Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước

Thống nhất cơ chế quản lý ngân sách, nâng cao hiệu quả đầu tư công

Thảo luận về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), các đại biểu khẳng định: Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) dù đã được hoàn thiện nhưng vẫn còn giao thoa về thẩm quyền, trình tự, hồ sơ, thời hạn và một số quy định về phân bổ, giao dự toán, kế hoạch vốn, chuyển nguồn. Do đó, việc nghiên cứu hợp nhất 2 luật là cần thiết nhằm tạo cơ chế quản lý tài chính công thống nhất, giảm thủ tục, chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Đại biểu cho rằng, việc hợp nhất 2 luật cần được đặt trong yêu cầu rà soát, hoàn thiện đồng bộ chính sách thu, chi ngân sách nhà nước, cơ chế phân bổ nguồn lực, quản lý đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước; bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với việc xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý ngân sách và đầu tư công.

Bên cạnh đó, cần đánh giá đầy đủ tồn tại, bất cập trong thực tiễn để hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, gắn phân bổ vốn với hiệu quả chương trình, dự án và trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu; tập trung khắc phục hạn chế về chất lượng lập dự toán, phân bổ, giao dự toán, chuyển nguồn, giải ngân vốn đầu tư công, chuẩn bị dự án và phân cấp, phân quyền trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đề nghị bổ sung quy định hoặc hướng dẫn cụ thể về căn cứ xác định “số thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp” để làm cơ sở tính giới hạn dư nợ vay của chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, làm rõ cơ chế bố trí ngân sách để hoàn trả vốn ứng quỹ phát triển đất, xác định rõ khoản chi này thuộc nhóm chi phù hợp trong hệ thống ngân sách nhà nước, bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật về ngân sách, đất đai và đầu tư công; tạo thuận lợi cho địa phương trong quá trình lập dự toán, tổ chức thực hiện và quyết toán ngân sách.

Tham gia thảo luận, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị rà soát, quy định rõ việc tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm, việc phân bổ kế hoạch đầu tư công hằng năm vào quy trình dự toán ngân sách; làm rõ trình tự, thẩm quyền phân bổ, điều chỉnh và theo dõi vốn đầu tư công, tránh khoảng trống pháp lý. Đồng thời, cần rà soát phạm vi các khoản thu, các quy định về chi đầu tư, công khai ngân sách và hỗ trợ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách để bảo đảm thống nhất, chặt chẽ và phù hợp với thực tiễn và quy định pháp luật.

Tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia, nâng cao hiệu quả nguồn lực

Đối với việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia, các đại biểu Quốc hội nhấn mạnh, việc tổ chức lại cấu trúc các chương trình là cần thiết nhằm thu gọn đầu mối quản lý, giảm thủ tục phối hợp, tạo điều kiện lồng ghép nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước; bảo đảm thực hiện đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội quyết nghị.

Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ cơ chế phân bổ nguồn lực, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm; quy định rõ cơ chế lồng ghép các nguồn vốn, khả năng cân đối và mức đối ứng của ngân sách địa phương. Cần xây dựng bộ chỉ tiêu đầu ra, hệ thống dữ liệu và chế độ báo cáo thống nhất, quản lý chương trình theo kết quả; làm rõ cơ quan đầu mối điều phối, trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương; bảo đảm việc hợp nhất các chương trình không làm gián đoạn chính sách, quyền lợi của người dân, nhất là các đối tượng thụ hưởng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và các địa bàn khó khăn.

Trong quá trình triển khai cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; bảo đảm nguồn lực được phân bổ đúng mục tiêu, đúng đối tượng, tránh dàn trải, lãng phí; đồng thời, phát huy tính chủ động, trách nhiệm của địa phương trong lựa chọn, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, dự án phù hợp với điều kiện thực tế.

Các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Tĩnh đề nghị nghiên cứu xác định định hướng, dự kiến nguồn lực cho cả giai đoạn 5 năm làm cơ sở để trung ương chủ động cân đối ngân sách; từ đó, giúp các địa phương có đối tượng thụ hưởng chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch đầu tư và tổ chức thực hiện.