(Baohatinh.vn) - Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) không chỉ là điểm đến văn hóa tâm linh mà còn là trường học lịch sử sống động cho mọi thế hệ.
Di tích Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ thuộc tổ dân phố Bình Tiến, phường Hà Huy Tập (trước đây là xã Tân Lâm Hương, huyện Thạch Hà). Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ còn có các tên gọi khác như: Đền Tiết Nghĩa Đại vương, Đền Cụ Quận, Lăng Quan Nghè. (Ảnh: Bùi Đình Hải).
Nguyễn Hoành Từ (1536 - 1599) là hậu duệ đời thứ 5 của Linh quốc công Nguyễn Trọng Đạt, hậu duệ đời thứ 6 của Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí.
Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước nội chiến triền miên, dân tình cực khổ nên Nguyễn Hoành Từ đã sớm có ý thức trách nhiệm công dân của mình đối với đất nước. Ông chuyên tâm học hành, trau dồi kinh sử để thi cử, đỗ đạt lập công giúp đời. Năm 1577, Nguyễn Hoành Từ đỗ Chế khoa Đinh Sửu, đỗ Nhị giáp Tiến sĩ, làm đến Hữu Thị lang Bộ Lại.
Tên ông được lưu danh tại Bia Tiến sĩ - Văn miếu Quốc Tử Giám Hà Nội. Nguyễn Hoành Từ là một bậc hiền tài tiêu biểu của đất nước ta trong thế kỷ XVI. Trải qua những trọng trách lớn như: Khảm ký binh ngục, Tả Thị lang Bộ Lại, Chánh sứ…, dù ở lĩnh vực nào Nguyễn Hoành Từ cũng tận tâm, dốc sức làm việc, qua đó góp phần ổn định đất nước, chăm lo cuộc sống của Nhân dân.Hiện trên địa bàn vẫn còn sót lại một cánh đồng do ông kêu gọi Nhân dân khai hoang, trồng trọt, được gọi là đồng Nhà Quan, một đoạn đập trữ nước tưới tiêu cho đồng ruộng được gọi là đập Quan Nghè; con đường lớn đi vào đền thờ Nguyễn Hoành Từ thường gọi là đường Nhà Quan.
Tại di tích Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ còn lưu giữ được một số sắc phong, câu đối, mộc biểu thể hiện công lao, hành trạng Nguyễn Hoành Từ.
Ghi nhận những công lao đóng góp của Nguyễn Hoành Từ cho quê hương, đất nước, năm 2004, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Quyết định số 1223QĐ/UB-VX xếp hạng Mộ và Nhà thờ Nguyễn Hoành Từ là di tích Lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Ngày 20/11/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định xếp hạng Mộ và Đền thờ Nguyễn Hoành Từ là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Ngoài ra, tại Hà Tĩnh có 1 trường học và 2 tuyến đường mang tên Nguyễn Hoành Từ.
Từ một ngôi miếu nhỏ ban đầu, nay Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ được xây dựng thành một khu di tích khép kín, kiên cố với các hạng mục quan trọng như: mộ, thượng điện, trung điện, hạ điện, khuôn viên… Quá trình trùng tu, xây dựng diễn ra nhiều lần, trong nhiều năm; kinh phí do Nhân dân và dòng họ đóng góp, ủng hộ.Tại di tích, nhiều hạng mục được xây dựng công phu, cầu kỳ, sắc nét và độc đáo, có giá trị thẩm mỹ cao. Các hiện vật như: long ngai, bài vị, đại tự, sắc phong… hiện có của di tích là những tư liệu quý về lịch sử và văn hóa.
Di tích gồm có Tam quan, Tắc môn; Hạ điện; Trung điện; Thượng điện và phần mộ của Nguyễn Hoành Từ. Hạ điện có kiến trúc 3 gian 2 chái, một cửa chính, hai cửa sau nối thông với Trung điện, Thượng điện và Mộ. Diện tích Hạ điện rộng 43,7m2, bên trong đặt một hương án bằng gỗ, một bát hương; phía trên treo bức Mộc biểu bằng gỗ, ghi lời vua Lê Ý Tôn ban tặng cho dòng họ. (Ảnh: Bùi Đình Hải).Trung điện được thiết kế với 4 trụ nâng giá đỡ tạo thành 4 mái. Mặt chính giáp với nhà Thượng điện gắn bức đại tự: “Đại Lục Phong vương” (6 đời được đều phong vương). Điểm nổi bật của Trung điện là tạo dáng kiến trúc hài hòa, 4 mái vút cong đều đặn mang tính cân đối, đối xứng. Bốn góc mái có đao vượt hình lăng kích thước 0,5 x 0,5, trên đỉnh gắn Lưỡng long chầu nguyệt. Hai bên để trống, không xây tường bao nhằm tạo sự thông thoáng, tiện ích trong các hoạt động lế lễ.
