Ốc bươu vàng xuất hiện dày đặc, nông dân Hà Tĩnh "xoay" đủ cách cứu lúa

Tại huyện Can Lộc, theo thông tin từ người dân, ốc bươu vàng xuất hiện với mật độ cao ở các xã Thượng Lộc, Xuân Lộc, Khánh Vĩnh Yên, thị trấn Đồng Lộc. Ốc tập trung phá hại nặng nhiều diện tích lúa mới gieo đến thời kỳ đẻ nhánh.

Ông Phan Xuân Hành (thôn Liên Tân, xã Thượng Lộc, Can Lộc) cho biết: “Năm nay, ốc bươu vàng xuất hiện gấp nhiều lần so với năm ngoái. Địa phương đã phát loa truyền thanh, tổ chức các đợt bắt ốc tập trung trên đồng ruộng. Thế nhưng, qua một đêm, chỉ cần có mưa hoặc thời tiết mát mẻ, ốc lại bò ra nhiều trở lại”.

Thông tin từ Phòng NN&MT huyện Can Lộc, ốc bươu vàng có mật độ phổ biến từ 5 - 7 con/m², nơi cao có thể từ 10 - 20 con/m². Đặc biệt, các vùng trũng, ruộng thấp là nơi ốc sinh sản mạnh, gây hại nghiêm trọng cho các trà lúa non.

Ông Nguyễn Văn Minh (thôn Trung Đông, xã Nam Phúc Thăng, Cẩm Xuyên) chia sẻ: “Vụ hè thu, tôi gieo 10 sào lúa nhưng bị ốc cắn phá nhiều, hơn một nửa diện tích phải gieo lại. Ban đầu gia đình huy động người bắt thủ công nhưng không xuể, buộc phải phun thuốc diệt ốc”.

Nhiều người dân tại huyện Cẩm Xuyên cho biết, trong vụ hè thu, ốc bươu vàng có những đặc tính gây hại nghiêm trọng cho lúa, đặc biệt là ở giai đoạn mạ non. Chúng ăn rễ, thân và lá lúa, làm ruộng lúa bị khuyết khóm, thậm chí phải gieo cấy lại. Ốc bươu vàng hoạt động mạnh vào sáng sớm, chập tối và ban đêm.

Mặc dù đã áp dụng nhiều biện pháp như bắt ốc hàng ngày, rải lá xoan đâu, lá đu đủ xuống những chỗ trũng đọng nước để dụ ốc tập trung rồi bắt đem tiêu huỷ, nhưng hiệu quả không cao vì ốc sinh sản và di chuyển nhanh, nhất là ban đêm.

Khác với mọi năm, theo đánh giá của bà con nông dân, mật độ ốc bươu vàng năm nay tăng đột biến, làm nhiều diện tích lúa bị ảnh hưởng nặng nếu không kịp thời xử lý.

Tình trạng ốc bươu vàng xuất hiện nhiều khiến các điểm thu mua dọc tuyến Tỉnh lộ 548 (đoạn từ xã Tùng Lộc, Can Lộc đến xã Ích Hậu, Thạch Hà) hoạt động sôi động hơn hẳn mọi năm với khoảng 3 - 4 điểm thu mua lớn.

Đặc biệt, cơ sở thu mua của ông Hoàng Luân (thôn Thống Nhất, xã Ích Hậu) ghi nhận sản lượng cao nhất, dao động từ 10 - 20 tấn/ngày. Ông Hoàng Luân cho hay: “Tôi thu mua ốc bươu vàng để cung cấp cho các đầu mối chế biến thức ăn nuôi tôm, hải sản ở phía Nam đã 5 năm nay nhưng chưa bao giờ thấy số lượng nhiều như hiện nay. Trước đây mỗi ngày chỉ 3 - 4 tấn, nay thấp nhất cũng 5 tấn, cao điểm lên tới 20 tấn. Vì ốc nhiều nên giá đã giảm từ 3.500 đồng/kg xuống chỉ còn 2.500 đồng/kg. Chúng tôi vẫn tích cực thu mua số lượng lớn cho bà con nhằm hạn chế việc ốc phá hại lúa hè thu”.

Theo Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao, nhiệt độ dao động từ 20 - 30°C là điều kiện lý tưởng để ốc bươu vàng phát triển mạnh.

Hiện nay, ốc bươu vàng phát sinh gây hại với mật độ cao tại Kim Song Trường, Thuần Thiện (Can Lộc); Thạch Long, Hồng Lộc (Thạch Hà); Yên Hoà, Nam Phúc Thăng (Cẩm Xuyên),…, diện tích nhiễm khoảng 120 ha. Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh, thời tiết từ nay đến cuối tháng 6/2025 duy trì hình thái nắng nóng, có mưa rào xen kẽ, nhiệt độ trung bình 28 - 35⁰C tạo điều kiện thuận lợi cho ốc bươu vàng phát sinh gây hại.

Ngành chuyên môn khuyến cáo bà con nên chủ động thực hiện các biện pháp thủ công, sinh học và canh tác đồng bộ, hạn chế lạm dụng thuốc hóa học. Bà con cần thường xuyên ra đồng bắt ốc trưởng thành, ốc non và ổ trứng. Thời gian bắt tốt nhất là vào sáng sớm hoặc chiều mát, khi ốc hoạt động nhiều. Có thể dùng mồi nhử như dây khoai lang, lá đu đủ đặt ở những chỗ trũng, kết hợp làm rãnh thoát nước để dẫn dụ ốc, sau đó tiến hành thu gom và tiêu hủy.

Đối với những ruộng có mật độ ốc cao, đe dọa đến sự phát triển của lúa, bà con có thể kết hợp xử lý bằng thuốc hóa học, nên chọn các loại thuốc chứa hoạt chất như Metaldehyde, Niclosamide....