Mục sở thị 3 khẩu súng thần công cổ trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh
Văn Chung - Phan Cúc
(Baohatinh.vn) - Ba khẩu súng thần công cổ với kích thước đồ sộ, hoa văn tinh xảo được trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh là những hiện vật quý giá, thu hút bởi giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc.
Tại Bảo tàng Hà Tĩnh (phường Thành Sen), 3 khẩu súng thần công cổ được công nhận là Bảo vật quốc gia. Bộ thần công mang tên: Bảo quốc An dân Đại tướng quân tam vị chi nhất, tam vị chi nhị và tam vị chi tam, là những hiện vật có giá trị đặc biệt về lịch sử và nghệ thuật.
Theo ông Trần Phi Công - Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Tĩnh, 3 khẩu súng thần công là hiện vật độc bản, được đúc năm 1821 dưới triều Nhà Nguyễn. Đây là những khẩu súng thần công bằng đồng hiếm có, được chế tác công phu, có giá trị nổi bật và tiêu biểu quốc gia vào loại bậc nhất. Tháng 8/2003, trong quá trình khai thác hải sản tại vùng biển gần đảo Mắt, cách Cửa Hội khoảng 35km về phía Đông, ngư dân Hà Tĩnh đã phát hiện và trục vớt 3 khẩu súng này từ một con tàu cổ bị đắm.
Ba khẩu thần công mang sắc nâu xám đặc trưng của đồng cổ, thân đúc liền khối theo dạng trụ tròn và thuôn dần về phía đầu nòng. Phần giữa thân có trục và vành đế giúp cố định khi đặt trên bệ đỡ. Phía trên mỗi khẩu súng nổi bật quai cầm được tạo tác hình đầu rồng, vừa chắc chắn vừa tăng thêm giá trị thẩm mỹ.
Mỗi khẩu súng được gia cố bằng hai vòng đai nổi, xung quanh chạm khắc hoa văn trang trí tinh tế. Nòng súng - nơi đặt đạn có đường kính khoảng 12cm; phần khóa nòng tạo các gờ tròn đồng tâm chắc khỏe.
Thân, chuôi và nòng súng đều được phủ kín những họa tiết trang trí tinh xảo, thể hiện các đề tài truyền thống như: hoa cúc dây, rồng chầu mặt nguyệt, đầu rồng, mây lượn, chấm tròn và các vòng tròn đồng tâm… Những chi tiết này phản ánh phong cách mỹ thuật đặc trưng của thời kỳ đúc súng.
Trên thân mỗi khẩu súng còn khắc chữ Hán, ghi rõ tên gọi, niên đại chế tác, người tham gia đúc, kích thước, trọng lượng cũng như mục đích và ý nghĩa của việc tạo tác các khẩu thần công này.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, 3 khẩu súng thần công đã được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ký quyết định công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 2599/QĐ-TTg vào tháng 12/2013.
Hiện nay, Bảo tàng Hà Tĩnh đang lưu giữ hơn 13.400 hiện vật phản ánh hầu hết các giai đoạn phát triển của Hà Tĩnh. Trong đó có 4 bảo vật quốc gia bao gồm: 3 khẩu súng thần công cổ triều Nhà Nguyễn; chuông chùa Rối.