Sơn mài Việt - Hàn trước ngưỡng cửa di sản thế giới

Bộ VH,TT&DL đã có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ xin phép xây dựng hồ sơ đa quốc gia “Nghề sơn mài truyền thống” có ở một số nước Đông Á, Đông Nam Á (tiêu biểu là Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Hàn Quốc).

Nếu được phép, Bộ sẽ hợp tác với Hàn Quốc cùng các quốc gia có nghề sơn mài truyền thống để xây dựng hồ sơ, trình UNESCO ghi danh “Nghề sơn mài truyền thống” vào danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trao đổi với Thể thao & Văn hóa (TTXVN), các nhà quản lý Việt Nam, đại diện phía Hàn Quốc cũng như giới hội họa đều đánh giá, đây sẽ là bước chuyển quan trọng trong việc bảo tồn vốn quý của hội họa dân tộc nói riêng và nghệ thuật sơn mài nói chung.

Bức tranh sơn mài bảo vật quốc gia “Vườn Xuân Trung Nam Bắc” của danh họa Nguyễn Gia Trí

“Đặc sản” Hàn Quốc

Trao đổi với Thể thao & Văn hóa (TTXVN), các chuyên gia đều cho rằng, nghệ thuật sơn mài là một trong những tinh hoa của Hàn Quốc. Đó cũng là lý do, quốc gia này cất công kêu gọi các nước có chung nghề sơn mài truyền thống xây dựng hồ sơ, đệ trình UNESCO.

Bà Đoàn Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm chia sẻ: Ở các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, chất liệu để làm sơn mài cũng được khai thác từ những chất liệu có trong thiên nhiên. Ví dụ như Hàn Quốc, sơn mài được gọi bằng cái tên OttChil chủ yếu sử dụng kỹ thuật Najeon-chil (kỹ thuật sử dụng vỏ trai, vỏ sò…) để sáng tác các tác phẩm hội họa. Sơn Ottchil được khai thác từ cây sơn Ott-namu, một loại sơn tự nhiên, thân thiện với môi trường và không gây hại cho con người.

Đồng quan điểm với bà Hương, ông Park Nark Jong, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc chia sẻ: Nghệ thuật sơn mài truyền thống Hàn Quốc thường được ứng dụng trong cuộc sống chứ không phải hội họa. Cụ thể, người Hàn Quốc ứng dụng sơn mài trong việc trang trí và bảo vệ các vật dụng trong nhà như các hòm gỗ, đĩa, các loại vũ khí, nhạc cụ, tủ quần áo...

“Gần đây, Hàn Quốc đang cố gắng tạo nên sức sống hiện đại cho nghệ thuật sơn mài, nhờ vậy mà ngành hội họa sơn mài của Hàn Quốc cũng đang có những bước phát triển rất sáng tạo”- ông Park chia sẻ thêm- “Chính phủ Hàn Quốc hiện đang nỗ lực bảo tồn và kế thừa văn hóa truyền thống. Trong đó, Hàn Quốc đã công nhận các chuyên gia của nghệ thuật sơn mài là những di sản văn hóa phi vật thể quan trọng của đất nước”.

Đột phá của sơn mài Việt

Khác với Hàn Quốc, cũng như những quốc gia khác chủ yếu coi sơn mài là chất liệu mỹ nghệ, từ đầu thế kỷ 20, sơn mài ở Việt Nam đã có vai trò như một chất liệu hội họa. Cụ thể, sau hàng ngàn năm tồn tại như một chất liệu mỹ nghệ, năm 1925 (Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương được thành lập) sơn mài Việt “bước chân” vào hội họa.

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ: Thời điểm đó, những người thầy Pháp cùng những sinh viên ưu tú của “thế hệ vàng” mỹ thuật Việt Nam đã thử nghiệm chất liệu mới lạ với toàn thế giới: sơn mài. Chất liệu truyền thống Việt kết hợp với lý thuyết hội họa hàn lâm cổ điển châu Âu, dưới bàn tay của các danh họa Nguyễn Gia Trí, Trần Văn Cẩn, Phạm Hậu… đã tạo lên một diện mạo mới của nền mỹ thuật đất nước. Trong một khoảng thời gian không lâu, sơn mài Việt đã có chỗ đứng đĩnh đạc, song song với sơn dầu châu Âu khi hội họa hiện đại vào Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Lương Xuân Đoàn, tranh sơn mài truyền thống đang gặp những thách thức rất lớn. Cụ thể, để đáp ứng thị trường, tăng tốc độ sáng tác, nhiều họa sĩ đã chuyển sang làm tranh sơn mài bằng bột Nhật thay vì chất liệu truyền thống.

“Điều này cũng dễ lý giải, bởi tranh sơn mài truyền thống đòi hỏi sự bền bỉ của người sáng tác. Mỗi bức tranh được thực hiện trong cả năm ròng. Đặc biệt, bức sơn mài bảo vật quốc gia Vườn Xuân Trung Nam Bắc được danh họa Nguyễn Gia Trí thực hiện trong… 20 năm”- ông Đoàn chia sẻ.

Cũng từ những thách thức trên, giới chuyên môn đều đang mong chờ những biến chuyển mới trong việc tôn vinh nghệ thuật sơn mài. Bởi, việc ghi nhận “nghề sơn mài truyền thống” là di sản thế giới sẽ mở ra nhiều hướng đi mới trong việc “xuất khẩu” văn hóa, tạo điều kiện cho các nghệ sĩ có thể sống bằng nghề.

Theo Mỹ Mỹ/Thể thao & Văn hóa

Đọc thêm

Podcast truyện ngắn: Chuột Bún bán bánh

Podcast truyện ngắn: Chuột Bún bán bánh

Những mùa Trung thu, tôi luôn nhận được quà của bà Chuột Bún là những chiếc bánh Trung thu thơm phức. Cũng từ đó, cái tên Chuột Bánh luôn đi liền với tình bạn thời tiểu học của tôi.
Xúc động những vần thơ viết về cơn bão số 3

Xúc động những vần thơ viết về cơn bão số 3

Trong đau thương, mất mát của người dân nhiều tỉnh thành phía Bắc sau bão số 3, nhiều tứ thơ đã được gieo vần. Báo Hà Tĩnh trân trọng giới thiệu một số bài thơ đầy cảm xúc trong cơn hoạn nạn.
Chuyện cây Hà Nội sau bão

Chuyện cây Hà Nội sau bão

Ngay sau cái đêm kinh hoàng bão YAGI đổ bộ vào Hà Nội, tôi lái xe ra đường. Khắp cả thành phố, cây nằm la liệt, nhiều cây bật gốc, gãy đổ tan hoang.
Đền Phúc Hải - chốn tâm linh yên bình

Đền Phúc Hải - chốn tâm linh yên bình

Đền Phúc Hải, xã Thuận Lộc (TX Hồng Lĩnh – Hà Tĩnh) là một trong những di tích đặc trưng cho sinh hoạt tín ngưỡng, chốn trao gửi tâm linh của người dân và du khách thập phương.
Bộ tranh Việt Nam tử tế trong cơn bão Yagi

Bộ tranh Việt Nam tử tế trong cơn bão Yagi

Hình ảnh cảm động các chiến sĩ đưa dân ra ngoài, các xe đi chậm lại để dìu mọi người trên cầu trong lúc gió to… được cô gái TP. Hồ Chí Minh khắc họa lại trong bộ tranh nói về Việt Nam tử tế trong cơn bão Yagi.
Vinh danh 'Sứ giả tiếng Việt' năm 2024

Vinh danh 'Sứ giả tiếng Việt' năm 2024

Tối 8/9, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Lễ tổng kết Ngày Tôn vinh tiếng Việt năm 2024 và Chương trình Gala tiếng Việt thân thương đã diễn ra với sự tham dự của hơn 600 đại biểu. Những “Sứ giả tiếng Việt” năm 2024 đã được vinh danh và trao tặng bằng khen.
Podcast truyện ngắn: Cây nhãn kỷ niệm

Podcast truyện ngắn: Cây nhãn kỷ niệm

Cây nhãn già thách thức mưa nắng, bão bùng, nhìn vào đó, bà luôn tưởng tượng bóng hình Hiếu, vẫn hiển hiện đâu đây trong khu vườn, căn nhà thân thuộc, như chưa từng có cuộc chia ly...
Podcast tản văn: Ơi mùa thu, mùa thu

Podcast tản văn: Ơi mùa thu, mùa thu

Có vẻ như mọi hân hoan, quyến luyến, mọi mỹ cảm, nồng say đều dồn tụ hết vào một chữ thu. Thu xao xuyến, thu bồi hồi, thu bâng khuâng, thu đa cảm...
Khám phá Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng

Khám phá Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng

Non nước Cao Bằng chính thức được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu vào ngày 12/4/2018, trở thành công viên địa chất toàn cầu thứ hai tại Việt Nam sau Công viên Địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn tại Hà Giang.
Truyện ngắn: Màu áo lính

Truyện ngắn: Màu áo lính

Phía ngoài ô cửa sổ, loa phát thanh đang vang lên tin tức về những hoạt động mừng ngày tết Độc lập. Ông Việt nhìn ra lá cờ đỏ sao vàng tung bay ngoài song cửa rồi mắt ông ầng ậc nước…
Cây muỗm ở Nghi Xuân là cây di sản Việt Nam

Cây muỗm ở Nghi Xuân là cây di sản Việt Nam

Cây muỗm được công nhận cây di sản Việt Nam có tuổi đời hơn 360 năm, nằm trong khuôn viên nhà thờ Phan Tôn Chu và Ngọc Hoa công chúa ở thôn Phú Vinh, xã Cổ Đạm, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.