Trước đây, hệ thống hành chính 3 cấp hoạt động với cơ chế phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, năng lực và chất lượng giải quyết đơn thư ở cấp xã vẫn còn hạn chế. Nhận diện được thực trạng này, lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh đã yêu cầu các đơn vị rà soát, giải quyết vụ việc tồn đọng trước khi cấp huyện kết thúc hoạt động.
Sau khi tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7, cấp xã trở thành “tuyến đầu”, chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện, trực tiếp chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng (PCTN) trên địa bàn. Văn phòng HĐND&UBND cấp xã có trách nhiệm tham mưu, giúp chủ tịch giao cơ quan chuyên môn xem xét, thụ lý đơn thư. Trong khi đó, vai trò của cấp tỉnh trở nên trực tiếp hơn, Chủ tịch UBND tỉnh cần xem xét, giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo đề nghị trực tiếp từ cơ sở; đồng thời chỉ đạo Thanh tra tỉnh, Ban Tiếp công dân tỉnh phối hợp với UBND cấp xã xử lý các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài.
Tuy vậy, quá trình chuyển đổi mô hình chính quyền 2 cấp tại Hà Tĩnh đã bộc lộ hạn chế về nguồn lực và con người. Điều này đã dẫn đến thực trạng tại nhiều xã, phường, công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư đang được giao cho công chức tư pháp (thuộc bộ phận Văn phòng) thực hiện kiêm nhiệm. Tình trạng này gây nên hệ quả là chất lượng tham mưu chưa cao do đội ngũ phụ trách còn thiếu kỹ năng, kiến thức chuyên sâu, chưa được tập huấn bài bản. Thêm vào đó, với khối lượng công việc tăng vọt, các chủ tịch UBND cấp xã gặp nhiều khó khăn trong việc sắp xếp, bố trí thời gian để đảm bảo chất lượng trong công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư theo quy định.
Đối mặt với những thách thức này, tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động có những giải pháp tình thế để “lấp đầy” khoảng trống, đảm bảo bộ máy vận hành liên tục. Nhằm giải quyết tình trạng cán bộ thiếu kỹ năng, Thanh tra tỉnh đã xây dựng kế hoạch tổ chức lớp tập huấn toàn tỉnh, nhằm bồi dưỡng kỹ năng cho toàn bộ đội ngũ công chức phụ trách tại cấp xã.
Ngoài ra, để tháo gỡ lúng túng về nghiệp vụ, Thanh tra tỉnh đã hướng dẫn các xã tạm thời giao Văn phòng HĐND&UBND cấp xã thực hiện, nhằm bảo đảm hoạt động thông suốt, liên tục, hiệu lực, hiệu quả.
Tại các phiên tiếp công dân định kỳ tháng 9 và 10/2025, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh đánh giá việc người dân đến các phiên tiếp công dân định kỳ của lãnh đạo tỉnh vẫn còn nhiều, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực “nóng” như đất đai, bồi thường GPMB.... Từ đó, Chủ tịch UBND tỉnh đã có những chỉ đạo quyết liệt, tập trung vào việc nâng cao trách nhiệm và chất lượng giải quyết trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư như yêu cầu các sở, ngành, địa phương (cấp xã) phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ trong công tác giải quyết đơn thư. Bên cạnh đó, đảm bảo chất lượng giải quyết phải kịp thời, thấu tình đạt lý, đúng quy định pháp luật. Các sở, ngành, địa phương phải rà soát, giải quyết dứt điểm, sớm trả lời công dân; tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc đã được chỉ đạo, không để tồn đọng, phát sinh các vụ việc phức tạp và hạn chế tối đa tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp.
Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu tăng cường hoạt động đối thoại giữa cấp ủy, chính quyền các cấp với tổ chức, công dân. Đặc biệt, với những vụ việc đã có kết luận của ngành chức năng mà công dân chưa đồng tình phải tuyên truyền, giải thích cụ thể để công dân hiểu và chấp hành. Đồng thời, chú trọng công tác hỗ trợ nghiệp vụ, tăng cường cán bộ tỉnh về phối hợp, hướng dẫn địa phương (cấp xã) trong công tác tiếp công dân, xử lý các vụ việc phức tạp, nhạy cảm để gỡ vướng ngay từ cơ sở.
Từ các giải pháp quyết liệt nêu trên, Hà Tĩnh đã từng bước tháo gỡ khó khăn đưa công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo dần đi vào nề nếp để đảm bảo ổn định tình hình, thúc đẩy phát triển KT-XH, góp phần hoàn thành các mục tiêu đã đề ra.
