Hơn 70 năm qua, bao thế hệ cán bộ, nhân viên Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn (Hà Tĩnh) vẫn gắn bó với rừng xanh. Điểm chung giữa họ là sự tiếp nối qua nhiều thế hệ, với sự thủy chung, sắt son với đại ngàn, giữ cho rừng mãi xanh.
Ở đầu nguồn con sông Ngàn Phố, nơi những dãy núi trùng điệp nối tiếp nhau như bức tường xanh vững chãi, các thế hệ cán bộ, nhân viên, người lao động Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn đã dành trọn 70 năm gắn bó với rừng. Bảy thập kỷ trôi qua, rừng vẫn xanh và con người nơi đây vẫn bền bỉ một niềm tin: “giữ rừng là giữ lấy sự sống”.
Giữa nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả, khi đô thị hóa lan nhanh đến từng thôn xóm, vẫn có những con người lặng lẽ đi ngược dòng thời gian. Họ chọn ở lại với đại ngàn, giữ trọn lời thề son sắt từ thế hệ này sang thế hệ khác. Với họ, rừng không chỉ là tài nguyên, không chỉ là gỗ hay con số diện tích quản lý trên bản đồ; rừng là sinh kế, là văn hóa, là ký ức, là tương lai, là hơi thở của quê hương.
Theo chân anh Trần Đức Anh (SN 1990) - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn trong một ngày nắng nhẹ, chúng tôi men theo lối mòn dẫn vào khu rừng lim hơn 20 năm tuổi, rộng trên 60 ha tại xã Sơn Kim 1. Những thân lim thẳng tắp vươn mình lên nền trời xanh, tán lá đan xen tạo thành mái vòm tự nhiên mát rượi. Anh Đức Anh cho biết: “Để có được cánh rừng nguyên vẹn như hôm nay là kết quả của cả một quá trình gìn giữ bền bỉ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Nhiều gia đình ở đây có hai, thậm chí ba thế hệ cùng làm nghề rừng. Riêng gia đình tôi, từ ông bà đến bố mẹ, rồi đến tôi - đều gắn cuộc đời mình với rừng. Tôi là thế hệ thứ ba tiếp nối công việc giữ rừng và phát triển rừng”.
Ông nội và bà nội của anh Đức Anh đều công tác tại Lâm trường Hương Sơn (nay là Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn) từ giai đoạn 1971 đến 1981. Bố của anh cũng trở thành công nhân của lâm trường từ năm 1977 đến 2008. Được sinh ra và lớn lên bên Văn phòng Lâm trường Hương Sơn, tuổi thơ của anh Đức Anh gắn với màu xanh bạt ngàn, tiếng chim rừng mỗi sớm, mùi đất ẩm sau cơn mưa và những câu chuyện rừng được kể suốt bữa cơm gia đình. Những chuyến đi tuần tra gian nan của bố, những mùa trồng rừng vất vả của mẹ, những ký ức về cây cổ thụ, thú rừng, hiểm nguy nơi rừng sâu… đã trở thành một phần máu thịt. Lâm trường, với anh, không chỉ là nơi làm việc của các thế hệ trong gia đình mà còn là ngôi nhà lớn của cả cộng đồng, nơi những con người xa lạ gặp nhau, gắn bó, sẻ chia và cùng nhau giữ gìn “lá phổi xanh” của miền thượng nguồn.
Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Lâm nghiệp vào năm 2012, anh Đức Anh về công tác tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn với vai trò là nhân viên Phòng Kinh tế tài chính. Đến năm 2014, anh chuyển sang làm kế toán tổng hợp của Phòng Tài chính. Với năng lực chuyên môn cao nên từ năm 2016 đến 2024, anh được bổ nhiệm Phó trưởng Phòng Kinh tế tài chính rồi đến Trưởng phòng Kinh tế tài chính. Sau đó, anh được bổ nhiệm chức vụ Phó Giám đốc Công ty.
Chia sẻ về quá trình trưởng thành của mình, anh Trần Đức Anh cho biết: "Dù trong suốt quá trình gắn bó với công ty, tôi chủ yếu công tác ở lĩnh vực kinh tế, tài chính tổng hợp song lại rất gắn bó mật thiết với rừng. Là lĩnh vực trọng yếu cho sự “sống còn” của đơn vị nên tôi cùng với anh em trong phòng phải thường xuyên đi xuống thực địa, băng rừng, lội suối để nắm bắt hiện trạng rừng, nhất là tình hình khoanh nuôi, phát triển rừng, khai thác nguồn lợi từ rừng để cân đối nguồn thu, đề ra các cơ chế, chiến lược huy động nguồn lực, đảm bảo cho sự phát triển bền vững. Đặc biệt, phải xuống tận nơi để xem tình hình, đời sống của cán bộ, công nhân để từ đó tham mưu kịp thời, đúng, trúng các chính sách chăm lo đời sống, nâng cao thu nhập cho anh em”.
