Khẳng định tính hiện thực của học thuyết Mác-Lênin
Cách mạng Tháng Mười Nga không chỉ là thắng lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga, mà còn là thắng lợi của lý luận cách mạng khoa học, là minh chứng hùng hồn cho sức sống mãnh liệt và tính hiện thực của học thuyết Mác-Lênin.
V.I.Lênin đã kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác, biến học thuyết về giải phóng con người của Mác thành hiện thực sinh động trong đời sống chính trị và xã hội. Dưới sự lãnh đạo thiên tài của Đảng Bônsêvích do V.I.Lênin đứng đầu, giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga đã vùng lên lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản, xóa bỏ nhà nước tư sản cũ và thiết lập Nhà nước Xô viết đầu tiên trong lịch sử - một nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân. Sự ra đời của Nhà nước Xô viết đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại, kỷ nguyên mà nhân dân lao động lần đầu tiên trở thành người làm chủ vận mệnh của mình.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga làm thay đổi căn bản vận mệnh của nước Nga, đưa nhân dân Nga từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước, đồng thời tác động sâu sắc đến tiến trình phát triển của thế giới. Cách mạng Tháng Mười trở thành nguồn cổ vũ to lớn cho phong trào cách mạng vô sản quốc tế, truyền cảm hứng và tạo niềm tin cho phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và phụ thuộc ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latin, trong đó có Việt Nam.
Quan trọng hơn, thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã chứng minh một chân lý mang giá trị phổ quát, khi lý luận cách mạng khoa học được gắn liền với thực tiễn đấu tranh của nhân dân lao động, nó trở thành lực lượng vật chất to lớn có thể làm thay đổi vận mệnh của nhân loại.
Nắm vững nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin
Một trong những bài học lớn và có giá trị bền vững nhất mà Cách mạng Tháng Mười Nga để lại cho phong trào cách mạng thế giới là nắm vững, vận dụng sáng tạo và kiên định các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin.
Cách mạng Tháng Mười Nga đã chứng minh bài học về sự kiên định lập trường giai cấp công nhân, luôn đặt lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động lên hàng đầu, coi đây là động lực trung tâm của cách mạng xã hội chủ nghĩa. Cách mạng chỉ có thể giành thắng lợi khi giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo, đồng thời xây dựng được liên minh chặt chẽ với giai cấp nông dân - lực lượng đông đảo nhất trong xã hội Nga lúc bấy giờ. Sự kiên định lập trường giai cấp giúp Đảng Bônsêvích giữ vững mục tiêu chiến lược, không bị lôi kéo, thỏa hiệp với các thế lực tư sản và phản động.
Cách mạng Tháng Mười thể hiện rõ bài học về tính đảng trong chính trị và tư tưởng. V.I.Lênin khẳng định Đảng Cộng sản phải là đội tiên phong của giai cấp công nhân, có sự thống nhất cao về lý luận, tư tưởng, tổ chức và hành động. Việc xây dựng một đảng kiểu mới - Đảng của giai cấp vô sản được trang bị lý luận Mác - Lênin và có kỷ luật sắt, là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho cách mạng Nga đi đúng hướng và giành thắng lợi.
Cách mạng Tháng Mười là minh chứng sinh động cho bài học kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn. V.I.Lênin từng nhấn mạnh rằng: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”[1]; “chỉ đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong”[2]. Ông không chỉ kế thừa mà còn phát triển sáng tạo học thuyết Mác phù hợp với điều kiện cụ thể của nước Nga đầu thế kỷ 20.
Cách mạng Tháng Mười khẳng định bài học về tính triệt để và sự kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa. V.I.Lênin luôn nhấn mạnh rằng cách mạng vô sản phải đi đến cùng, không thể dừng lại ở cải cách nửa vời. Chính sự kiên định ấy giúp Đảng Bônsêvích dám hành động quyết đoán, kịp thời nắm lấy thời cơ lịch sử, lật đổ chính quyền tư sản và thiết lập Nhà nước Xô viết - nhà nước kiểu mới của dân, do dân và vì dân.
