Theo anh Nguyễn Văn Mạnh - Giám đốc Trung tâm Văn hóa huyện Kỳ Anh, hát sắc bùa là một hình thức ca múa nhạc dân gian từ lâu đã trở thành tục lệ sinh hoạt văn hoá ở nhiều làng, xóm ở Kỳ Anh. Loại hình độc đáo này phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí cho nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán, được lớp lớp thế hệ người Kỳ Anh gìn giữ.
Ngoài đội hát sắc bùa của các em thiếu nhi phục vụ trong đêm 30, ngày mồng 1 tết, thì từ ngày mồng 4 tết, đội sắc bùa của các chị em phụ nữ sẽ biểu diễn phục vụ trong buổi lễ mừng thọ cho các cụ già ở thôn và trong xã. Trong ngày rằm tháng Giêng, đội sắc bùa của các cụ lão niên thay mặt hội người cao tuổi sẽ đi đến các nhà thờ họ để hát chúc tụng.
Hát sắc bùa, một cách chúc tết độc đáo của người dân Kỳ Anh
Trong một đội sắc bùa, có một người hát chính gọi là cái kể, những người còn lại hát phụ gọi là con xô. Cái kể hát “trịch” trước, mỗi người trong đội hát một câu so le, câu kết cả đội cùng hát gọi là hát sắc, họ đều thuộc các bài hát “chúc”, biết “lộn”(múa). Những người còn lại vừa hát vừa sử dụng một trong các nhạc cụ là coòng, thanh la, hai thanh tiền, trống “tầm vinh” (hay trống cơm) và trống con. Họ mặc quần trắng, áo dài đỏ, vàng hoặc xanh, đầu vấn khăn hoặc để trần, thắt dải lưng điều hay hoa lý.
Trò chuyện với chúng tôi, nghệ nhân Hoàng Xuân Tùng (79 tuổi, ở xã Kỳ Hải), một người hát sắc bùa nổi tiếng của Kỳ Anh chia sẻ: "Chúng tôi sinh ra và lớn lên từ làng quê có truyền thống văn hoá lâu đời nên những điệu múa, những câu hát dân gian ở đã thấm sâu vào máu thịt. Hồi còn nhỏ, tôi đã từng thâu đêm đi xem gánh hát của xã, sau đó thấy thích rồi theo đàn anh học hát và đi biểu diễn. Không biết từ bao giờ, những âm thanh, điệu hát này đã khắc sâu vào tâm trí tôi”.
Nói xong ông Tùng liền hát một đoạn trong nhịp gõ của sanh cái, giọng hát khi khoan thai, khi dồn dập, khi trầm, khi bỗng.
Hiện nay xã Kỳ Hải có một CLB hát sắc bùa với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp, thành phần như người già, phụ nữ, học sinh. Để duy trì CLB sắc bùa của xã, nghệ nhân Xuân Tùng đã luôn miệt mài sưu tầm, sáng tác các làn điệu và các “bài tủ” với nhiều nội dung phong phú để phục vụ các dịp lễ, tết, mừng Đảng, mừng xuân, lễ hội.
Một mùa xuân nữa lại về với đất trời, khắp các thôn, xóm của Kỳ Anh rộn ràng tiếng hát, tiếng trống, tiếng thanh la, thanh tiền của các đội Sắc bùa đang hăng say tập luyện. Người già cho đến lớp trẻ, ai cũng tâm huyết, hết mình trong những làn điệu sắc bùa mượt mà, chân chất.