Với anh Đức Anh, rừng chính là trường học đầu tiên. Những ngày hè lội suối, theo các lối mòn xuyên rừng, học cách phân biệt từng loài cây, từng dấu vết động vật hoang dã… đã bồi đắp tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ rừng từ thuở ấu thơ. Những người cô, người chú trong lâm trường không chỉ là đồng nghiệp của bố mẹ, mà còn là những “người thầy” thầm lặng. Từ công việc ươm giống, trồng cây con đến tuần tra, ngăn chặn phá rừng, tất cả đều để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí những đứa trẻ lớn lên giữa đại ngàn.
“Tôi sớm hiểu rằng làm nghề rừng không đơn thuần là mưu sinh. Đó là một sứ mệnh góp phần giữ cân bằng môi trường sống cho hôm nay và cho cả thế hệ mai sau” - anh Đức Anh cho hay.
Khi trưởng thành, lựa chọn trở về làm việc tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn, với anh là niềm tự hào lớn lao, nhưng cũng là trách nhiệm nặng nề. Bởi phía sau là truyền thống 70 năm, là niềm tin của các thế hệ đi trước.
Cũng như anh Đức Anh, chị Phạm Cẩm Quỳnh (SN 1994) - Phó trưởng Phòng Tổ chức hành chính, là thế hệ thứ ba sinh ra, lớn lên và làm việc tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn. Chị Quỳnh có ông ngoại và bà ngoại đều làm việc cho Lâm trường Hương Sơn trong giai đoạn từ 1962 đến 1989. Tiếp nối truyền thống gia đình, bố mẹ của chị tiếp tục cống hiến cho lâm trường từ năm 1992 cho đến khi nghỉ hưu.
Với chị, rừng không chỉ tạo việc làm cho ông bà, cha mẹ, mà còn nuôi dưỡng ước vọng được sống, được cống hiến giữa đại ngàn. Sau khi tốt nghiệp kỹ sư quản lý đất đai, năm 2016 - 2021, chị Quỳnh vào làm việc tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn với vai trò nhân viên Phòng Lâm nghiệp. Đến năm 2020, chị tốt nghiệp Thạc sỹ Quản lý kinh tế và chuyển đến Phòng Khoa học và hợp tác đầu tư làm việc. Với những nỗ lực của bản thân trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, năm 2025, chị được tin tưởng giao trọng trách Phó trưởng phòng Tổ chức hành chính.
Nhớ những ngày đầu về công tác tại công ty, là nhân viên của Phòng Lâm nghiệp, công việc chính của chị Phạm Cẩm Quỳnh là lập, xây dựng hồ sơ bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, trồng làm giàu rừng; kiểm tra các lô rừng thực hiện trồng làm giàu, tuần tra, nghiệm thu rừng; tham mưu xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch bảo vệ, phát triển rừng hằng năm, trung hạn, dài hạn; theo dõi hiện trạng rừng... Đây đều là những phần việc không chỉ gói gọn trong bàn giấy mà là những chuyến đi xuyên rừng, băng suối, leo dốc, đối mặt với thời tiết khắc nghiệt, địa hình hiểm trở và không ít rủi ro tiềm ẩn.
Với một nữ cán bộ trẻ, những chuyến đi thực tế sâu vào đại ngàn, vượt qua mưa rừng, vắt bám... là thử thách không nhỏ, cả về thể lực lẫn tinh thần. Đã có lúc mệt mỏi, nhưng chưa một lần chùn bước, bởi chính tình yêu rừng được hun đúc từ truyền thống gia đình và những ký ức tuổi thơ đã giúp chị vững vàng vượt qua, từng bước khẳng định mình trong công việc.
“Làm việc tại nơi mình sinh ra và lớn lên mang lại cảm giác rất đặc biệt. Tôi không chỉ làm việc bằng lý trí mà bằng cả trái tim, bằng tình yêu máu thịt dành cho rừng… Mỗi cây con được trồng xuống đất, mỗi khoảnh rừng được bảo vệ nguyên vẹn đều mang lại cho tôi niềm vui lớn lao. Sự am hiểu từng con đường mòn, từng thửa rừng, cùng sự gắn bó keo sơn với đồng nghiệp đã giúp tôi nhanh chóng hòa nhập và cống hiến hết mình. Với tôi, được sinh ra, lớn lên và làm việc tại công ty là một đặc ân, một hành trình cuộc đời không thể tách rời khỏi tiếng gọi của đại ngàn” - chị Phạm Cẩm Quỳnh chia sẻ.
Không chỉ tận tụy với nhiệm vụ chuyên môn, hiện nay, chị Cẩm Quỳnh còn tích cực cùng Đoàn Thanh niên Công ty tham gia nhiều hoạt động thiết thực hướng về rừng. Từ tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng cho người dân địa phương, đến tham gia các đợt trồng rừng, “bom hạt giống”… ở đâu cũng có dấu chân và sự nhiệt huyết của người cán bộ trẻ. Với chị, giữ cho những cánh rừng mãi xanh không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn là cách tiếp nối và gìn giữ mạch nguồn truyền thống các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp.
Không riêng gia đình anh Đức Anh hay chị Cẩm Quỳnh, tại Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn, có hàng chục gia đình hai đến ba thế hệ gắn bó với rừng. Trong đó, 8 gia đình đã có ba thế hệ nối nghiệp, nhiều người hiện đảm nhận những vị trí quan trọng trong quản lý, sản xuất và bảo vệ rừng.
