Hà Tĩnh dự kiến triển khai 15.000 ha lúa theo công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ

Thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050, năm 2026, Hà Tĩnh tập trung triển khai các giải pháp canh tác lúa theo hướng giảm phát thải khí nhà kính. Trong đó, trọng tâm là áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) nhằm hạn chế phát thải khí mê-tan (CH₄), tiết kiệm nước tưới, nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong năm, Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty Green Carbon đã phối hợp triển khai dự án “công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu tại tỉnh Hà Tĩnh” tại 15 xã, phường với tổng diện tích hơn 8.440 ha/2 vụ. Một số địa phương có diện tích thực hiện vượt kế hoạch như: Cẩm Xuyên, Thiên Cầm, Xuân Lộc, Yên Hòa...

Cùng đó, các địa phương triển khai hơn 220 ha lúa ứng dụng mạ khay, máy cấy; chuyển giao tiến bộ kỹ thuật áp dụng hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI), hướng tới giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm nước tưới và nâng cao hiệu quả canh tác.

Để hỗ trợ quá trình triển khai, các đơn vị liên quan đã tổ chức 3 lớp tập huấn cho cán bộ, nhân sự liên quan đến sản xuất và quản lý nước; 30 lớp tập huấn cho nông dân tại các địa phương tham gia dự án. Nội dung tập trung vào quy trình tưới AWD, phương pháp theo dõi mực nước, giám sát, ghi chép dữ liệu và kiến thức cơ bản về thị trường tín chỉ carbon.

Kết quả theo dõi tại các điểm thí nghiệm cho thấy, năng suất lúa áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ tăng từ 5,8 - 7,7% so với ruộng đối chứng. Bên cạnh hiệu quả về năng suất, kỹ thuật AWD còn giúp cây lúa phát triển bộ rễ khỏe, hạn chế đổ ngã, giảm nguy cơ sâu bệnh, nâng cao khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan; giảm 2 lần bơm tưới, tiết kiệm nước và chi phí sản xuất.

Đặc biệt, theo tính toán, việc áp dụng kỹ thuật AWD tại các vùng triển khai dự án trong 2 vụ sản xuất năm 2026 giúp giảm phát thải hơn 40.600 tấn CO2 tương đương. Kết quả này cho thấy tiềm năng giảm phát thải từ việc thay đổi phương thức quản lý nước trên đồng ruộng, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các điều kiện đo đạc, xác minh, hướng tới phát triển tín chỉ carbon trong sản xuất lúa.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn do hệ thống thủy lợi ở một số vùng chưa đồng bộ, tập quán duy trì nước ngập thường xuyên trên đồng ruộng chưa thay đổi hoàn toàn. Công tác tổ chức, hướng dẫn và giám sát thực hiện tại một số địa phương còn hạn chế nên kết quả đạt được chưa đồng đều.

Năm 2027, Hà Tĩnh dự kiến mở rộng quy mô áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ lên 15.000 ha/2 vụ lúa. Trong đó, Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ trực tiếp tham gia triển khai hơn 8.410 ha; UBND cấp xã chỉ đạo triển khai trên 6.580 ha. Cùng đó, tỉnh tiếp tục khuyến khích ứng dụng mạ khay, máy cấy, hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI), sử dụng chế phẩm sinh học xử lý rơm rạ tại ruộng và hạn chế đốt rơm rạ trên đồng. Qua đó, từng bước thay đổi phương thức canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã tập trung thảo luận, phân tích những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ; đề xuất các giải pháp về tổ chức sản xuất, điều tiết nguồn nước, hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao nhận thức của người dân nhằm mở rộng diện tích áp dụng, nâng cao hiệu quả canh tác lúa giảm phát thải trên địa bàn tỉnh trong năm 2027.

Phát biểu tại hội nghị, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, sản xuất lúa giảm phát thải là hướng đi quan trọng trong chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời mở ra cơ hội gia tăng giá trị từ thị trường tín chỉ carbon. Để thực hiện hiệu quả mục tiêu năm 2027, đề nghị Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ và Công ty Green Carbon (Nhật Bản) tăng cường phối hợp, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật. Các địa phương chủ động rà soát điều kiện sản xuất, hệ thống thủy lợi, nhân rộng mô hình mạ khay - máy cấy kết hợp tưới ngập - khô xen kẽ; hướng dẫn người dân không đốt rơm rạ, tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học trong xử lý phụ phẩm nông nghiệp; tăng cường áp dụng khoa học - kỹ thuật trong sản xuất.

Đồng thời, các bên liên quan cần phối hợp hoàn thiện hệ thống dữ liệu, quy trình đo đạc, giám sát, xác minh kết quả giảm phát thải, bảo đảm minh bạch về thông tin hướng tới thị trường tín chỉ carbon. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục quan tâm, hỗ trợ, đồng hành cùng các đơn vị khoa học, doanh nghiệp và người dân tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất lúa giảm phát thải, từng bước khai thác tiềm năng kinh tế carbon và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững.