn 22% so với hệ thống xếp thứ 2, El Capitan từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore (California, Mỹ).

LineShine có sức mạnh tính toán gần 2,2 exaflop/s (2,2 tỷ tỷ phép tính mỗi giây), còn El Capitan có sức mạnh 1,8 exaflop/s. Đứng thứ 3 là Frontier từ Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge (1,35 exaflop/s).

Theo WSJ, siêu máy tính có kích thước tương đương sân tennis, được dùng cho nghiên cứu khoa học tiên tiến và một số ứng dụng như dự đoán bão, xác định vị trí mỏ dầu hay quân sự. Tại Mỹ, chính phủ sử dụng El Capitan để duy trì kho vũ khí hạt nhân cùng vài nhiệm vụ khác.

Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản cạnh tranh cho vị trí siêu máy tính nhanh nhất. Năm 2010, một máy tính của Trung Quốc lần đầu giành chiến thắng.

Bảng xếp hạng được công bố 2 lần/năm. Vào 2023, Trung Quốc ngừng tham gia Top500. Trong giai đoạn này, các chuyên gia cho biết một máy tính của Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu, song không có dữ liệu chứng minh.

Lần cập nhật mới nhất của Top500 có sự góp mặt của LineShine, xây dựng bởi Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Trung Quốc tại Thâm Quyến.

Được ra mắt vào tháng 4, LineShine trang bị bộ xử lý trung tâm (CPU) phát triển trong nước thay vì hệ thống đồ họa (GPU) như hầu hết siêu máy tính hàng đầu khác. Nhiều bộ phận khác như chip nhớ, mạng và hệ thống tản nhiệt cũng sử dụng công nghệ nội địa.

"Thành công của LineShine đánh dấu bước tiến lịch sử cho ngành công nghiệp siêu máy tính Trung Quốc trong việc xây dựng hệ sinh thái phần cứng và phần mềm độc lập, bất chấp những hạn chế về công nghệ nước ngoài", trung tâm siêu máy tính Thâm Quyến cho biết.

Từ năm 2015, chính phủ Mỹ hạn chế đơn vị phát triển siêu máy tính Trung Quốc tiếp cận một số công nghệ, chẳng hạn như chip Intel và phần cứng khác. Chính quyền Joe Biden sau đó chặn nước này mua GPU tiên tiến, chủ yếu do Nvidia sản xuất, cùng các công cụ bán dẫn.

Dù được thiết kế xử lý nhiều vấn đề, hầu hết đơn vị tại Mỹ hay Trung Quốc chưa sử dụng siêu máy tính truyền thống để phát triển và vận hành hệ thống AI, chẳng hạn như mô hình ngôn ngữ lớn đứng sau các chatbot phổ biến.

Trong lĩnh vực AI, các hệ thống này ngày càng mạnh hơn về hiệu năng tính toán. Ví dụ, một nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy Colossus mạnh hơn El Capitan theo một số tiêu chí. Colossus là siêu máy tính phát triển bởi xAI (công ty AI do Elon Musk thành lập), không tham gia bảng xếp hạng Top500.

Lu Yutong, nhà thiết kế chính của LineShine, cho biết hệ thống có thể phục vụ cả mô phỏng khoa học truyền thống và xử lý AI. Tuy vậy, một số chuyên gia lo ngại khả năng xử lý AI của LineShine kém hơn các hệ thống chuyên dụng do phần cứng không được tối ưu.