Miền nhớ xứ sở Bạch Dương

Với nhiều người Hà Tĩnh từng học tập, sinh sống tại Nga, những năm tháng ở xứ sở Bạch Dương đã trở thành miền ký ức khó quên. Dẫu thời gian trôi qua, tình cảm dành cho đất nước và con người nơi ấy vẫn được gìn giữ, trở thành sợi dây gắn kết, vun đắp tình hữu nghị giữa hai đất nước, hai dân tộc.

Hơn 40 năm đã trôi qua nhưng mỗi lần nhắc đến nước Nga, ông Lê Quang Úy (SN 1944, trú tại TDP 6, phường Thành Sen) vẫn bồi hồi nhớ về những năm tháng được sống trong sự quan tâm, đùm bọc và sẻ chia của thầy cô, bạn bè nơi đất khách. Những tình cảm chân thành ấy đã trở thành hành trang quý giá, theo ông suốt cuộc đời.

Năm 1982, khi đang là Quyền Bí thư Tỉnh đoàn Nghệ Tĩnh, ông Lê Quang Úy là người duy nhất của địa phương được lựa chọn tham gia chương trình hợp tác đào tạo chuyên gia cao cấp giữa Chính phủ Việt Nam và Liên Xô. Cùng 60 học viên là cán bộ các bộ, ngành trung ương và lãnh đạo địa phương trên cả nước, ông lên đường sang học ngành Quản lý Kinh tế vĩ mô tại Học viện Quản lý kinh tế Matxcova.

Ngày ấy, đất nước còn nhiều khó khăn, cuộc sống thiếu thốn trăm bề nên ông Úy và các đồng môn không khỏi ngỡ ngàng khi lần đầu được sống trong một khách sạn với đầy đủ tiện nghi, có đội ngũ nhân viên phục vụ chu đáo. Sự đón tiếp nồng hậu đó là “đặc quyền” mà những người bạn Nga dành cho đoàn sinh viên đến từ Việt Nam.

Năm đầu tiên, sinh viên phải dành thời gian học tiếng Nga. Dù đã được đào tạo ở Việt Nam nhưng giao tiếp trong môi trường bản địa vẫn không dễ dàng. Ngôn ngữ mới, cuộc sống mới, những khác biệt trong sinh hoạt khiến không ít người lúng túng, nhưng sự tận tình của các thầy cô giáo đã giúp họ dần vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu.

Trong đó, cô Maria - giáo viên dạy tiếng Nga, một người phụ nữ đôn hậu là người để lại cho ông Úy những kỷ niệm không thể quên. Ông vẫn còn nhớ, trong túi cô lúc nào cũng có sẵn những viên kẹo socola, mỗi khi học trò hoàn thành tốt bài học hay giao tiếp tiến bộ, cô lại vui vẻ thưởng một viên. Cô Maria sống một mình trong căn hộ nhỏ gần trường. Thương học trò xa nhà, cô thường mời các sinh viên Việt Nam về ăn tối.

“Biết hằng ngày chúng tôi ăn bánh mì, pho mát và các loại súp ở căng tin của khách sạn nên cô Maria thường cất công chuẩn bị cơm, rau củ và các món thịt để mời chúng tôi. Sự tinh tế, chu đáo đó của cô khiến chúng tôi xúc động và cảm thấy ấm áp vô cùng. Cô Maria giữ thói quen ấy suốt những năm chúng tôi học tập tại Nga. Đến ngày chia tay, mỗi người còn được cô tặng một con búp bê Nga xinh xắn làm kỷ niệm” - ông Úy bồi hồi nhớ lại.

Trở về quê hương năm 1985, ông Úy tiếp tục công tác tại Ban Kinh tế Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh. Năm 1987, ông trực tiếp phụ trách, chỉ đạo xây dựng Nhà máy Dệt Hoàng Thị Loan (TP Vinh lúc bấy giờ), công trình hướng tới kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong quá trình triển khai, nhà máy nhận được sự hỗ trợ của các kỹ sư, chuyên gia thuộc Viện Thiết kế công nghiệp Leningrad. Chính phủ Liên Xô cũng viện trợ máy dệt, máy may phục vụ đào tạo công nhân. Nhờ số máy móc này, hơn 3.000 công nhân đầu tiên của nhà máy được đào tạo tay nghề, góp phần tạo dựng nền tảng cho hoạt động sản xuất.

