Chuyển tư duy, hành động từ “sắp xếp xong bộ máy” sang “vận hành tốt bộ máy”

Mô hình chính quyền 3 cấp góp phần thay đổi tư duy quản trị

Sau 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, toàn hệ thống chính trị đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, cấu trúc thành công bộ máy chỉ trong thời gian ngắn.

Từ 63 tỉnh, thành phố, cả nước được sắp xếp còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh; 696 đơn vị hành chính cấp huyện kết thúc hoạt động; số đơn vị hành chính cấp xã được tổ chức lại còn 3.321 đơn vị.

Ở trung ương, cơ cấu Chính phủ được thu gọn từ 22 xuống còn 17 bộ, cơ quan ngang bộ; số cơ quan thuộc Chính phủ giảm từ 8 xuống còn 5. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập cũng tiếp tục được cơ cấu lại theo hướng tinh gọn, giảm hơn 5.400 đơn vị so với năm 2021.

Công tác cán bộ có nhiều đổi mới. Lần đầu tiên hoàn thành việc bố trí 100% bí thư tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc trung ương, chủ tịch UBND, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra, thanh tra, chánh án tòa án, viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh không là người địa phương.

Tính đến ngày 31/3/2026, cả nước có 519.877 cán bộ, công chức (ở trung ương là 78.984, cấp tỉnh là 93.696, cấp xã là 347.197). Đã sắp xếp, bố trí 134 lượt nhân sự diện trung ương quản lý; kiện toàn 1.853 lượt nhân sự tại 23 địa phương thực hiện sáp nhập. Trong quá trình sắp xếp, công tác giải quyết chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức chịu tác động được chú trọng.

Một trong những thay đổi căn bản là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đến nay, khoảng 1.453 nhiệm vụ đã được phân cấp từ trung ương cho địa phương, chiếm hơn 71% tổng số nhiệm vụ được chuyển giao. Riêng cấp xã đang thực hiện ít nhất 938 nhiệm vụ được phân định, phân cấp từ cấp huyện và trung ương, đồng thời tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ từ cấp tỉnh.

Việc cải cách hành chính và chuyển đổi số được thúc đẩy mạnh mẽ. Từ tháng 4/2026 đến nay, hơn 3.400 thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm, đơn giản hóa, giúp giảm hơn 50% thời gian và chi phí tuân thủ, tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm cho xã hội. Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện công khai 5.816 thủ tục hành chính, kết nối với 151 hệ thống dữ liệu và liên thông với toàn bộ hệ thống giải quyết thủ tục hành chính cấp tỉnh.

Tại địa phương, hơn 42,5 triệu hồ sơ đã được tiếp nhận từ khi mô hình mới đi vào hoạt động, trong đó gần 92% hồ sơ được thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 95%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt gần 95%. Hơn 16,5 triệu hồ sơ đã được tái sử dụng dữ liệu số hóa, giúp giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân.

Mô hình chính quyền 3 cấp đang góp phần thay đổi tư duy quản trị, từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”, từ chú trọng thủ tục sang hướng tới hiệu quả thực chất.

Dù vậy, quá trình vận hành vẫn còn bộc lộ một số khó khăn cần tiếp tục được tháo gỡ như: ở một số địa phương năng lực cán bộ cấp xã chưa đồng đều; nguồn nhân lực chuyên sâu còn thiếu; hệ thống thể chế chưa hoàn toàn đồng bộ; việc phân cấp ở một số lĩnh vực chưa gắn đầy đủ với nguồn lực thực hiện; hạ tầng công nghệ và dữ liệu dùng chung còn chưa thống nhất...

Thảo luận tại hội nghị, đại biểu đã tập trung thảo luận, đánh giá kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc, nhằm tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, tháo gỡ điểm nghẽn và đưa mô hình chính quyền 3 cấp vận hành hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tiếp tục nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ Nhân dân và năng lực kiến tạo phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, việc vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp là cuộc cải cách có phạm vi rất rộng, rất khó, rất quyết liệt, tác động đến hầu hết các cơ quan, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở; đồng thời ghi nhận, biểu dương những kết quả nổi bật đạt được trong thời gian ngắn, khi toàn hệ thống đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, sau một năm triển khai, chúng ta đã hoàn thành giai đoạn sắp xếp tổ chức ban đầu. Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là nâng cao chất lượng vận hành, năng lực phục vụ Nhân dân và năng lực kiến tạo phát triển của bộ máy mới.

Đồng chí Tô Lâm nhấn mạnh, bên cạnh những kết quả đạt được, tuyệt đối không được chủ quan, thỏa mãn hay dừng lại với thành quả bước đầu. Đây mới chỉ là chặng đầu của cuộc cải cách, phía trước vẫn còn nhiều nhiệm vụ phải tiếp tục thực hiện với quyết tâm cao hơn, cách làm khoa học hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn. Do đó, các cấp, ngành, địa phương cần nhận diện đầy đủ những hạn chế, vướng mắc lớn để tập trung chỉ đạo, tháo gỡ, khắc phục hiệu quả; chuyển tư duy, hành động từ “sắp xếp xong bộ máy” sang “vận hành tốt bộ máy”.

Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện của Đảng nhưng không làm thay, không buông lỏng, không can thiệp hành chính, không can thiệp vào chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội. Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tổ chức đảng cơ sở, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, phát huy sức mạnh của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ.

Tập trung rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế và pháp luật trên tất cả các lĩnh vực và các văn bản hướng dẫn thi hành, đảm bảo thống nhất, rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho tổ chức thực hiện. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành địa phương 2 cấp, trong đó tỉnh tập trung vai trò chiến lược, quy hoạch, điều phối, phân bổ nguồn lực, tổ chức không gian phát triển, kiểm tra, giám sát và liên kết vùng; cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu quản trị công, tiếp nhận, xử lý, phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, phát hiện sớm các cái vấn đề phát sinh để kịp thời tháo gỡ.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với đảm bảo nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp với quy mô dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, đặc điểm vùng miền và khối lượng công việc. Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng được yêu cầu của mô hình mới; đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; khẩn trương đánh giá vị trí việc làm, năng lực của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc; tăng cường cán bộ có chuyên môn sâu về cơ sở. Đồng thời, có cơ chế chính sách phù hợp để khuyến khích cán bộ yên tâm công tác, dám nghĩ, dám làm.

Xử lý hiệu quả tài sản công, cơ sở nhà đất, trụ sở dôi dư. Nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số... Đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát. Phát huy mạnh mẽ vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện và trong quá trình vận hành của chính quyền cơ sở, tăng cường đồng thuận xã hội, đại đoàn kết dân tộc.

Đồng chí Tô Lâm nhấn mạnh, tinh thần nhất quán là quá trình vận hành phải tạo ra phương thức quản trị mới; bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ cho người dân, doanh nghiệp tốt hơn và vì sự ổn định và phát triển của đất nước. Đồng chí Tô Lâm bày tỏ tin tưởng, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện và vận hành hiệu quả, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại.