Tình huống chiến sĩ bị mắc kẹt trong đám cháy khi tham gia chữa cháy và cứu nạn cứu hộ tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nguy hiểm. Lúc này, khói dày đặc, nhiệt độ cao, nguy cơ sập đổ công trình và tầm nhìn hạn chế khiến việc tiếp cận, giải cứu trở nên khó khăn. Từ thực tiễn các vụ việc, lực lượng cảnh sát PCCC&CNCH đã đúc kết nhiều kinh nghiệm quan trọng giúp chiến sĩ tự tổ chức cứu đồng đội khi xảy ra sự cố.
1. Bình tĩnh đánh giá tình huống
Khi phát hiện đồng đội bị mắc kẹt hoặc gặp nạn trong đám cháy, điều quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh để đánh giá nhanh tình hình. Người chỉ huy hoặc chiến sĩ gần hiện trường nhất cần xác định vị trí đồng đội, hướng lan của lửa, nguồn nhiệt và nguy cơ sập đổ. Việc xác định đúng hướng tiếp cận sẽ rút ngắn thời gian giải cứu và hạn chế rủi ro cho lực lượng tham gia.
2. Duy trì liên lạc và xác định vị trí
Trong môi trường cháy, khói dày đặc thường làm giảm tầm nhìn. Vì vậy, việc duy trì liên lạc qua bộ đàm hoặc tín hiệu âm thanh rất quan trọng. Nếu chiến sĩ bị kẹt còn tỉnh táo, họ có thể phát tín hiệu bằng cách gõ vào tường, sử dụng còi cứu hộ hoặc gọi qua bộ đàm để lực lượng bên ngoài xác định vị trí.
Ngoài ra, chiến sĩ tham gia tìm kiếm cần bám theo dây dẫn, tường hoặc các vật cố định để tránh lạc hướng trong không gian nhiều khói.
3. Tổ chức đội tìm kiếm cứu nạn
Khi triển khai cứu đồng đội trong đám cháy, lực lượng chữa cháy thường tổ chức thành tổ nhỏ từ 2-3 người. Một người trực tiếp tiếp cận nạn nhân, một người hỗ trợ di chuyển và một người giữ liên lạc, bảo đảm đường rút an toàn. Các chiến sĩ phải mang đầy đủ thiết bị bảo hộ như mặt nạ phòng độc, bình dưỡng khí, đèn chiếu sáng và dây an toàn. Việc phân công rõ nhiệm vụ giúp quá trình cứu nạn diễn ra nhanh chóng, tránh chồng chéo trong môi trường nguy hiểm.
4. Sử dụng kỹ thuật di chuyển và kéo nạn nhân
Trong không gian hẹp và nhiều khói, chiến sĩ thường áp dụng các kỹ thuật kéo nạn nhân đã được huấn luyện như: kéo bằng dây cứu nạn, cứu hộ; kéo qua vai hoặc kéo bằng dây đai bảo hộ; di chuyển nạn nhân theo tư thế thấp để tránh khói và nhiệt. Nếu đồng đội bất tỉnh, cần nhanh chóng kiểm tra mặt nạ phòng độc, bình dưỡng khí và cố định nạn nhân trước khi đưa ra ngoài khu vực cháy.
Trong nhiều trường hợp, việc kiểm tra bình dưỡng khí và mặt nạ phòng độc của nạn nhân phải được thực hiện ngay lập tức để đảm bảo nạn nhân còn khả năng hô hấp trong quá trình di chuyển.
5. Mở đường thoát hiểm
Trong một số tình huống, lối thoát ban đầu có thể bị lửa hoặc khói chặn lại. Khi đó, lực lượng cứu nạn, cứu hộ phải nhanh chóng tìm lối thoát thay thế như cửa sổ, cầu thang phụ hoặc phá tường, phá cửa để mở đường thoát. Các thiết bị như rìu phá dỡ, máy cắt hoặc búa cứu hộ thường được sử dụng trong trường hợp này.
Khi đưa được đồng đội ra khỏi khu vực cháy, lực lượng cứu nạn sẽ nhanh chóng tiến hành sơ cứu ban đầu như: kiểm tra nhịp thở và tuần hoàn; hỗ trợ oxy hoặc hô hấp nhân tạo nếu cần; làm mát cơ thể, xử lý bỏng và chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế. Việc sơ cứu kịp thời rất quan trọng, đặc biệt trong các trường hợp chiến sĩ bị ngạt khói hoặc kiệt sức do nhiệt độ cao.
6. Đảm bảo an toàn cho cả tổ cứu nạn, cứu hộ
Nguyên tắc quan trọng là không để xảy ra thêm thương vong trong quá trình cứu đồng đội. Vì vậy, tổ cứu nạn phải luôn giữ liên lạc với chỉ huy bên ngoài, theo dõi lượng khí trong bình dưỡng khí và duy trì đường rút lui an toàn. Nếu tình huống trở nên quá nguy hiểm, cần rút lực lượng ra ngoài để triển khai phương án cứu nạn, cứu hộ khác.
7. Tăng cường huấn luyện kỹ năng cứu đồng đội
Theo kinh nghiệm, kỹ năng cứu đồng đội phải được huấn luyện thường xuyên thông qua các bài tập mô phỏng cháy nhà, cháy nhà xưởng hoặc cháy chung cư. Việc luyện tập giúp chiến sĩ thành thạo kỹ thuật tìm kiếm trong môi trường khói dày, di chuyển nạn nhân và phối hợp nhóm trong điều kiện khẩn cấp.
