Bảo vệ động vật quý hiếm, thực vật đặc hữu để làm giàu cho đại ngàn

Chung tay bảo vệ động vật rừng

Cách đây chưa lâu, chị Lê Thị Hoa ở thôn Hà Ân (xã Mai Phụ) đã bắt được một con rùa nặng gần 1 kg có hoa văn rất đẹp tại khu ruộng dưới chân núi Bằng Sơn. Chị đã lên mạng tìm thông tin về con vật này và khi biết đây là cá thể rùa núi thuộc nhóm 2B đã trình báo, giao nộp cho công an xã và kiểm lâm địa bàn để thả về Vườn Quốc gia Vũ Quang.

Chị Lê Thị Hoa chia sẻ: “Chúng tôi thường xuyên xem trên các phương tiện thông tin đại chúng và được các lực lượng chức năng xuống tận thôn tuyên truyền về công tác bảo vệ động vật hoang dã nên nhận thức, ý thức, trách nhiệm được nâng lên. Nhiều năm gần đây, chúng tôi không săn bắt động vật rừng nữa; thậm chí nhiều nhà đã mua động vật rừng về phóng sinh”.

Những năm gần đây, ý thức bảo vệ động vật hoang dã của người dân đã được nâng lên, kể cả những vùng trước đây được xem là điểm “nóng” như huyện Kỳ Anh, Cẩm Xuyên, Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang cũ. Tình trạng người dân vào rừng đặt bẫy, săn bắt động vật về làm thức ăn, nuôi cảnh đã cơ bản không còn; vấn nạn đánh bắt chim trời, nhất là chim di cư vùng ven biển ngày một giảm. Số vụ giao nộp động vật quý hiếm cho các lực lượng chức năng ngày càng nhiều hơn…

Để bảo vệ các loài động vật, các chủ rừng đã tập trung vào cuộc hiệu quả. Ông Trần Danh Kỳ - Giám đốc Vườn Quốc gia Vũ Quang khẳng định: “Nhiều năm nay, chúng tôi luôn đóng vai trò quan trọng, nổi bật trong việc tiếp nhận, cứu hộ, chăm sóc các loại động vật hoang dã. Riêng năm 2025, đơn vị đã tiếp nhận 156 cá thể từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh tự nguyện giao nộp, trong đó có nhiều loài nguy cấp, đặc biệt quý hiếm; hiện đã thả về tự nhiên 87 cá thể, số còn lại đang chăm sóc tại khu cứu hộ”.

Đặc biệt, Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh luôn đóng vai trò nòng cốt, chủ đạo, xuyên suốt trong việc đảm bảo an toàn cho các loài động vật hoang dã. Từ năm 2020 đến nay, lực lượng kiểm lâm đã phá hủy khoảng 700 nghìn dụng đơm bẫy, thả 4.500 chim mồi còn sống, tiếp nhận và chăm sóc khoảng 1.500 cá thể động vật hoang dã thả về tự nhiên; riêng năm nay đã vận động giao nộp 68 cá thể động vật quý hiếm và phối hợp với lực lượng chức năng khác xử lý 2 vụ mua bán vận chuyển, tàng trữ trái phép 10 cá thể động vật rừng.

Tăng cường bảo vệ nguồn gen thực vật quý hiếm, đặc hữu

Những năm gần đây, Vườn Quốc gia Vũ Quang đã triển khai đồng bộ, toàn diện các biện pháp để nghiên cứu, bảo vệ các loài thực vật quý hiếm nên đây được đánh giá là “mỏ” loài mới của khu vực và thế giới. Nơi đây đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, an ninh môi trường cho vùng Trung Trường Sơn và khu vực ASEAN. Trong vườn hiện có những loài thực vật đặc hữu, mang “thương hiệu” riêng như: trà mi Vũ Quang, dẻ Vũ Quang, gừng Vũ Quang, tân bời lời Vũ Quang, xú hương Vũ Quang, mộc hương Vũ Quang...

Cùng với Vườn Quốc gia Vũ Quang là Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, Ban Quản lý rừng phòng hộ Ngàn Phố, Ban Quản lý rừng phòng hộ Hương Khê… cũng ngày càng quan tâm hơn đến công tác bảo tồn, xây dựng hệ sinh thái rừng đa dạng. Nhờ vậy, nhiều loài thực vật mới, có giá trị sinh học cao, đặc hữu, có trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới đã được phát hiện, bảo vệ như: chà ran tuyến, trà mi Hà Tĩnh, xú hương Hà Tĩnh và các loài cây bản địa như lim, sến, táu, mộc lan, phong lan...

Ông Nguyễn Tiến Dũng – Giám đốc Khu bảo tồn Thiên nhiên Kẻ Gỗ khẳng định: “Chúng tôi luôn nỗ lực để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, phát triển rừng gắn với bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, các nguồn gen thực vật quý hiếm và đa dạng sinh thái cảnh quan. Nhờ vậy, lâm phần chúng tôi quản lý hiện có trên 500 loài thực vật, trong đó có 41 loài thuộc loại nguy cấp, quý hiếm, đặc hữu, có trong sách đỏ đang được bảo vệ tốt”.

Với nhiệm vụ được giao, lực lượng kiểm lâm cũng đã kiên trì vào cuộc để giữ gìn các loài thực vật đặc hữu, quý hiếm và bảo vệ môi trường sinh thái rừng. Vai trò của lực lượng này được thể hiện rõ nét trong tất cả các lĩnh vực, hoạt động, nhất là trong tham mưu, chỉ đạo thực hiện công tác bảo tồn; tuyên truyền vận động Nhân dân bảo vệ hệ sinh thái rừng; phối hợp, chỉ đạo các chủ rừng nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa học; tăng cường tuần tra bảo vệ rừng tại gốc, nhất là rừng phòng hộ, đặc dụng…

Ông Phan Thanh Tùng – Trưởng phòng Bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên (Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh) cho biết: “Công tác bảo vệ động vật hoang dã, bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học ngày càng được các cấp, ngành, chủ rừng, nhà khoa học, người dân quan tâm, thực hiện hiệu quả. Nhiều chương trình, dự án, kế hoạch đã được triển khai để bảo vệ các loài động vật quý hiếm, thực vật đặc hữu, phục hồi rừng tự nhiên… Qua đó, giúp hệ sinh thái rừng được bảo vệ nghiêm ngặt, các loài động và thực vật rừng được an toàn, nhiều loài mới được phát hiện, bổ sung”.