Tiêm miễn phí vaccine phế cầu, HPV: Những địa phương được ưu tiên từ 2026

Bộ Y tế ban hành Quyết định 2780/QĐ-BYT về kế hoạch tiêm chủng mở rộng giai đoạn 3 năm tới (2026-2028). Kế hoạch này chỉ rõ 13 bệnh truyền nhiễm có vaccine phòng bệnh được triển khai tiêm miễn phí trong Chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em và phụ nữ mang thai.

Các bệnh này gồm: viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp B, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản B, tiêu chảy do virus Rota, viêm phổi/viêm màng não do phế cầu và ung thư cổ tử cung do virus HPV.

Theo Bộ Y tế, kế hoạch này nhằm tiếp tục duy trì thành quả của công tác tiêm chủng, tiếp tục triển khai lộ trình tăng số lượng vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng đã được Chính phủ phê duyệt, đồng thời nâng cao hiệu quả của công tác tiêm chủng mở rộng với mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm tỷ lệ tiêm chủng mở rộng đạt 95% với 14 loại vaccine.

Theo kế hoạch, riêng với 2 loại vaccine mới là vaccine phế cầu và vaccine phòng virus HPV, Bộ Y tế dự kiến nhu cầu vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia trong 3 năm tới sẽ được ước tính trên cơ sở đăng ký nhu cầu của 34 tỉnh/ thành phố.

Trong đó, nhu cầu vaccine hàng năm bao gồm số vaccine sử dụng cho đối tượng thuộc Chương trình tiêm chủng mở rộng của năm và số vaccine để tiêm bù mũi cho những đối tượng chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chủng chưa đủ mũi của những năm trước.

Riêng đối với 2 loại vaccine là phế cầu và phòng virus HPV, nhu cầu hàng năm sẽ được xác định theo lộ trình đã báo cáo Chính phủ tại Báo cáo số 459/BC-BYT ngày 11/4/2025 về số liều vaccine và nhu cầu kinh phí cần đảm bảo hàng năm để thực hiện lộ trình tăng số lượng vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021-2030 theo Nghị quyết số 104/NQ-CP ngày 15/8/2022.

Căn cứ trên số lượng vaccine này, Bộ Y tế sẽ phân bổ vaccine và có hướng dẫn chi tiết các địa phương triển khai năm 2026, 2027 và 2028, với tiêu chí lựa chọn là ưu tiên địa phương vùng miền núi khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Để triển khai theo lộ trình tăng số lượng vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương có công văn 1580/VSDTTƯ-TCQG ngày 30/7/2025 đề xuất phạm vi triển khai vaccine phế cầu trên quy mô nhỏ trong năm 2025 tại 5 tỉnh và mở rộng triển khai tại 10 tỉnh, thành vào năm 2026.

Cụ thể, trong năm 2025 triển khai quy mô nhỏ tiêm vaccine này tại 5 tỉnh trước sát nhập là Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Nam, Đắk Nông, Sóc Trăng.

6 tháng đầu năm 2026 triển khai tiêm tại 10 tỉnh, thành, mở rộng diện triển khai tại 5 tỉnh đã triển khai năm 2025 và mở rộng thêm 5 tỉnh: Tuyên Quang, Lào Cai, Cao Bằng, Sơn La, Quảng Ngãi.

Đến năm 2027, dự kiến triển khai tại 13 tỉnh, thành, trong đó mở rộng triển khai tại 3 tỉnh là Điện Biên, Phú Thọ và Nghệ An. Năm 2028, dự kiến triển khai tại 16 tỉnh, trong đó mở rộng triển khai tại 3 tỉnh là Đắk Lắk, Gia Lai, Lai Châu.

Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đang dự kiến đối tượng triển khai và nhu cầu vaccine này dựa trên số trẻ dưới 1 tuổi năm 2025 của toàn tỉnh. Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và các viện vệ sinh dịch tễ, pasteur sẽ tổng hợp và báo cáo Bộ Y tế về cung ứng vaccine phù hợp với tình hình thực tế sau khi UBND các tỉnh, thành phê duyệt và gửi danh sách các xã khó khăn theo quy định.

Đối với vaccine HPV, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cũng đã đề nghị các viện vệ sinh dịch tễ/pasteur lựa chọn 1 tỉnh/khu vực để triển khai tiêm vaccine phòng virus HPV trong Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 2026, ưu tiên triển khai tại vùng khó khăn.

Theo đó, các viện/pasteur đã lựa chọn 4 tỉnh gồm: Tuyên Quang, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Trà Vinh (nay là Vĩnh Long) để triển khai vaccine HPV miễn phí cho trẻ em gái 11 tuổi trong Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 2026.

Các viện vệ sinh dịch tễ/pasteur cũng đã thống nhất lựa chọn phương án đề xuất triển khai vaccine HPV tại 4 tỉnh trên trong 3 năm tới theo tiêu chí, đồng thời mang tính đại diện cho 4 khu vực và thuận lợi trong quá trình triển khai quy mô nhỏ.

Hiện tại, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương ước tính nhu cầu vaccine HPV của các tỉnh, thành phố dựa trên số vaccine được cung ứng hàng năm. Theo kế hoạch của Bộ Y tế, mỗi năm trong giai đoạn 2026-2028 ước tính có khoảng 18.000 trẻ tiêm vaccine phòng virus HPV tại vùng triển khai.

Chương trình tiêm chủng mở rộng đang cung cấp miễn phí 12 loại vaccine phòng 11 bệnh truyền nhiễm phổ biến cho trẻ em và phụ nữ có thai.