Đổi mới và sáng tạo trong vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin
Cách mạng Tháng Mười Nga đã chứng minh một chân lý có ý nghĩa sâu sắc, đó là sự trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin không đồng nghĩa với việc rập khuôn hay sao chép máy móc những mô hình cũ, mà phải luôn gắn với tinh thần đổi mới, sáng tạo, phù hợp với điều kiện lịch sử và xã hội cụ thể của mỗi quốc gia, mỗi thời đại. Trên cơ sở trung thành tuyệt đối với bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác, V.I.Lênin đã không ngừng phát triển và bổ sung lý luận, đưa học thuyết Mác lên tầm cao mới, đáp ứng yêu cầu của thời đại đế quốc chủ nghĩa và phong trào cách mạng vô sản thế giới.
V.I.Lênin đã phát triển lý luận về cách mạng vô sản trong thời kỳ đế quốc chủ nghĩa. Ông chỉ ra quy luật vận động không đồng đều của chủ nghĩa tư bản và khẳng định rằng cách mạng vô sản có thể giành thắng lợi ở một hoặc một số nước tư bản phát triển yếu hơn, chứ không nhất thiết phải diễn ra đồng thời ở tất cả các nước tư bản như quan điểm ban đầu của Mác. Từ đó, ông xác định nước Nga là “mắt xích yếu nhất” trong hệ thống tư bản chủ nghĩa và hoàn toàn có thể trở thành nơi nổ ra cách mạng vô sản thắng lợi. Đây là bước phát triển sáng tạo có ý nghĩa chiến lược, mở ra con đường riêng cho phong trào cách mạng thế giới.
V.I.Lênin đã phát triển lý luận về Nhà nước kiểu mới, đó là Nhà nước Xô viết của nhân dân lao động. Nhà nước Xô viết là hình thức chính trị mới, phản ánh bản chất dân chủ của giai cấp công nhân và thể hiện quyền làm chủ thật sự của nhân dân lao động. Trước những khó khăn sau khi cách mạng thành công, V.I.Lênin đã đề ra chính sách kinh tế mới, cho phép phục hồi một phần kinh tế tư nhân và quan hệ hàng hóa dưới sự kiểm soát của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Đây là biểu hiện sinh động của tư duy sáng tạo, là minh chứng cho tầm nhìn linh hoạt, biện chứng và thực tiễn của V.I.Lênin trong việc bảo vệ thành quả cách mạng.
Ý nghĩa và bài học đối với cách mạng Việt Nam hiện nay
Đối với Việt Nam, bài học của Cách mạng Tháng Mười Nga vẫn giữ nguyên giá trị to lớn và mang ý nghĩa sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra cho cách mạng Việt Nam là phải vừa kiên định về mục tiêu, nguyên tắc, vừa đổi mới sáng tạo trong tư duy và phương pháp hành động để thích ứng linh hoạt với tình hình mới.
Bài học đầu tiên là phải luôn kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thực tiễn hơn 90 năm đấu tranh cách mạng và gần 40 năm đổi mới đã chứng minh rằng chỉ có kiên định con đường xã hội chủ nghĩa mới bảo đảm cho dân tộc ta phát triển vững chắc, giữ vững độc lập, tự chủ và phát huy được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Bài học thứ hai là phải không ngừng đổi mới sáng tạo trong tư duy lý luận, trong phương thức lãnh đạo và trong thực tiễn phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh. Đổi mới không có nghĩa là thay đổi mục tiêu mà là tìm ra con đường và mô hình phù hợp hơn để thực hiện hiệu quả mục tiêu xã hội chủ nghĩa trong điều kiện mới.
Bài học thứ ba là phải kết hợp hài hòa giữa kiên định nguyên tắc cách mạng với linh hoạt trong vận dụng thực tiễn. Sự kiên định mà thiếu sáng tạo sẽ dẫn đến bảo thủ, còn sự linh hoạt mà xa rời nguyên tắc sẽ làm lệch hướng cách mạng. Vì vậy, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản lĩnh chính trị và trí tuệ sáng tạo chính là yếu tố bảo đảm cho cách mạng Việt Nam tiếp tục phát triển vững vàng.
Cách mạng Tháng Mười Nga mãi là mốc son chói lọi và là trường học vĩ đại về việc nắm vững nguyên tắc, đồng thời không ngừng đổi mới sáng tạo trong vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin. Bài học ấy có ý nghĩa định hướng chiến lược cho Việt Nam hôm nay và mai sau.
[1] V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2005, t.6, tr.30.
[2] V.I.Lênin: Sđd, t.6, tr.32.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ ĐẶNG QUANG ĐỊNH
