Sáng 10/8, UBND phường Hà Huy Tập phối hợp cùng con cháu dòng họ Nguyễn Hoành tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia: Mộ và Đền thờ Nguyễn Hoành Từ.
Tham dự có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Tất Thắng; các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành, địa phương, Nhân dân và đông đảo con cháu dòng họ Nguyễn Hoành.
Nguyễn Hoành Từ tên thật Nguyễn Đình Thung (1536-1599), là hậu duệ đời thứ 6 của Thái sư Cương Quốc công Nguyễn Xí, một danh tướng lẫy lừng thời Lê sơ. Thủa nhỏ ông sống ở tỉnh Thanh Hóa, sau theo gia đình vào sinh sống tại làng Phật Nạo, xã Tân Lâm Hương (cũ) nay là phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh. Cuộc đời ông gắn liền với bối cảnh Lê – Mạc phân tranh đầy biến động. Trước mọi âm mưu dụ dỗ, đe dọa, ông vẫn giữ trọn khí tiết, khẳng định bản lĩnh một trung thần kiên định. Ngay cả khi bị giam cầm và tra tấn, ông không khuất phục.
Không chỉ là một trung thần quả cảm, Nguyễn Hoành Từ còn là một vị quan thanh liêm, chính trực, hết lòng vì dân. Năm Quang Hưng thứ 18, khi đất nước rối ren vì nạn tham nhũng, dân oán quan lại, vua Lê đã giao cho ông chức Khám lý bình ngục, toàn quyền xét xử các vụ án lớn trong nước. Ông đã thi hành pháp luật nghiêm minh, thấu tình đạt lý, đem lại sự công bằng cho dân, củng cố niềm tin vào triều đình. Ông được thăng chức Thượng thư Bộ Công, chuyên trông coi các công trình kiến thiết quốc gia, đê điều, thủy lợi, góp phần phục hồi kinh tế và ổn định đời sống Nhân dân. Với những cống hiến ấy, ông được phong tước Kim tử Vĩnh lộc Đại phu – một danh vị cao quý thời bấy giờ.
Vì có công lớn nên năm 1599 - sau khi Nguyễn Hoành Từ mất, Vua Lê đã truy phong ông là "Phúc thần Hoàng Bắc Đại vương", tước vị cao nhất dành cho một bậc công thần có công lao đặc biệt. Triều đình đã cử đoàn đưa thi hài cụ về quê nhà an táng tại cánh đồng Núi, xã Tân Lâm Hương (cũ) nay là phường Hà Huy Tập.
Nguyễn Hoành Từ được hậu thế tôn vinh là bậc "Võ công văn sĩ", là một nhân cách lớn với đầy đủ đức - nhân – trí – nghĩa – dũng. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng của một bậc trung thần yêu nước, cống hiến trọn vẹn cho quốc gia, dân tộc.
Với những cống hiến to lớn đó, ngày 20/11/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định xếp hạng Mộ và Đền thờ Nguyễn Hoành Từ là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng với tài năng, đức độ và sự nghiệp của ông, mà còn là niềm tự hào của quê hương, dòng họ, thể hiện tấm lòng tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những bậc tiền nhân đã góp phần viết nên trang sử vàng của dân tộc.
Ngay sau lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích, chính quyền địa phương, Nhân dân và con cháu dòng họ Nguyễn Hoành đã tổ chức rước bằng về đền thờ Nguyễn Hoành Từ tại tổ dân phố Bình Tiến, phường Hà Huy Tập.
