Tuần qua ắt hẳn là một tuần bận rộn với ngành ngoại giao Mỹ, khi có hơn 30 quốc gia nhận được lời đe dọa, trừng phạt từ Washington.
Quốc gia bị Mỹ đe dọa trong tuần qua được đánh dấu đỏ trên bản đồ. Ảnh: RT
Theo hãng tin RT, Mexico là mục tiêu mới nhất. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30/5 tuyên bố Washington sẽ áp đặt mức thuế 5% đối với tất cả hàng hóa Mexico xuất khẩu vào Mỹ bắt đầu từ ngày 10/6 tới và biện pháp này sẽ kéo dài cho tới khi Mexico ngăn chặn hiệu quả "làn sóng người di cư bất hợp pháp" vào Mỹ. Tổng thống Mỹ cho biết thuế sẽ dần tăng cho tới khi vấn đề nhập cư bất hợp pháp được giải quyết và khi đó thuế sẽ được dỡ bỏ.
Trong khi đó, tại châu Á, Ấn Độ buộc phải đối mặt với một lựa chọn: hoặc là ngừng mua hệ thống phòng thủ tên lửa đất đối không S-400 của Nga hoặc Ấn Độ có thể sẽ bị trừng phạt theo đạo luật CAATSA (Đạo luật chống lại kẻ thù của Mỹ thông qua trừng phạt). Một quan chức cấp cao giấu tên trong Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay việc Ấn Độ quyết định mua S-400 có thể cản trở cơ hội hợp tác quốc phòng với Mỹ trong tương lai, trong đó có cung cấp thiết bị quân sự hiện đại.
Tương tự, Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhận được một lời đe dọa liên quan đến thương vụ S-400 với Nga. Ngày 30/5, quyền Thứ trưởng Bộ Quốc phòng phụ trách các vấn đề an ninh quốc tế của Mỹ, bà Kathryn Wheelbarger, khẳng định nếu Ankara kiên quyết mua S-400 của Moskva, quốc gia này sẽ bị loại khỏi chương trình sản xuất máy bay chiến đấu tàng hình F-35. Ankara đã đầu tư 1,25 tỷ USD vào chương trình đắt đỏ này và có rất nhiều phần linh kiện trong máy bay được làm ở Thổ Nhĩ Kỳ. Chính vì vậy, nếu thực sự Thổ Nhĩ Kỳ rút khỏi chương trình F-35 thì vẫn chưa rõ phía nào thiệt hại nhiều hơn.
Toàn bộ 28 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) có thể phải đối mặt với hình phạt nếu họ tìm cách giao dịch với Iran bằng cơ chế nhân đạo phi USD của mình để “lách” lệnh cấm vận của Mỹ. Nỗ lực để được thỏa thuận hạt nhân lịch sử năm 2015 với Tehran, các quốc gia thành viên EU chưa sẵn sàng từ bỏ thỏa thuận này. Đại diện đặc biệt của Mỹ tại Iran Brian Hook ngày 30/5 khẳng định Washington sẽ mạnh tay áp dụng CAATSA với các nước có ý định hỗ trợ Iran.
Cuba mới đây cũng bị chính quyền Tổng thống Trump "gọi tên" khi bày tỏ ủng hộ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Trong chuyến công du tới Canada hôm 30/5, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence kêu gọi Ottawa ngăn chặn điều được ông đánh giá là “ảnh hưởng xấu” của Havana đối với các vấn đề của Venezuela.
Mỹ cũng không quên đưa ra những lời cảnh báo, đe dọa trên các mặt trận đối đầu lâu năm với Iran, Trung Quốc, Nga và Venezuela. Theo RT, hầu như không có tuần nào mà chính quyền Tổng thống Trump không đưa ra những lời cáo buộc và đe dọa đối với các nước, ngay cả đối với các quốc gia đồng minh.
Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran Masoud Pezeshkian về nỗ lực hòa bình Trung Đông, nhấn mạnh rằng Moscow sẵn sàng giúp làm trung gian hòa giải.
Theo lệnh của Tổng thống Trump, quân đội Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ sáng 13/4. Giới chuyên gia đánh giá đây là một nước đi mạo hiểm, "dĩ độc trị độc" nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi Iran có nhiều "át chủ bài" chưa dùng đến.
