Hồng Lam thấm đẫm trang viết Nguyễn Du

(Baohatinh.vn) - Điều gì đã góp phần hun đúc nên thiên tài Nguyễn Du với Truyện Kiều bất hủ để có sức sống mãnh liệt vượt qua mọi thời gian? Đó là quê hương Hà Tĩnh, gia đình, bão táp đương thời, “gió bụi” cuộc đời; cùng với tư chất thông minh, tài năng hiếm có.

Đó còn là những chiêm nghiệm với những triết lý nhân sinh sâu sắc về cuộc đời. Đó không còn là vấn đề của một lớp người, của một quốc gia, cộng đồng mà của toàn nhân loại. Và, đó không chỉ của thời Nguyễn Du đã sống mà cả thời đại ngày nay và mai sau.

Nguyễn Du sinh năm 1765 tại kinh thành Thăng Long, trong một gia đình quyền quý. Bố từng giữ chức tể tướng, mẹ là người của dòng họ khoa bảng Kinh Bắc. Truyền thống gia đình, dòng họ, sự giao thoa của văn hóa hai vùng đất đã nuôi dưỡng, bồi dưỡng, hun đúc nên tâm hồn, nhân cách một thiên tài.

Hồng Lam thấm đẫm trang viết Nguyễn Du

Bến Giang Đình nơi năm xưa Nguyễn Du cùng gia đình cập bến về lại quê nhà. Ảnh: Trần Chung

Quê hương, dòng họ, gia đình luôn có từ trong huyết quản đã ghi dấu ấn đậm nét trong cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Đại thi hào. Sông núi nơi này đã hun đúc nên nhiều bậc hiền tài cho đất nước. Núi Hồng với vẻ đẹp tĩnh mịch, hùng vĩ, cùng chung một chí khí với nhiều câu chuyện huyền thoại đắm say lòng người. Có một thời gian về quê nhà, tham gia “Hồng Sơn liệp bộ” (phường săn Núi Hồng), Nguyễn Du đã có dịp phát hiện nhiều nét riêng của đất và người nơi đây. Hồng Lĩnh - Lam Giang đã thấm đậm trong ông với nhiều cảm nhận sâu sắc. Nguyễn Du cũng đã tự xưng là “Nam Hải điếu đồ” (nhà chài bể Nam). Thế mới biết sông núi quê hương đã in đậm trong ký ức, trong sáng tác, nhất là trong thơ chữ Hán của ông.

Hun đúc nên khí chất Đại thi hào có núi, sông và những câu hò, điệu ví, lời ca. Chính mạch nguồn dân ca ví, giặm cũng đã góp phần nuôi dưỡng nên tâm hồn, cốt cách, phẩm chất của ông. Những lần vượt Truông Hống, Đò Cài sang Trường Lưu đi hát, những cuộc vui hát cùng O Uy, O Sạ đã làm rung động tận đáy lòng, tạo nguồn thi hứng cho chàng trai Tiên Điền tài hoa có những tác phẩm thơ Nôm nổi tiếng trời Nam.

Hai dòng họ thuộc “trâm anh thế phiệt” là Nguyễn Tiên Điền và Nguyễn Trường Lưu kết nối thông gia. Đây là hai dòng họ có nhiều nhà văn hóa lớn trong cả nước và hình thành nên “Hồng Sơn văn phái”. Nguyễn Du đã góp phần đưa văn phái này lên đỉnh cao và rạng rỡ bốn phương.

Hồng Lam thấm đẫm trang viết Nguyễn Du

Khuôn viên gia tộc họ Nguyễn - Tiên Điền ở thị trấn Tiên Điền - Nghi Xuân. Ảnh Thu Hà

Làng Tiên Điền quê hương ông từ 1765-1790 là thời kỳ phồn hoa, hưng thịnh. Đó là những năm đã nổi tiếng với câu ca “Lúa Xuân Viên, quan Tiên Điền, tiền Hội Thống”. Ở đâu cũng gặp khanh tướng, công hầu. Có người làm quan to trong triều, có người là danh thần, dũng tướng. Đường làng võng lọng, ngựa xe, đủ mặt trai thanh, gái lịch, lụa là hàng tía đua chen. Vùng quê Nghi Xuân với “bát cảnh’”, “cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia”, với “cửa bể chiều hôm” đã đi vào những áng thơ văn của Đại thi hào.

Dù xuất thân từ gia đình quý tộc nhưng Nguyễn Du lại lớn lên trong thời điểm đất nước nhiều biến động, nhiễu nhương. Đặc biệt, nơi quê nhà lại bước vào thời kỳ nghèo đói, khó khăn. Tất cả đã gieo vào trong ông những cảm nhận về lòng thương yêu con người, về chủ nghĩa nhân đạo, nhân văn cao cả.

Hồng Lam thấm đẫm trang viết Nguyễn Du

Tượng đài Đại thi hào Nguyễn Du trong không gian thoáng đãng của khu di tích. Ảnh: Thiên Vỹ

Quê hương đã trở thành miền nhớ thương với nhiều day dứt. Hai tiếng “quê nhà” xuất hiện rất nhiều lần trong thơ ông. Trong các tập thơ chữ Hán cho thấy dù đi đâu, ở đâu, Nguyễn Du cũng luôn nhớ về anh em ở quê nhà. Và quê nhà cũng luôn được nhà thơ đặt trong mối liên hệ với vùng miền khác, trong tầm nhìn về nhân thế.

