Núi Hồng - Sông La

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

Ngôi nhà trên đường Nguyễn Du ở TP Hà Tĩnh của nhà văn Đức Ban là địa chỉ quen thuộc của anh chị em hoạt động văn hóa, văn nghệ. Tôi đã đến đây nhiều lần, lần nào cũng thấy ông ngồi bên cái bàn gỗ mộc trong căn phòng ngập tràn ánh sáng, chung quanh là hàng nghìn cuốn sách chen nhau trên giá gỗ. Hầu hết thời gian trong ngày ông ở trong căn phòng này, đọc sách và viết. Một ý nghĩ chợt hiện lên trong đầu tôi: ông là con người của công việc, miệt mài tự thắp sáng ngọn lửa sáng tạo trong tim mình…

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Chào nhà văn! Lúc nào cũng thấy ông bận rộn?

- Cái tính tôi nó thế, cứ phải nghĩ về một điều gì đấy, làm một việc gì đấy. Văn chương và ngoài văn chương…

- Những vấn đề về văn chương ông và tôi đã nói với nhau nhiều rồi. Hôm nay, tôi muốn nghe ông chia sẻ những quan tâm khác trên con đường sáng tạo văn chương của mình.

- Với tôi, nghề và cũng là nghiệp chính là văn chương. Con đường văn chương nó gập ghềnh, không có đích cuối và tôi đã chọn nó, đã đi suốt 60 năm qua.

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Ông có hài lòng với những bước đi của mình?

- Vừa có vừa không. Tôi đã xuất bản 22 tác phẩm và dăm bảy chục bút ký in đây đó. Vừa lòng ở sự cần cù, chịu khó, miệt mài của mình với con chữ để có được khoảng hàng nghìn trang sách ấy, không hài lòng vì cứ thấy văn chương của mình chưa hay, cứ thấy mình đang mắc nợ cuộc sống này nhiều quá, cứ thấy dở dang chỗ này, hẫng hụt chỗ kia.

- Ông bảo mình đã đi trên con đường sáng tạo gập ghềnh 60 năm qua và chung thủy với nó cũng ngần ấy thời gian. Xin hỏi, trên con đường ấy, có khi nào ông rẽ sang nẻo khác không, ví như nẻo lịch sử, kịch, nghiên cứu văn hóa, âm nhạc?… Vì sao lại thế? Trách nhiệm, đam mê, năng khiếu hay có lý do nào khác?…

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Bạn bè bảo tôi là người dễ tính, thêm cái tính cách của người tuổi Kỷ Sửu đa cảm, đa mang nữa, thế nên thường bị/được kéo vào những nẻo ngoài văn chương. Thứ nữa do trách nhiệm, do cái tình, cái ý trong lòng mình.

- Vài ví dụ được không ạ?

- Tôi có chủ biên 3 cuốn lịch sử: Lịch sử Giao thông vận tải Hà Tĩnh, Lịch sử Văn phòng UBND tỉnh Hà Tĩnh, Lịch sử Văn hóa - Thông tin Hà Tĩnh. “Văn - Sử bất phân” là một nhẽ, nhẽ khác do cái tình, cái ý trong lòng như vừa nói ấy. Ví như với giao thông vận tải: Tôi từng đi đắp đất, chở đá, rải nhựa làm đường giao thông trong và sau chiến tranh chống Mỹ. Ví như văn hóa - thông tin: Nửa thế kỷ tôi gắn bó, khóc, cười với nó... Năm nào đó gia đình khó khăn, túng thiếu quá, “cày” văn không đủ tiền trang trải cho cuộc sống, tôi tranh thủ “cày” sang lịch sử… Hồi trẻ tôi bốn phương, tám hướng lắm…

- Còn nghiên cứu văn hóa? Có phải là “tranh thủ”…?

- Không phải. Ý thức thật sự. Con người ta chịu trách nhiệm trước xã hội về việc gì thì mặc nhiên gắn bó, thao thức, đau đáu về cái gì có ích cho nó. Tôi làm Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật thì chủ biên đề tài khoa học cấp tỉnh: “Văn học Hà Tĩnh thế kỷ XX”; làm Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin thì chủ biên “Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị hệ thống di tích lịch sử, văn hóa Hà Tĩnh” và “Điều tra văn hóa phi vật thể Hà Tĩnh”. Mỗi đề tài gần 400 trang giấy A4. Tiếc là cho đến nay vẫn cứ là bản thảo, 3 x 4 bằng 1.200 trang. Cùng với nó là những bài nghiên cứu, khảo cứu văn hóa, văn học nghệ thuật đã in báo, tạp chí, kỷ yếu hội thảo…

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Ông nhiều tài và có nguồn năng lượng “khủng”, hãy kể thêm vài nẻo nữa được không?

- Chị nhân ái dành chữ đẹp cho tôi rồi. Không đến mức “nhiều” và “khủng” đâu. Tôi có khá nhiều bạn bè. Như trên đã nói, họ thường kéo tôi vào những việc họ cần, còn tôi thì sẵn sàng vì bè bạn. Bạn nhạc sỹ cần một bài hát với chủ đề nào đấy, tìm lời trong thơ không được, nhờ tôi viết lời. Không phụ lòng tin của người khác. Vậy là rũ tóc mà nghĩ, mà viết.

- Tôi đã nghe ca khúc “Trăng rơi” viết về cụ Nguyễn Du - nhạc Đỗ Hồng Quân, “Mênh mang ca trù” về cụ Nguyễn Công Trứ, “Trăm năm ngàn năm Hải Thượng Lãn Ông” - nhạc Ngọc Thịnh, “Âm vang non nước quê nhà” - nhạc Đỗ Hồng Quân viết cho kỷ niệm 190 năm thành lập, 30 năm tái lập tỉnh Hà Tĩnh. Và, lần nào đấy nghe ông bảo ông đã viết hàng chục tác phẩm?

- Vâng. Khoảng gần hai chục.

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Nghe Đài PT&TH Hà Tĩnh giới thiệu tập kịch “Những người nghĩa khí” của ông do Nhà Xuất bản Sân khấu tái bản, mới hay nhà văn Đức Ban còn thêm cả kịch bản sân khấu. Nguồn mạch từ đâu, thưa ông?

- Từ lâu rồi chị ơi! Từ thời chống Mỹ, tôi thường dự các trại sáng tác của Ty Thông tin, viết kịch nói, hoạt cảnh dân ca. Thời ở thanh niên xung phong, tôi phụ trách đội văn nghệ của Tổng đội 299.P18, lại viết tiết mục… 20 năm ở Hội VHNT Hà Tĩnh, tôi không đụng tới sân khấu. Rồi sang làm ở Sở Văn hóa - Thông tin Hà Tĩnh, tôi viết kịch bản các màn sử thi truyền thống cho lễ kỷ niệm ngày sinh, ngày mất của các danh nhân, anh hùng, chí sỹ… Tôi gắn với kịch vừa từ cơ duyên vừa do trách nhiệm và tất nhiên khởi nguồn là tình yêu, sự đam mê...

- Tôi không hiểu “động cơ đốt trong” nào đã thôi thúc ông làm hết việc này sang việc khác, mà việc nào cũng say sưa, việc nào cũng “ngon lành”?

- Như tôi đã nói từ đầu, tôi là người đa mang, ham việc, luôn tự đặt ra những việc buộc bản thân mình phải làm. Có lẽ cái tuổi Kỷ Sửu khiến tôi như con trâu cày vậy, già rồi vẫn cày.

- Cày một cách mê mải?

- Trước thì thế, nay già rồi cũng lắm chểnh mảng.

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Tháng 11/2021, Hội nghị Văn hóa toàn quốc đã diễn ra bằng hình thức trực tuyến. Hội nghị được tổ chức trong giai đoạn hội nhập toàn cầu. Theo ông, làm gì để giữ được bản sắc văn hóa trong bối cảnh hiện nay?

- Câu hỏi của chị rộng và sâu quá. Xin được nói mấy ý chính. Trước xu thế hội nhập với những thay đổi dữ dội trên nhiều lĩnh vực đời sống, những ngổn ngang cõi thế, không thể nhất nhất bảo vệ các thành tố văn hóa đã trở thành bản sắc đặc trưng, rồi dè dặt trước yêu cầu hội nhập làm chỗ dựa cho sự trì trệ, thiếu năng động, tức thời; đồng thời cũng không được nghiêng về xu hướng nhân loại, cho rằng bản sắc văn hóa truyền thống cản trở xu thế hội nhập. Cần có nhận thức một cách khoa học và nhân văn về bản sắc văn hóa truyền thống để chọn lọc, phát huy những giá trị phù hợp với thời hội nhập; đồng thời xây dựng bản sắc văn hóa của thời cách mạng 4.0, điện tử hóa, kinh tế số, chính phủ số… với năng lực thích ứng những biến đổi của tự nhiên, những đổi thay của xã hội. Phải có trình độ ngoại ngữ, sành sõi trong ngôn ngữ giao tiếp, trong nội dung giao tiếp. Tôi nghĩ rằng, công dân thời hội nhập phải mang một sinh mệnh văn hóa, có trình độ tri thức, kỹ thuật, ngoại ngữ, tự chủ, năng động, nhạy cảm, thống nhất với mọi thành tố văn hóa của cộng đồng.

Nhà văn Đức Ban - Thắp sáng lửa tim mình

- Chúng ta đã trải qua một năm đầy khó khăn và bắt đầu một năm mới với nhiều dự cảm tốt lành. Ông muốn nhắn gửi gì với bạn đọc Báo Hà Tĩnh?

- Tôi muốn nói với các bạn là đừng bao giờ mất niềm tin. Hãy tin vào chính mình. Hãy sống nhân ái, bao dung và lòng luôn trắc ẩn.

- Xin cảm ơn nhà văn Đức Ban đã dành cho bạn đọc Báo Hà Tĩnh cuộc trò chuyện đầy ý nghĩa. Chúc ông tiếp tục gặt hái nhiều thành công hơn nữa trong hành trình tự thắp sáng lửa tim mình!

Ảnh & thiết kế: huy tùng

Chủ đề LỄ HỘI XUÂN QUÝ MÃO 2023

Chủ đề Hội nghị văn hóa Hà Tĩnh

Đọc thêm

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!