Khi cây chè là “chìa khóa” thoát nghèo của người dân Kỳ Văn

Mở hướng thoát nghèo

Gia đình chị Nguyễn Thị Ký ở thôn Trung Sơn từng thuộc diện hộ nghèo của xã Kỳ Văn. Làm đủ nghề từ làm thuê, chăn nuôi nhỏ lẻ đến trồng các loại cây ngắn ngày nhưng thu nhập vẫn bấp bênh, cuộc sống quanh năm thiếu thốn.

Bước ngoặt đến vào năm 2020, khi gia đình chị quyết định chuyển hướng sang trồng chè nguyên liệu - loại cây phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng trên vùng đất Kỳ Trung cũ.

Nhận thấy dễ chăm sóc, ít rủi ro, cho thu nhập đều quanh năm, chị Ký dành toàn bộ 5 sào đất vườn đồi của gia đình để phát triển loại cây chè. Sau vài năm chăm sóc đúng kỹ thuật, diện tích chè của chị bắt đầu cho thu hoạch ổn định, mang lại nguồn thu gần 80 triệu đồng/năm. Từ đó, gia đình chị Ký thoát nghèo và từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.

“Cây chè dễ trồng, dễ chăm và rất phù hợp với mọi điều kiện của người dân vùng núi như chúng tôi. Thấy hiệu quả tốt, năm nay, tôi mạnh dạn mở rộng thêm 5 sào trên diện tích đất trồng keo của gia đình trước đây” - chị Nguyễn Thị Ký chia sẻ. Hiện, diện tích mới để trồng chè của gia đình chị Ký đã hoàn thành việc làm đất, bón lót phân chuồng và phân hữu cơ, sẵn sàng cho đợt trồng mới.

Cây chè bắt đầu xuất hiện ở các xã vùng thượng huyện Kỳ Anh (cũ) từ năm 1976, gắn với sự ra đời của Nông trường 12/9 Hà Tĩnh. Khi ấy, việc trồng chè mới chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng tại chỗ, quy mô nhỏ lẻ nên chưa mang lại giá trị kinh tế cao.

Đến năm 1997, khi Nông trường 12/9 chuyển thành Xí nghiệp Chè 12/9, trực thuộc Công ty CP Chè Hà Tĩnh, phong trào trồng chè nguyên liệu ở các xã Kỳ Trung, Kỳ Tây (cũ), nay là Kỳ Văn, bắt đầu có sự chuyển mình mạnh mẽ. Diện tích chè được mở rộng qua từng năm, người dân dần coi đây là cây trồng chủ lực giúp ổn định cuộc sống.

Đến nay, xã Kỳ Văn đã phát triển được gần 300 ha chè nguyên liệu, trong đó 250 ha đã cho thu hoạch, trở thành vùng chè lớn của tỉnh Hà Tĩnh.

Sản phẩm chè ở đây được nâng cao chất lượng nhờ áp dụng kỹ thuật mới, đảm bảo đầu ra ổn định, thậm chí hướng tới thị trường xuất khẩu. Nhiều hộ gia đình, từ hộ nghèo đã trở thành những điển hình về làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương. Gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hường (thôn Đất Đỏ) là một trong những điển hình. Từ hộ nghèo, làm đủ nghề nhưng vẫn không tìm được nguồn thu ổn định, vợ chồng chị Hường đã quyết định đầu tư trồng 5 sào chè với hy vọng “có đồng ra đồng vào”.

Sau nhiều năm miệt mài chăm sóc, diện tích chè của gia đình chị phát triển tốt, mỗi năm đều mang lại nguồn thu ổn định. Có vốn, có kinh nghiệm, gia đình chị mạnh dạn mở rộng diện tích, đến nay đã sở hữu hơn 1,5 ha chè. Trong đó, hiện 1,2 ha đang cho thu hoạch thường xuyên, mỗi năm đạt khoảng 25 tấn chè búp tươi, thu về trên 200 triệu đồng. Không chỉ đủ chi phí tái đầu tư sản xuất, gia đình chị còn có điều kiện trang trải cuộc sống, lo cho các con học hành đầy đủ.

Chị Hường chia sẻ: “Nhờ có cây chè mà gia đình tôi mới có ngày hôm nay. Ở vùng đất này, về hiệu quả kinh tế thì không có loại cây nào vượt qua cây chè. Nếu trước đây chè là cây xoá đói giảm nghèo, thì nay nó giúp chúng tôi làm giàu bền vững”.

Những năm qua, xã Kỳ Văn đã phối hợp chặt chẽ với Xí nghiệp Chè 12/9 trong việc chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón và bao tiêu sản phẩm. Nhờ vậy, bà con yên tâm mở rộng diện tích, áp dụng kỹ thuật mới, tuân thủ quy trình thu hái để đảm bảo chất lượng chè nguyên liệu.

Ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Kỳ Văn cho biết: “Thực tế nhiều năm qua cho thấy cây chè là hướng đi đúng và bền vững cho người dân vùng thượng của xã. Chúng tôi tiếp tục chỉ đạo mở rộng diện tích ở những vùng phù hợp, tập trung nâng cao năng suất, chất lượng. Đồng thời, khuyến khích người dân liên kết với Xí nghiệp Chè 12/9 để đảm bảo đầu ra ổn định.”

Ngoài ra, chính quyền xã còn định hướng chuyển đổi những diện tích đất trồng keo năng suất thấp sang trồng chè; hỗ trợ người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi; tổ chức tập huấn kỹ thuật nhằm nâng cao trình độ canh tác.

Hướng tới vùng chè bền vững và hiện đại

Hiện nay, toàn xã Kỳ Văn có gần 500 hộ tham gia trồng chè. Cây chè đã trở thành nguồn thu chủ lực, giúp nhiều gia đình có điều kiện xây dựng nhà cửa, nuôi con ăn học và hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn, giúp cho hàng trăm hộ thoát nghèo.

Không chỉ giảm nghèo, cây chè còn góp phần tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương, thúc đẩy phát triển dịch vụ, thương mại và nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.

Nhiều vùng chè trên địa bàn đã gắn với du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng. Qua đó, góp phần nâng cao uy tín, giá trị kinh tế, sức cạnh tranh của các sản phẩm chè trên địa bàn. Nguồn thu từ cây chè cũng đã đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Chủ tịch UBND xã Kỳ Văn Nguyễn Đức Thắng cho hay: "Để phát huy thế mạnh sẵn có, thời gian tới, xã Kỳ Văn định hướng xây dựng vùng chè chất lượng cao; sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ… từng bước cơ giới hóa trong chăm sóc, thu hoạch; khuyến khích phát triển mô hình liên kết chuỗi từ sản xuất - tiêu thụ; đồng thời, tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu. Chính quyền địa phương đặt mục tiêu nâng cao năng suất, tăng thu nhập cho người trồng chè và đưa cây chè trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực của xã gắn với chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP)”.

Từ một địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, Kỳ Văn đã từng bước vươn lên nhờ lựa chọn đúng hướng đi. Cây chè không chỉ là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao mà còn là cây giúp giảm nghèo bền vững, mang lại cuộc sống ấm no cho hàng trăm hộ dân.

Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và nỗ lực của người dân, tin rằng vùng chè Kỳ Văn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh trong thời gian tới.