Bộ Nội vụ vừa công bố dự thảo tờ trình về dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi. Dự luật gồm 7 chương, 49 điều.
Chính quyền địa phương 2 cấp
Bên cạnh việc kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành, dự thảo luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc tổ chức đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Cụ thể, dự thảo luật sửa đổi các quy định về tổ chức đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gồm cấp tỉnh và cấp cơ sở, không tổ chức cấp huyện để phù hợp với địa bàn đô thị, nông thôn, hải đảo, đơn vị hành chính kinh tế - đặc biệt.
Theo đó, chính quyền cấp tỉnh giữ như quy định hiện hành, gồm tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có thay đổi về số lượng đơn vị hành chính để bảo đảm đạt tiêu chuẩn theo quy định, đồng thời để mở rộng không gian phát triển.
Cùng với đó, dự luật nêu hướng tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã hiện nay để hình thành các đơn vị cấp cơ sở. Đơn vị cấp cơ sở gồm xã, phường và đặc khu ở hải đảo, bỏ thị trấn. Cấp này có diện tích tự nhiên và quy mô dân số đạt từ 300% trở lên so với tiêu chuẩn của cấp xã hiện hành.
Nội dung đáng chú ý khác, đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt giữ như quy định hiện hành, do Quốc hội quyết định thành lập.
Dự thảo luật quy định chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp cơ sở đều tổ chức HĐND và UBND. HĐND hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số. UBND hoạt động theo chế độ tập thể, kết hợp với đề cao trách nhiệm của chủ tịch UBND.
Bên cạnh đó, dự luật còn có những sửa đổi liên quan đến việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp cơ sở.
Tinh thần xuyên suốt là đẩy mạnh phân quyền, phân cấp giữa Trung ương với địa phương và giữa chính quyền địa phương cấp tỉnh với chính quyền địa phương cấp cơ sở.
Chính quyền cấp xã cơ bản giống cấp huyện trước giải thể
Trên cơ sở mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, dự thảo luật nêu phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp chính quyền địa phương theo hướng:
Cấp tỉnh tập trung ban hành cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, quản lý vĩ mô, các vấn đề có tính chất liên vùng, liên cơ sở, vượt quá năng lực giải quyết của cơ sở, đòi hỏi chuyên môn sâu và đảm bảo tính thống nhất trên toàn cấp tỉnh.
Cấp cơ sở là cấp tổ chức thực hiện chính sách (từ Trung ương và cấp tỉnh), tập trung vào các nhiệm vụ phục vụ người dân, trực tiếp giải quyết các vấn đề của cộng đồng dân cư, cung cấp các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu cho người dân trên địa bàn; các nhiệm vụ cần sự tham gia của cộng đồng, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp cơ sở.
Để bảo đảm cho chính quyền địa phương các cấp thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ, quyền hạn được giao, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp cơ sở.
Theo đó, chính quyền địa phương cấp tỉnh, cơ bản giữ như quy định hiện hành, chỉ tăng số lượng thích hợp đại biểu HĐND cho phù hợp với quy mô các đơn vị hành chính cấp tỉnh mới.
Ngoài ra, dự luật bổ sung quy định ủy viên các ban chuyên môn của HĐND cấp tỉnh có thể là đại biểu hoạt động chuyên trách do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định, để kế thừa quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị.
Với chính quyền địa phương cấp cơ sở, dự thảo luật quy định về cơ cấu tổ chức của HĐND và UBND cấp cơ sở (xã, phường, đặc khu) cơ bản thiết kế như đối với HĐND và UBND cấp huyện (trước khi giải thể) nhưng có quy mô nhỏ hơn.
Theo đó, số lượng đại biểu HĐND cấp cơ sở tối đa là 40 đại biểu (riêng đối với các xã do có vị trí biệt lập không tiến hành tổ chức lại nếu có quy mô dân số ít thì cơ bản giữ nguyên như quy định của luật hiện hành).
HĐND cấp cơ sở có 2 ban là Ban Pháp chế và Ban Kinh tế - Xã hội. UBND cấp cơ sở được tổ chức các cơ quan chuyên môn với số lượng phù hợp.
Dự thảo luật còn đề xuất UBND cấp cơ sở có 5 cơ quan chuyên môn, gồm: Văn phòng (tham mưu thực hiện nhiệm vụ chung của Đảng ủy, HĐND, UBND cấp cơ sở); Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc); Phòng Nội vụ - Tư pháp; Phòng Văn hóa - Xã hội và Trung tâm Phục vụ hành chính công.
Dự thảo luật kế thừa quy định hiện hành về kỳ họp thường lệ của HĐND mỗi năm ít nhất 2 kỳ và họp chuyên đề hoặc họp để giải quyết công việc phát sinh đột xuất.