Trong thông điệp chúc mừng tết Bunpimay Lào năm 2569 (theo Phật lịch), Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước CHDCND Lào Thongloun Sisoulith kêu gọi tăng cường đoàn kết toàn dân tộc, chung sức thúc đẩy phát triển bền vững.
Thủ tướng Israel khẳng định đã chấp thuận thỏa thuận hòa bình với Liban về nguyên tắc nhưng đặt ra hai điều kiện: giải giáp vũ khí của Hezbollah và đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad của Pakistan ngày 11/4 đang rơi vào thế bế tắc, chủ yếu do bất đồng liên quan đến eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược toàn cầu.
Tham dự cuộc đàm phán có đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner - con rể của ông Trump, cùng Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Kéo dài thời gian ngừng bắn, bùng nổ chiến tranh trở lại hoặc các cuộc tấn công ở cường độ thấp khi Iran kiểm soát Hormuz, mỗi kịch bản như vậy đều định hình lại khu vực theo hướng có lợi cho Tehran.
Ngày 9/4, Iran thông báo các lộ trình thay thế cho tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, do lo ngại nguy cơ từ thủy lôi tại khu vực chính của tuyến đường thủy huyết mạch này.
Sau khi tuyên bố đạt mục tiêu trong chiến dịch quân sự “Epic Fury” và thiết lập lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần, Mỹ và Iran đang chuẩn bị bước vào các cuộc đàm phán trực tiếp, song nhiều bất đồng giữa hai bên vẫn chưa được giải quyết.
Truyền thông Iran đưa tin nước này đang đình chỉ cho phép tàu qua eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon.
Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, ngày 7/4, Bộ Năng lượng và Mỏ Cuba thông báo 2 tàu phát điện nổi hiện đang ở Cuba là Belgin Sultan và Erol Bay, với tổng công suất lắp đặt 124 MW, sẽ tiếp tục phát điện trong nửa cuối tháng này, sử dụng nhiên liệu từ dầu viện trợ của Nga.
Truyền thông Mỹ dẫn lời quan chức cấp cao cho biết quân đội Mỹ đã tiến hành không kích các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nằm ngoài khơi phía Tây Iran.
Khi thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra liên quan việc mở lại eo biển Hormuz đang đến gần, Iran đã kêu gọi thanh niên tham gia các hoạt động mang tính biểu tượng nhằm bảo vệ các nhà máy điện trọng điểm.
Trong cuộc họp báo tôn vinh chiến dịch giải cứu phi công ở Iran, ông Trump đe dọa toàn bộ đất nước Iran sẽ bị “tiêu diệt” chỉ trong 1 đêm nếu không mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4.
Đại diện Bộ Ngoại giao Iran khẳng định: “Việc Iran nhanh chóng và thẳng thắn đưa ra quan điểm không nên bị coi là sự đầu hàng", và lưu ý Tehran sẽ thông tin khi cần thiết.
Mỹ, Iran và các bên trung gian được cho đang thảo luận các điều khoản cho một lệnh ngừng bắn tiềm năng kéo dài 45 ngày và tiến tới chấm dứt xung đột vĩnh viễn.
Vụ Iran bắn rơi tiêm kích F-15E và những diễn biến khác trong chiến sự đang gia tăng sức ép lên Tổng thống Trump, khiến ông ngày càng khó tìm lối thoát như ý muốn.
Trong một động thái mới trên mặt trận năng lượng tại châu Âu, Italy đang cùng với Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Áo thúc đẩy việc áp thuế đối với lợi nhuận vượt mức của các công ty năng lượng để kiềm chế chi phí năng lượng do giá dầu và khí đốt cao, vốn trầm trọng hơn do cuộc xung đột tại Trung Đông và hỗ trợ các gia đình và doanh nghiệp, mà không làm tăng nợ công.
Thượng nghị sĩ Valentina Matviyenko, người đứng đầu Hội đồng Liên bang Nga (tức Thượng viện Nga) đã giải thích lý do Nga sẽ không bắt cóc hoặc ám sát Tổng thống Zelensky, như hành động của Mỹ ở Venezuela và Iran.
