Ước vọng tháng Giêng...

(Baohatinh.vn) - Tháng Giêng lại về trong sự giao hòa của những ngày cuối Đông và ngày đầu Xuân, trong ánh nắng ấm áp và lộc biếc, chồi non bung nở, ngàn hoa khoe sắc. Tháng Giêng không giống những tháng khác trong năm, nó luôn mang trong mình những điều đặc biệt riêng có.

uoc vong thang gieng

Tháng Giêng trong lòng phố. Ảnh: Thanh Hải

Trong tâm thức của người Việt, tháng Giêng là thời điểm đẹp nhất trong năm, là thời điểm bắt đầu của một năm mới, khởi đầu của mùa xuân và cũng là thời điểm mà đất trời dành nhiều “ưu ái”, cảm xúc nhất cho con người. Khi cái se lạnh của mùa đông còn sót lại kéo theo từng tia nắng ấm áp, chan hòa của mùa xuân cũng là lúc vạn vật đua nhau sinh sôi nảy nở. Cây cối bắt đầu đâm chồi, nẩy lộc, vươn mình trong những khoảng không gian rộng lớn. Đất trời thay áo mới, con người khởi đầu cho nhiều dự định và những ước mơ hoài bão.

Tháng Giêng trôi đi chậm chạp nhưng thật bình yên và lắng đọng. Cơn mưa xuân lất phất đầu mùa còn đọng lại trên những cành lá xanh non, đất trời bắt đầu lan tỏa hơi ấm của những vạt nắng hanh hao và những dòng người lại nô nức, dập dìu trẩy hội, du xuân. Nét đẹp văn hóa ấy vẫn được lưu giữ trong dòng chảy của hôm nay và người ta nghĩ nhiều hơn về những giá trị của tình thân, tình yêu đôi lứa, xứ sở, cội nguồn... Tháng Giêng gieo vào lòng người thật nhiều ước vọng, chờ mong.

Tháng Giêng là tháng của ấm áp tình thân khi người ở nhà ngóng người đi xa, những người con tha hương được trở về quây quần bên gia đình, họ tộc. Những cuộc gặp gỡ, những buổi giao lưu ấm tình bè bạn, thầy cô luôn được mong chờ trong dịp đặc biệt này. Gặp gỡ rồi chia tay, tháng Giêng luôn để lại trong lòng người những xúc cảm bùi ngùi, da diết và lời hẹn cho cuộc hội ngộ của một năm về sau.

uoc vong thang gieng

Nghi thức thả thơ tại Ngày thơ Việt Nam lân thứ XV tại Hà Tĩnh

Còn được nhắc đến với tâm lý là “tháng ăn chơi”, tháng Giêng trong tâm thức và tập quán của người Việt xưa là quãng thời gian thư giãn, nghỉ ngơi, vui hội. Điều này xuất phát từ đặc điểm nền kinh tế thuần nông, tập quán sinh hoạt và làm việc của người dân lệ thuộc nhiều vào tiết nông lịch. Hơn nữa, họ quan niệm dù làm nghề gì cũng nhất thiết phải có thời gian nghỉ ngơi để bù lại những tháng ngày lao động cực nhọc “một nắng hai sương”, “đầu tắt mặt tối”, nhất là việc nhà nông ngày xưa rất vất vả:

Tháng giêng là tháng ăn chơi

Tháng hai trồng đậu, trồng khoai, trồng cà

Tháng ba thì đậu đã già

Ta đi ta hái về nhà phơi khô

Tháng tư đi tậu trâu bò

Để ta sắp sửa làm mùa tháng năm

Sớm ngày đem lúa ra ngâm

Bao giờ mọc mầm ta sẽ vớt ra

Gánh đi ta ném ruộng ta

Đến khi lên mạ thì ta nhổ về

Lấy tiền mượn kẻ cấy thuê

Cấy xong rồi mới trở về nghỉ ngơi

Cỏ lúa dọn đã sạch rồi

Nước ruộng vơi mười còn lại một hai

Ruộng thấp đóng một gàu giai

Ruộng cao thì phải đóng hai gàu sòng

Chờ cho lúa có đòng đòng

Bấy giờ ta sẽ trả công cho người

Bao giờ cho đến tháng mười

Ta đem liềm hái ra ngoài ruộng ta

Gặt xong ta hái về nhà

Phơi khô, quạt sạch thế là xong công.

Một năm quần quật với công việc nhà nông, tháng Giêng cũng là thời điểm được chọn để tổ chức những lễ hội. Phần lễ là để cầu bình an, thuận lợi cho cả năm, phần hội là để tạo sân chơi giải trí, để người dân “xả hơi”, xốc lại tinh thần cho một năm làm việc mới. Trong tháng Giêng, có một ngày lễ vô cùng quan trọng mà người Việt không thể bỏ qua, ấy là ngày rằm. Đây là ngày rằm đầu tiên của năm mới (hay còn gọi là tết Thượng nguyên, tết Nguyên tiêu) - là đêm trăng sáng đầu tiên, tròn đầy của một chu kỳ xuân mới, là khi âm dương giao hòa, cũng là thời điểm thích hợp nhất để cầu nguyện những điều an lành cho cả năm.