Từ tình cảm của những người thầy, người bạn đến sự hỗ trợ thiết thực của các chuyên gia, dấu ấn nước Nga trong cuộc đời ông Úy gắn với những đóng góp cho quê hương. Và cũng từ những năm tháng ấy, tình cảm Việt - Nga luôn hiện hữu trong những con người, công việc và những ân tình được gửi trao.

Nước Nga không chỉ là nơi lưu giữ tình thầy trò và sự chở che của những người bạn, mà với chị Hồ Thị Hương (SN 1986, cựu học sinh Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh), những năm tháng thanh xuân nơi đây còn là hành trình mang văn hóa Việt đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Năm 2005, khi đang là sinh viên năm thứ 1 Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chị Hương được lựa chọn nhận học bổng theo chương trình hợp tác đào tạo giữa 2 chính phủ Việt Nam - Liên bang Nga. Chị theo học chuyên ngành Chính trị học tại Trường Đại học Tổng hợp quốc gia Voronezh.

Những ngày đầu đặt chân đến thành phố Voronezh, điều khiến chị Hương và các sinh viên quốc tế không khỏi choáng ngợp là mùa đông quá khắc nghiệt. Có năm nhiệt độ xuống tới âm 41 độ C; tuyết rơi dày trên những con đường, những hàng cây bạch dương cũng phủ đầy tuyết trắng. Từ khí hậu, sinh hoạt đến giao tiếp đều cần thời gian thích nghi, thế nhưng, trong môi trường ký túc xá đa quốc gia, những khác biệt ban đầu dần được khỏa lấp bằng sự cởi mở, thân thiện và hỗ trợ nhiệt tình của thầy cô và bạn bè bản địa.

Ở nơi có những người trẻ đến từ nhiều quốc gia cùng sinh sống, học tập, những bữa ăn chung trở thành một cách kết nối tự nhiên. Các món ăn Việt Nam luôn nhận được sự yêu thích của bạn bè quốc tế. Từ những bữa cơm giản dị, họ biết thêm về hương vị, phong tục của Việt Nam; còn sinh viên Việt Nam cũng có dịp giới thiệu về quê hương mình bằng những câu chuyện gần gũi nhất.

Trong 5 năm học tập tại Nga, chị Hương đều đón tết Nguyên đán trên đất bạn. Giữa mùa đông lạnh giá, cộng đồng người Việt lại quây quần chuẩn bị bánh chưng, nem rán, giò, chả... Những người bạn quốc tế cùng tham gia đón Tết, thưởng thức món ăn Việt, tìm hiểu phong tục ngày xuân.

“Dù không được đón Tết bên gia đình nhưng những mùa xuân trên đất Nga vẫn là ký ức thanh xuân tươi đẹp của tôi. Bởi đó là dịp chúng tôi được giới thiệu phong tục, tập quán, văn hóa và hình ảnh quê hương Việt Nam đến bạn bè khắp nơi trên thế giới. Trong không khí sum vầy ấy, khoảng cách về ngôn ngữ, quốc tịch dường như không còn là trở ngại. Những người trẻ đến từ nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ vẫn có thể tìm thấy sự đồng điệu trong niềm vui, sự sẻ chia và tình yêu dành cho những giá trị văn hóa đặc trưng” - chị Hương bày tỏ.

Không chỉ dịp Tết, chị Hương và các bạn còn thường xuyên tham gia những chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ, những chuyến tham quan di tích lịch sử và trải nghiệm cảnh sắc nước Nga. Càng hiểu về đất nước, con người nơi đây, chị càng thêm yêu mến miền này.

Sau khi hoàn thành chương trình học, chị Hương trở về Hà Tĩnh, công tác tại Hội Chữ thập đỏ tỉnh, tiếp tục gắn bó với các hoạt động nhân đạo và kết nối cộng đồng. Hiện nay, chị là Trưởng ban Truyền thông - Tình nguyện viên của Hội Chữ thập đỏ tỉnh, đồng thời là Ủy viên BCH Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tỉnh Hà Tĩnh. Tình yêu dành cho nước Nga vẫn được chị gìn giữ, tiếp nối bằng những hoạt động vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Những ngày này, khi những câu chuyện về Cách mạng Tháng Mười Nga được nhắc nhớ, ông Nguyễn Xuân Tình (SN 1944) - Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tỉnh Hà Tĩnh lại có dịp trở về với miền ký ức ở xứ sở bạch dương. Từ năm 1969-1975, ông Tình theo học đại học chuyên ngành nông nghiệp tại Liên Xô, sau đó tiếp tục hoàn thành luận án tiến sĩ tại đất nước này. Những năm tháng sống, học tập và nghiên cứu trên đất nước bạn không chỉ trang bị cho ông tri thức, giúp ông hiểu sâu hơn về văn hóa, con người Nga, mà còn hình thành sự gắn bó bền chặt với một đất nước đã trao cho mình nhiều cơ hội và tình cảm quý báu.

Trở về quê hương công tác, ông vẫn luôn giữ liên hệ với những người bạn, người thầy và những người từng có thời gian gắn bó với Liên Xô. Sau này, trên cương vị Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tỉnh Hà Tĩnh, ông cùng các thành viên tiếp tục kết nối những thế hệ người Hà Tĩnh từng học tập, sinh sống, làm việc tại Nga, đưa những tình cảm riêng trở thành nguồn lực cho hoạt động đối ngoại nhân dân.

Thành lập từ tháng 5/2002, đến nay, Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tỉnh Hà Tĩnh đã kết nạp gần 1.200 hội viên. Trải qua 5 kỳ đại hội, hội có nhiều đóng góp trong việc củng cố, phát triển tình hữu nghị truyền thống giữa hai nước. Với tình cảm và sự am hiểu về văn hóa, con người Nga, hội đã tham mưu tỉnh xây dựng Đề án “Festival Nguyễn Du - Puskin”, tổ chức các hội thảo trong khuôn khổ đề án; vận động kinh phí dịch Truyện Kiều sang tiếng Nga. Những hoạt động ấy không chỉ góp phần quảng bá di sản văn hóa Việt Nam mà còn mở ra cơ hội giao lưu giữa hai nền văn học, hai tâm hồn lớn Nguyễn Du và Puskin.

Cùng với đó, hội tích cực hỗ trợ, kết nối các chuyên gia, đoàn công tác Nga đến thăm, làm việc tại Hà Tĩnh; tư vấn, hỗ trợ các đoàn công tác của tỉnh sang Nga tìm hiểu kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác kinh tế, chuyển giao công nghệ. Các hoạt động gặp mặt, kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga cũng được duy trì, trở thành dịp để những người từng gắn bó với nước Nga gặp lại bạn bè, ôn chuyện cũ và truyền tình yêu ấy đến các thế hệ sau.

Tuổi cao, sức khỏe không còn như trước khiến ông Nguyễn Xuân Tình không thể tham gia thường xuyên, trực tiếp vào các hoạt động của hội. Dẫu vậy, ông vẫn là một trong những người có vai trò kết nối, quy tụ hội viên. Ông Tình chia sẻ: “Những năm tháng học tập tại Liên Xô là một phần tài sản quý giá của cuộc đời tôi. Nơi ấy đã cho chúng tôi tri thức, tình bạn và những trải nghiệm không thể đong đếm. Bởi vậy, tham gia hoạt động của hội không đơn thuần là trách nhiệm mà còn là cách chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn với đất nước, con người đã dành cho mình nhiều ân tình”.

Với những người Hà Tĩnh từng gắn bó với nước Nga, xứ sở Bạch Dương không chỉ là một miền đất từng đi qua. Nơi ấy còn có những người họ thương mến, những ân tình họ luôn ghi nhớ và một phần tuổi trẻ không thể nào quên. Dẫu đã trở về quê hương, trong lòng mỗi người vẫn dành một tình cảm ấm áp, chân thành cho đất nước và con người nơi ấy. Mỗi lần nhắc về nước Nga, những ký ức của một thời tuổi trẻ lại ùa về, gần gũi và thân thương như chưa từng xa cách.

NỘI DUNG: KIỀU MINH
ẢNH: KIỀU MINH & TƯ LIỆU
THIẾT KẾ: HUY TÙNG