Văn hóa xứ sở đã bồi đắp nên nhân cách, trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tài hoa, tinh tế để làm nên những tác phẩm diệu kỳ có một không hai. Đó cũng là một trong những nét nổi bật, bền vững của nhân cách và cảm quan Nguyễn Du để thấu hiểu “trăm năm trong cõi”. Truyền thống quê hương, dòng họ gia đình càng rạng rỡ, tự hào hơn khi sinh thành, nuôi dưỡng nên một Đại thi hào dân tộc.

Truyền thống văn hóa tạo nên sức mạnh thần kỳ để dân tộc ta trường tồn, phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử và hôm nay đang là động lực to lớn cho công cuộc đổi mới trong xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Nguyễn Du và Truyện Kiều đã có đóng góp lớn vào truyền thống văn hóa, văn chương của dân tộc Việt Nam.

Hồng Lam thấm đẫm trang viết Nguyễn Du

Quê hương Nghi Xuân hôm nay... Ảnh: Thành Nam

Đất Hồng Lam đã biết tạc hình vào non nước, người Hồng Lam luôn biết ngẩng cao đầu, gia phả họ Nguyễn Tiên Điền đã lưu danh một người con ưu tú - Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du.

Thị trấn Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh hôm nay đã đổi thay. Bao vật đổi sao dời nhưng những giá trị văn hóa, truyền thống học hành, khoa bảng vẫn trường tồn cùng hậu thế. Khát vọng hòa bình, chủ nghĩa nhân văn, giá trị gia đình, truyền thống văn hóa trong sáng tác của Nguyễn Du luôn trở thành một thông điệp của phương châm sống, một giá trị văn hóa tốt đẹp của con người trong mọi đất nước, mọi thời đại.

Khát vọng về một xã hội công bằng, con người được giải phóng, tự do, có cuộc sống hạnh phúc hôm nay đã trở thành hiện thực. Những giá trị nhân văn cao cả đang tiếp tục được phát huy. Trong niềm tự hào đó, “Khúc vui xin lại so dây cùng người”.

Chủ đề Danh nhân Hà Tĩnh

Chủ đề Đất và người Hà Tĩnh

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Thôn Gia Thiện – miền quê khởi sắc

Thôn Gia Thiện – miền quê khởi sắc

Thôn Gia Thiện (xã Mai Phụ, Hà Tĩnh) khang trang, đổi mới nhưng vẫn gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Chùa Triều Sơn – dấu ấn văn hóa tâm linh

Chùa Triều Sơn – dấu ấn văn hóa tâm linh

Giữa miền quê Mai Phụ, chùa Triều Sơn là ngôi cổ tự gắn bó với đời sống tâm linh, đồng thời lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất Hà Tĩnh.
Miền nhớ xứ sở Bạch Dương

Miền nhớ xứ sở Bạch Dương

Với nhiều người Hà Tĩnh từng học tập, sinh sống tại Nga, những năm tháng ở xứ sở Bạch Dương đã trở thành miền ký ức khó quên. Dẫu thời gian trôi qua, tình cảm dành cho đất nước và con người nơi ấy vẫn được gìn giữ, trở thành sợi dây gắn kết, vun đắp tình hữu nghị giữa hai đất nước, hai dân tộc.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Sắc xanh nơi miền sơn cước

Sắc xanh nơi miền sơn cước

Giữa đại ngàn xanh mát, những đồi chè trải dài, vườn bưởi trĩu quả cùng nhịp sống bình yên đang tạo nên diện mạo trù phú, sức sống mới và hấp dẫn riêng cho xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh.
Trường Lưu - để mạch nguồn di sản tiếp nối giữa dòng chảy thời gian

Trường Lưu - để mạch nguồn di sản tiếp nối giữa dòng chảy thời gian

Xã Trường Lưu (Hà Tĩnh) là vùng đất giàu trầm tích văn hóa, nơi dấu ấn chữ nghĩa, khoa bảng in đậm qua bao thế kỷ. Từ những giá trị được lưu giữ qua thăng trầm lịch sử, mạch nguồn văn hóa ấy hôm nay đang được đánh thức, hiện hữu trong đời sống và trở thành niềm tự hào cho thế hệ tiếp nối.
Tăng sức hút cho du lịch Hà Tĩnh mùa thấp điểm

Tăng sức hút cho du lịch Hà Tĩnh mùa thấp điểm

Để thu hút du khách trong những tháng cuối năm, nhiều điểm đến văn hóa tâm linh, sinh thái trên địa bàn Hà Tĩnh tích cực làm mới sản phẩm, gia tăng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú.
Trải nghiệm hái chè bằng máy cắt mini

Trải nghiệm hái chè bằng máy cắt mini

Việc đưa máy hái chè mini vào thu hoạch tại xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh đã góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nhân công, đồng thời giúp chè ra búp nhanh hơn, nâng cao năng suất.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Giữ hồn quê trong từng sản vật

Giữ hồn quê trong từng sản vật

Vượt qua sự khắc nghiệt của thời tiết, mảnh đất Hà Tĩnh vẫn chắt chiu nên những sản vật đậm đà phong vị riêng. Tiếp nối trầm tích văn hóa của cha ông, thế hệ hôm nay đang tìm cách đổi mới, nâng giá trị sản phẩm quê hương từ những câu chuyện nghề và sức sáng tạo của con người.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!