Hoàn thiện dữ liệu, tăng cường chia sẻ thông tin về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

Xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

Tham gia thảo luận tại hội trường, đại biểu Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh cơ bản đồng tình với nội dung của dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đồng thời, đề xuất một số ý kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn.

Đại biểu phân tích, dự thảo đã đề cập đến việc quản lý người lao động bằng mã số và tích hợp thông tin trên cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên, quy định này mới chỉ xác định phương thức quản lý mà chưa bao quát các nội dung liên quan tới xây dựng, cập nhật, khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện; chưa xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan trong thu thập, chuẩn hóa, quản lý và sử dụng dữ liệu; ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước đối với toàn bộ quá trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Đại biểu Trần Đình Gia cho rằng, hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có phạm vi rộng; liên quan đến nhiều chủ thể, nhiều cấp, nhiều ngành và trải qua nhiều giai đoạn. Do đó, cần thiết phải xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất, được cập nhật thường xuyên và có khả năng kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu về lao động - việc làm và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; phục vụ công tác theo dõi, giám sát, thống kê, phân tích, dự báo và hoạch định chính sách; góp phần cải cách TTHC, giảm chi phí tuân thủ cho người lao động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Đại biểu nêu thực tế, Hà Tĩnh là một trong những địa phương có số lượng lớn người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Theo báo cáo của Sở Nội vụ, năm 2023 có 12.205 người, năm 2024 có 11.360 người và năm 2025 có 11.624 người đi làm việc ở nước ngoài. Hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân và thúc đẩy phát triển KT-XH. Tuy nhiên, tình trạng người lao động vi phạm pháp luật của nước sở tại, vi phạm hợp đồng, bỏ hợp đồng để làm việc bất hợp pháp vẫn còn xảy ra; dẫn đến một số địa phương trong tỉnh bị hạn chế hoặc không được tiếp nhận lao động tại một số thị trường.

Hiện nay, việc quản lý, theo dõi lịch sử đi làm việc ở nước ngoài và tình trạng vi phạm của người lao động giữa các cơ quan, địa phương và các thị trường tiếp nhận chưa thật sự đồng bộ. Có trường hợp người lao động sau khi vi phạm pháp luật tại một quốc gia, bị bắt giữ hoặc trục xuất về nước nhưng sau đó vẫn tiếp tục đăng ký đi làm việc tại quốc gia khác. Nếu không có hệ thống dữ liệu thống nhất, liên thông và được cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý rất khó xác định chính xác lịch sử của người lao động; từ đó hạn chế hiệu quả của công tác phòng ngừa, giám sát và xử lý vi phạm.

Đại biểu cho rằng, công tác quản lý các khoản kinh phí để đi làm việc ở nước ngoài vẫn còn bất cập; mức phí giữa các đơn vị, doanh nghiệp còn có sự chênh lệch trong khi việc kiểm soát chưa thật sự chặt chẽ. Do đó, cần tăng cường quản lý, công khai, minh bạch các khoản thu, bảo đảm mức phí hợp lý, tránh tạo thêm gánh nặng chi phí cho người lao động.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về việc xây dựng, cập nhật, khai thác và chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; hoàn thiện cơ chế quản lý, xử lý đối với những trường hợp vi phạm pháp luật của nước sở tại nhằm bảo đảm tính răn đe, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ uy tín, hình ảnh của người lao động Việt Nam trên trường quốc tế.

Làm rõ trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan

Về trách nhiệm quản lý nhà nước đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Trần Đình Gia cho rằng, quy định này chưa xác định rõ trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa Bộ Nội vụ với các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của Bộ Nội vụ trong việc hướng dẫn, tổ chức kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Đối với trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ; đại biểu cho rằng, quy định hiện nay mới chủ yếu dừng ở yêu cầu phối hợp với Bộ Nội vụ, chưa làm rõ trách nhiệm cung cấp, cập nhật, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Trên thực tế, nhiều công dân Việt Nam xuất cảnh với mục đích học tập, du lịch, thăm thân, khám chữa bệnh hoặc các mục đích hợp pháp khác nhưng sau đó chuyển sang cư trú, lao động ở nước ngoài. Thông tin liên quan đến các trường hợp này hiện được quản lý phân tán tại nhiều cơ quan khác nhau, bao gồm cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cơ quan quản lý giáo dục, cơ quan quản lý du lịch... Trong khi đó, dữ liệu về quá trình học tập, cư trú, việc làm, thay đổi nơi làm việc hoặc tình trạng pháp lý của người lao động chưa được kết nối, chia sẻ một cách đồng bộ. Điều này dẫn đến tình trạng cơ sở dữ liệu chưa phản ánh đầy đủ, chính xác và kịp thời tình hình lao động Việt Nam ở nước ngoài; làm hạn chế hiệu quả công tác quản lý nhà nước, thống kê, phân tích, dự báo, xây dựng chính sách; ảnh hưởng đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam ở nước ngoài.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc cung cấp, cập nhật, kết nối và chia sẻ dữ liệu thuộc phạm vi quản lý với Bộ Nội vụ để phục vụ xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu và thực hiện quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.