Từ những ngày đầu gian khó, đến nay, công ty đã hình thành 17 xóm làng lâm nghiệp, với 800 hộ dân, khoảng 4.000 nhân khẩu, trong đó có 1.600 lao động nhận đất, nhận rừng khoán dài hạn 30 - 40 năm. Từ vùng “rừng thiêng, nước độc”, miền Tây Hương Sơn hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới: đường sá rộng mở, xóm làng khang trang, đời sống người dân ngày càng no ấm. Những đôi trai gái gặp nhau nơi lâm trường, nên duyên vợ chồng, sinh con đẻ cái, tiếp tục viết tiếp câu chuyện giữ rừng qua từng thế hệ…
Với hơn 70 năm hình thành và phát triển, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn đã đi qua không ít thăng trầm. Chính trong những giai đoạn khó khăn nhất, tình yêu rừng và tinh thần cộng đồng của tập thể cán bộ, công nhân viên, người lao động lại được thử thách và tỏa sáng rõ nét.
Ông Lê Tiến Cát - Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn nhớ lại giai đoạn năm 2016, khi thị trường lao dốc khiến một số dự án của công ty rơi vào khủng hoảng, doanh nghiệp đứng trước thời khắc “sinh tử”. Trước tình hình đó, nhiều cán bộ, công nhân viên, người lao động đã tự nguyện cho công ty vay vốn để duy trì sản xuất. Thậm chí, có những gia đình đã thế chấp nhà đất của mình để vay vốn ngân hàng, nhiều người tích cực vận động nguồn lực từ người thân, bạn bè để đồng hành với công ty trong lúc khó khăn nhất. Số tiền cho vay từ vài chục triệu, hàng trăm triệu đồng đến cả 1-2 tỷ đồng mỗi gia đình, góp phần giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn cam go nhất.
“Chỉ có tình yêu sâu nặng với nơi mình sinh ra, lớn lên và gắn bó cả đời mới có thể tạo nên những nghĩa cử trách nhiệm và đầy hy sinh như vậy”, ông Lê Tiến Cát chia sẻ.
Trong năm 2025, công ty trồng mới 96,12 ha rừng, trồng làm giàu 76,60 ha từ nguồn ERPA. Công ty duy trì mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng trên diện tích 84 ha, góp phần nâng cao chất lượng rừng.
Vượt qua những thời điểm khó khăn, công ty đã chủ động đổi mới tư duy quản lý để đáp ứng yêu cầu đóng cửa rừng tự nhiên và phát triển bền vững. Bên cạnh nhiệm vụ cốt lõi là bảo vệ và phát triển rừng, đơn vị từng bước đa dạng hóa sinh kế: trồng dược liệu dưới tán rừng, khai thác lâm sản ngoài gỗ theo mùa, xây dựng rừng giống, khoanh nuôi tái sinh hàng ngàn héc-ta rừng.
Ông Lê Tiến Cát - Giám đốc Công ty khẳng định: Song song công tác giữ rừng, làm giàu rừng, công ty tiếp tục phát triển các ngành nghề bổ trợ như: sản xuất vật liệu xây dựng, chăn nuôi, dịch vụ thương mại để tạo nguồn lực “nuôi rừng” trong những thời điểm khó khăn. Đặc biệt, từ năm 2012, công ty triển khai quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC. Đến năm 2014, 100% diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC, năm 2016, trở thành đơn vị đầu tiên trong cả nước được cấp chứng chỉ quản lý rừng gắn với bảo tồn dịch vụ hệ sinh thái, duy trì trữ lượng carbon”.
Theo ước tính, gần 20.000 ha rừng do công ty quản lý mỗi năm có thể cô lập khoảng 150.000 tấn carbon, mở ra cơ hội lớn từ thị trường tín chỉ carbon. Đây là nguồn lực quan trọng để tái đầu tư cho bảo vệ và phát triển rừng lâu dài. Ngoài nguồn thu từ bán tín chỉ carbon, hằng năm, công ty tiếp cận với các nguồn chi trả tự nguyện cho dịch vụ hệ sinh thái do Hội đồng Quản trị Rừng Quốc tế khởi xướng thông qua việc hoàn thành bản đồ số hóa quốc tế 100% diện tích rừng hiện có. Đồng thời, hoàn thành việc cắm mốc ranh giới rừng với các tổ chức, cá nhân có rừng giáp ranh trên địa bàn, được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất rừng. Từ đó hoàn thành cơ sở pháp lý, tạo lợi ích sinh kế bền vững để giữ gìn, bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên rừng.
Ở đầu nguồn sông Ngàn Phố, rừng vẫn xanh. Và dưới những tán cây ấy, các thế hệ người làm nghề rừng vẫn lặng lẽ tiếp bước nhau, giữ trọn lời thề sắt son với đại ngàn - giữ rừng cho hôm nay, cho mai sau và cho muôn đời sau nữa.
BÀI, ẢNH: PHÚC QUANG - ĐÌNH NHẤT
THIẾT KẾ: TRỌNG HÙNG