Nhà Thượng điện - là ngôi nhà có kiến trúc cổ được xây dựng vào thời kỳ nhà Nguyễn có niên đại trên 200 năm. Toàn bộ Thượng điện được kết cấu vững chãi bằng phần nền với vật liệu vôi vữa trộn mật là loại vật liệu kết dính khá phổ biến thời kỳ trước đây.
Mộ Nguyễn Hoành Từ là mộ đất, đắp tròn, nằm sát nhà Thượng điện trong khuôn viên. Theo lời kể, lúc mất, nghi lễ an táng Nguyễn Hoành Từ được triều đình tổ chức long trọng theo nghi thức dành riêng cho một danh nhân đất nước. Sau đó, triều đình đã cấp vàng bạc, cùng dòng tộc lập đền thờ gọi là Miếu quận công hay đền Quận công, Lăng quan Nghè, Đền thờ Tiến sỹ Đại vương Nguyễn Hoành Từ.
Để phục vụ du khách đến tham quan và lưu giữ những giá trị lịch sử của di tích, Đoàn phường Hà Huy Tập đã ứng dụng chuyển đổi số, tạo mã QR để thuận tiện cho việc tìm kiếm, tra cứu thông tin.
Trải qua hàng trăm năm, di tích đã được cộng đồng bản xứ và con cháu trong dòng họ dày công gìn giữ tôn tạo, thâm nghiêm.
Di tích Mộ và đền thờ Nguyễn Hoành Từ được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia là niềm vinh dự lớn với địa phương. Đó không chỉ khẳng định giá trị bền vững của quá khứ mà còn là nguồn động lực to lớn cho sự phát triển trong tương lai của phường Hà Huy Tập. Chính quyền và Nhân dân phường sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tôn, tôn vinh và phát huy giá trị của di tích để nơi đây không chỉ là điểm đến văn hóa tâm linh mà còn là trường học lịch sử sống động cho thế hệ mai sau.
Từ lớp học ở vùng biển Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Lê Phương Thảo, Nguyễn Quốc Hùng và Nguyễn Linh Na cùng theo đuổi giấc mơ y khoa, rồi hội ngộ ở hành trình bác sĩ nội trú.
Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nguyệt vừa ký văn bản gửi Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL đề nghị tổ chức thẩm định Hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO cùng kỷ niệm 250 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Công Trứ.
80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, hơn 34 năm trong quân ngũ, cụ Đặng Tưng (104 tuổi, ở thôn Hồng Tiến, xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng trao cho cụ không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với cống hiến của người đảng viên kiên trung mà còn gợi nhắc câu chuyện về trách nhiệm giữ gìn lời thề đảng viên.
Với đồng bào Chứt ở bản Giàng 2 (xã Hương Xuân, Hà Tĩnh), Tết Độc lập không chỉ là dịp sum vầy mà còn là thời khắc để nhớ về nguồn cội, nhắc nhau về hành trình tìm nơi định cư và ổn định cuộc sống.
Trải qua bao biến thiên lịch sử, tinh thần hiếu học đã trở thành di sản vô giá, hun đúc nên các giá trị tốt đẹp của vùng đất Hà Tĩnh. Từ chiều sâu truyền thống khoa bảng ngàn xưa đến những đỉnh cao tri thức hôm nay, mạch nguồn ấy vẫn luôn là động lực cốt lõi để các thế hệ người con núi Hồng - sông La vươn lên lập thân, đổi thay cuộc sống và phụng sự quê hương.
Văn hóa dòng họ là điểm tựa tâm linh, bồi đắp gia phong và đạo lý cội nguồn của người Hà Tĩnh. Giá trị ấy tiếp tục lan tỏa nhiều giá trị thiết thực cho đời sống hôm nay.
Dẫu không sinh ra ở Hà Tĩnh nhưng bằng những nhân duyên khác nhau, nhiều người phương xa đã tìm đến nơi này, rồi tình đất, tình người làm cho họ ở lại, gửi gắm trí tuệ, tâm huyết, góp phần làm nên những đổi thay trên quê hương núi Hồng - sông La.