uoc vong thang gieng

Du xuân hái lộc

Thành ngữ “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng” đã nói lên tầm quan trọng của tết Nguyên tiêu trong tâm thức người Việt. Tại các chùa, trọng tâm của hội rằm tháng Giêng là lễ cầu quốc thái dân an, cầu an lành, no ấm cho người dân. Còn tại các gia đình, rằm tháng Giêng cũng được người dân cúng bái rất cẩn trọng. Sau phần cúng lễ, gia đình, anh em họ hàng tụ họp nhau ăn uống, gặp mặt vui vẻ. Và thường thì sau lễ cúng rằm, người dân mới hoàn toàn kết thúc dư âm của kỳ nghỉ tết Nguyên đán để quay trở lại với nhịp sống thường nhật, toàn tâm toàn ý tập trung vào công việc.

Cũng chính vì những ý nghĩa tốt đẹp đó mà tháng Giêng luôn được ưu ái chọn làm thời điểm tổ chức hỷ sự như: cưới hỏi, khánh thành nhà thờ, tân gia, khởi nghiệp… với mong muốn cầu mọi sự tốt lành, nhiều tài lộc đến. Nhưng cũng chính vì là tháng đẹp nhất trong năm nên con người tất bật, bận rộn hơn rất nhiều với những dự định, công việc, hội hè. Ngày nay, với yêu cầu công việc trong thời đại mới, tinh thần “tháng ăn chơi” đã được hạn chế rất nhiều. Người dân đã biết “chơi có chừng, dừng đúng lúc” để tập trung cho công việc. Với sự quán triệt mạnh mẽ từ các cơ quan, ban, ngành, ý thức của người dân, hầu hết người lao động đã biết sắp xếp, hài hòa giữa việc gia đình, dòng họ, giữa nhu cầu vui chơi giải trí với công việc xã hội. Đó là một tín hiệu rất đáng mừng, phù hợp với xu thế phát triển và hội nhập của đất nước trong thời đại mới.

Đến rồi đi theo quy luật của tạo hóa, tháng Giêng vẫn luôn mang đến những cảm xúc trong trẻo, diệu kỳ để con người đủ tâm thế khởi đầu một năm mới với những dự cảm tốt lành.

Đọc thêm

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài cuối): Tiếp thêm động lực, khơi dậy sức sáng tạo của đội ngũ nhà giáo

Ở mỗi thời kỳ, người thầy luôn giữ vai trò đặc biệt trong trao truyền tri thức, bồi đắp nhân cách và khơi dậy khát vọng cho học trò. Trước những yêu cầu đổi mới giáo dục, sứ mệnh ấy còn đòi hỏi bản lĩnh thích ứng, tinh thần học hỏi và sáng tạo. Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, PV Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh có cuộc trao đổi với ông Bùi Nhân Sâm - Giám đốc Sở GD&ĐT để nhìn lại những đóng góp của các thế hệ nhà giáo, đồng thời làm rõ những yêu cầu và định hướng phát huy vai trò người thầy trong giai đoạn mới.
Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Thêm điểm tựa để người nghèo vươn lên

Không chỉ hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở để người nghèo có nơi an cư, xã Đức Thịnh còn chú trọng trao sinh kế, tạo điều kiện để các hộ có việc làm, nguồn thu nhập, từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.
Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Hà Tĩnh tăng tốc chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu y tế

Thực hiện chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu, ngành Y tế Hà Tĩnh đã đạt tỷ lệ cập nhật, chuẩn hóa từ 97% trở lên, có những dữ liệu đạt 100%, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân trên môi trường số.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Ai kết nối thị trường việc làm sinh viên?

Sinh viên cần việc làm để có thêm thu nhập, tích lũy kỹ năng; các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần nhân lực để đáp ứng nhu cầu lao động theo giờ, theo ca. Cung và cầu cùng hiện hữu, nhưng việc kết nối vẫn chủ yếu diễn ra tự phát. Đằng sau những rủi ro của câu chuyện sinh viên làm thêm phải chăng là một phân khúc thị trường lao động tiềm năng còn bỏ ngỏ?
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Gần 2 thập kỷ gắn bó với bục giảng, thầy giáo Nguyễn Như Đức (SN 1983, quê xã Đông Kinh) - Tổ trưởng Tổ Toán, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã cùng đồng nghiệp bồi dưỡng và đồng hành với nhiều thế hệ học sinh chinh phục những đỉnh cao tri thức. Phía sau những tấm huy chương, những giải thưởng là câu chuyện đẹp về tình yêu nghề, sự tận tâm với học trò và những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Sau 20 năm đảm nhiệm cương vị Phó Hiệu trưởng, thầy giáo Đặng Đình Huấn ở Trường Tiểu học Phan Đình Phùng (xã Kim Hoa) đã chủ động xin chuyển sang làm giáo viên khi trường lớp được sắp xếp lại. Hòa mình vào nhịp đổi thay của ngành giáo dục, thầy đón nhận công việc mới bằng tinh thần học hỏi, sự say mê trong từng giờ dạy và niềm vui giản dị khi được gần gũi, sẻ chia cùng học trò.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!