Theo gia phả của dòng họ Nguyễn Đức, ông tổ của dòng họ là Nguyễn Đình Quả (không rõ năm sinh, năm mất) đến sinh cơ lập nghiệp tại mảnh đất Tỉnh Thạch xưa, Tùng Lộc ngày nay từ khoảng đầu thế kỷ XVI.
Lãnh đạo Sở VH-TT&DL và huyện Can Lộc trao bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh nhà thờ Nguyễn Đình Quả cho đại diện dòng họ
Theo sách “Đại Việt thông sử” của Lê Quý Đôn và một số nguồn tư liệu khác, Nguyễn Đình Quả là con thứ hai của cụ Nguyễn Kế Sài (cụ Sài là con thứ hai của danh tướng Nguyễn Xí). Thuở nhỏ, Nguyễn Đình Quả miệt mài khoa bảng, thông kinh sử, giỏi võ nghệ. Với hàm Chánh ngũ phẩm và đứng đầu Thái bộc tự, ông làm quan ở đất biên cương Thuận Hóa, rất được nhân dân tôn kính.
Năm 1527, vì biến cố nhà Mạc giành ngôi nhà Lê, Nguyễn Đình Quả đang làm quan ở Thuận Hóa đành phải đưa vợ con đến xã Tỉnh Thạch. Thấy đây là mảnh đất yên bình, màu mỡ nên quyết định ở lại, sau đó phát tích và phát triển dòng họ Nguyễn Đức tại đây.
Con cháu dòng họ cùng người dân địa phương rước bằng công nhận di tích về nhà thờ Nguyễn Đình Quả
Cụ Nguyễn Đình Quả là người có công lớn lập nên mảnh đất Tùng Lộc. Từ vị Thủy tổ, họ Nguyễn Đình Quả đến nay đã có gần 500 năm với 25 đời, trên 550 hộ, 2.570 nhân khẩu, 1.260 đinh định cư trên đất Tùng Lộc và nhiều địa phương khác.
Vào đầu năm Giáp Dần (1794), nhà thờ Nguyễn Đình Quả được hình thành. Nhà thờ được làm bằng gỗ lim 3 gian, chạm trỗ rất đẹp, trên lợp bằng tranh săng. Qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, hiện nay, nhà thờ được xây dựng khá hoàn chỉnh với thượng điện, trung điện, hạ điện, tắc môn, nghi môn...
Nhà thờ Nguyễn Đình Quả là một công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, là địa chỉ tâm linh được con cháu dòng họ và nhân dân địa phương lưu giữ, bảo tồn, là nơi để thờ phụng và vinh danh những đóng góp của các bậc tiên tổ cũng như các thế hệ con cháu. Ngày 10/1 âm lịch hàng năm trở thành ngày tế lễ đầu xuân của con cháu dòng họ.