Tại Hà Tĩnh, tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch cụ thể, từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển KT-XH.
Từ trung tâm đô thị đến những miền quê, vùng biển, sắc đỏ cờ Tổ quốc rực rỡ khắp nơi, tạo nên không khí phấn khởi, tự hào trong mỗi người dân Hà Tĩnh chào mừng Quốc khánh 2/9.
Rằm tháng Bảy không chỉ là dịp đoàn tụ gia tộc, tri ân tổ tiên mà còn là điểm tựa tinh thần bền vững, tiếp thêm niềm tự hào để con cháu mỗi dòng họ ở Hà Tĩnh vững bước cống hiến trên hành trình dựng xây quê hương, đất nước.
Nhộn nhịp, rộn ràng tiếng nói cười từ tinh mơ, chợ quê Hà Tĩnh phiên Rằm tháng Bảy rực rỡ sắc màu sản vật vườn nhà. Người mua, người bán trao tay từng buồng cau, nải chuối gửi gắm lòng thành kính dâng lên tổ tiên; làm sống lại nét sinh hoạt ấm áp, đậm đà tình quê.
Từ một chiếc điện thoại thông minh, anh Nguyễn Tuấn Anh - Trưởng thôn Quyết Thắng (xã Cẩm Bình, Hà Tĩnh) đã biến mạng xã hội thành công cụ đưa chính sách đến gần hơn với người dân.
Tết Lấp lỗ của đồng bào dân tộc Chứt ở bản Rào Tre (Hà Tĩnh) được tổ chức vào ngày 7/7 âm lịch hằng năm để cảm tạ trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình mạnh khỏe, no đủ.
Từ một vùng đất còn mờ nhạt trên bản đồ du lịch, sau 35 năm tái lập tỉnh (1991 -2026), Hà Tĩnh đã từng bước đánh thức những tiềm năng sẵn có, tạo dựng sản phẩm, mở rộng không gian du lịch và vươn lên trở thành điểm đến ngày càng hấp dẫn ở Bắc Trung Bộ.
Những đêm diễn khán giả “kín” khán phòng, sự thăng hoa của nghệ nhân, diễn viên Hà Tĩnh trong những tiết mục được dàn dựng công phu, tất cả làm nên một Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 đầy cảm xúc và lan tỏa di sản quê hương.
Từ cuộc cải cách hành chính dưới triều vua Minh Mạng, lần đầu tiên trong lịch sử, danh xưng Hà Tĩnh trở thành một đơn vị hành chính trực thuộc triều đình. Gần hai thế kỷ qua, những di sản vẫn "kể" câu chuyện về một vùng quê giàu bản sắc.
Không chỉ ngân vang những làn điệu mượt mà, Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh Hà Tĩnh còn đang "kể" những câu chuyện đẹp về tình yêu di sản của những con người bình dị.
Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh năm 2026 là dịp để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh.
Những tiết mục đặc sắc cùng không khí cổ vũ sôi nổi của đông đảo khán giả đã tạo nên một đêm khai mạc đầy cảm xúc cho Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh Hà Tĩnh.
Trải qua quá trình lịch sử, lao động, sản xuất, học tập và chiến đấu, các thế hệ người Hà Tĩnh đã hun đúc nên những truyền thống quý báu, tạo thành bản sắc riêng của quê hương, vùng đất núi Hồng - sông La.
Thành Sen (Hà Tĩnh) vào đêm khoác lên mình vẻ đẹp rực rỡ và hiện đại. Từ tuyến phố tấp nập, công viên đông vui đến người lao động cần mẫn mưu sinh; mỗi khoảnh khắc đều góp phần tạo nên bức tranh phố đêm sống động.
Với sự chủ động của ngành chức năng cùng tinh thần tập luyện sôi nổi từ các địa phương, công tác chuẩn bị cho Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh toàn tỉnh Hà Tĩnh năm 2026 đến nay đã hoàn tất, sẵn sàng cho ngày hội.
Ẩn mình giữa màu xanh của núi Bằng Sơn, chùa Kim Dung không chỉ là một chốn thiền môn thanh tịnh mà còn là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Lộc Hà (Hà Tinh).
Giai đoạn chống quân Minh (1418 - 1427), Hà Tĩnh là địa bàn chiến lược của nghĩa quân Lam Sơn, vì vậy, nơi đây còn lưu giữ nhiều ký ức về nghĩa quân và tình quân dân sâu đậm.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
