Theo truyền thông Mỹ, Thủ tướng Canada Mark Carney cam kết nước này sẽ áp mức thuế tương ứng với mức thuế của Mỹ “từng đồng một”, sau khi hai bên không thể đạt được thỏa thuận thương mại trước thời hạn vào nửa đêm 21/8 (theo giờ địa phương).
Sau khi đàm phán thất bại, các biện pháp thuế mới của Washington đã chính thức có hiệu lực đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada.
Ông Carney cho biết các quan chức Canada đã đàm phán thiện chí, nhưng “những thay đổi vào phút chót trong các điều khoản mà Mỹ đề xuất là không công bằng, không mang lại hiệu quả kinh tế và đặt ra nghi vấn về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào”.
Đề cập mức thuế 50% mà Mỹ áp đặt, ông nói: “Canada sẽ đáp trả tương ứng từng đồng một để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp của chúng ta".
Mỹ áp mức thuế 50% từ ngày 22/8 đối với một loạt sản phẩm Canada, trong đó có gậy khúc côn cầu, xi măng và một số mặt hàng khác. Tuy nhiên, biện pháp này không áp dụng với một số nhóm hàng như năng lượng, kali, cá và một số khoáng sản quan trọng. Các mặt hàng nằm trong diện chịu thuế mới chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm của Canada sang Mỹ.
Các mức thuế của Mỹ sẽ tác động đến khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, sau khi những cuộc đàm phán vào phút chót không thể giải quyết căng thẳng mới nhất trong quan hệ vốn đã căng thẳng giữa hai đồng minh lâu năm.
Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng việc đàm phán đổ vỡ là một “cơ hội bị bỏ lỡ đối với Canada”.
Trong tuyên bố được đưa ra ngay trước nửa đêm thứ Sáu, 21/8, ông Greer nói: “Tối nay, Canada đã từ chối hoàn tất thỏa thuận thương mại theo các điều khoản đã được thống nhất hồi đầu tuần.”
Ông cáo buộc Canada đưa ra những yêu cầu mới và rút lại một số cam kết, làm đảo lộn “sự cân bằng thận trọng” mà hai bên đã đạt được trong những ngày trước đó.
Theo ông Greer, đề xuất của Mỹ mang tính “hướng tới tương lai”, đồng thời bao gồm một “quan hệ đối tác kinh tế và an ninh quốc gia mang tính lịch sử”.
Động thái đáp trả của Canada làm leo thang xung đột thương mại giữa hai nước, đồng thời đặt dấu hỏi về tương lai của hiệp định thương mại Bắc Mỹ giữa Mỹ, Canada và Mexico, vốn có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp của cả ba nước.
Các mức thuế nhập khẩu của Tổng thống Donald Trump sẽ tác động đến khoảng 5% lượng hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ mỗi năm, từ gậy khúc côn cầu cho đến dụng cụ y tế.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump cho biết Canada đã tìm kiếm các nhượng bộ về thép, nhôm, ô tô và gỗ, nhưng Mỹ không sẵn sàng đáp ứng.
Tác động về chính trị của việc đàm phán đổ vỡ nhiều khả năng sẽ lớn hơn tác động kinh tế. Năm ngoái, Mỹ và Canada đã trao đổi lượng hàng hóa và dịch vụ trị giá khoảng 880 tỷ USD.
Các mức thuế ban đầu dự kiến có hiệu lực lúc 0 giờ 1 phút ngày 19/8, nhưng ông Trump đã gia hạn thời hạn thêm ba ngày để hai bên tiếp tục đàm phán. Hiện chưa có cuộc đàm phán nào khác được lên kế hoạch.
Thủ tướng Mark Carney cho biết chính phủ Canada sẽ công bố thêm các biện pháp hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp trong những ngày tới. Ông nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt của Canada là đạt được thỏa thuận tốt nhất có thể, “không bao giờ là một thỏa thuận bằng mọi giá hay theo bất kỳ thời hạn nào”.
Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford ủng hộ động thái này, tuyên bố Canada cần đoàn kết hơn bao giờ hết và khẳng định hoàn toàn ủng hộ phản ứng mạnh mẽ của Thủ tướng Carney: “thuế đáp thuế, từng đồng đáp từng đồng”. Ông Ford nói Ontario sẵn sàng hành động để bảo vệ chủ quyền và an ninh kinh tế của Canada.
Candace Laing, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại Canada, gọi các mức thuế mới là “một đòn giáng mạnh vào năng lực cạnh tranh của Bắc Mỹ”, đồng thời cảnh báo chúng sẽ làm tăng chi phí đối với người Mỹ, trong khi đe dọa người tiêu dùng Canada, đầu tư và các doanh nghiệp nhỏ.
