Thông tin về việc điều chỉnh mức thu tiền bản quyền âm nhạc từ ngày 1/7/2026 đang thu hút sự quan tâm của nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ trên địa bàn Hà Tĩnh.
Dù quy định chi trả tiền bản quyền đối với việc phát nhạc tại quán không phải là mới, song việc mức lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng kéo theo mức thu được tính lại khiến nhiều chủ quán cà phê băn khoăn về chi phí phát sinh cũng như cách thức thực hiện.
Theo ghi nhận, tại nhiều quán cà phê trên địa bàn, đặc biệt ở khu vực trung tâm đô thị, âm nhạc gần như là yếu tố không thể thiếu để tạo không gian và thu hút khách. Mỗi cơ sở lựa chọn dòng nhạc phù hợp với đối tượng khách hàng, từ nhạc trẻ, nhạc thị trường đến nhạc nhẹ, nhạc không lời. Tuy nhiên, trước thông tin phải chi trả tiền bản quyền khi phát nhạc, không ít chủ quán đang lúng túng vì chưa nắm rõ quy định.
Là chủ hai cơ sở kinh doanh cà phê - nước uống tại phường Thành Sen, chị Đậu Yến Nhi cho biết, sau khi đọc thông tin trên mạng xã hội, chị vẫn chưa hiểu cụ thể việc đóng phí được thực hiện như thế nào và phải thanh toán cho đơn vị nào.
"Tôi vẫn trả phí sử dụng Spotify Premium và YouTube Premium hằng tháng nên khá bất ngờ khi biết nếu mở nhạc tại quán vẫn phải trả thêm tiền bản quyền. Nếu chi phí tăng cao, tôi sẽ cân nhắc chuyển sang sử dụng nhạc không lời hoặc nhạc AI miễn phí", chị Nhi chia sẻ.
Tương tự, bà Đặng Thị Tố Hoa - chủ một quán cà phê trên đường Nguyễn Du (phường Thành Sen) cho rằng, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh còn nhiều khó khăn, việc phát sinh thêm chi phí khiến nhiều chủ quán không khỏi lo lắng.
"Để vận hành quán đã phải chi trả rất nhiều khoản như nguyên liệu, nhân công, tiền thuê mặt bằng, thuế... Nếu phải đóng thêm tiền bản quyền âm nhạc thì tổng chi phí hoạt động sẽ tiếp tục tăng. Điều tôi băn khoăn hơn là đến nay vẫn chưa có đơn vị nào trực tiếp hướng dẫn hay liên hệ để phổ biến quy định, cũng chưa biết sẽ phải đóng cho đơn vị nào, thủ tục thực hiện ra sao. Mong rằng sẽ có hướng dẫn cụ thể để các cơ sở kinh doanh hiểu đúng và thực hiện đúng quy định", bà Tố Hoa chia sẻ.
Tuy nhiên, theo luật sư Nguyễn Trọng Nghĩa (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), nhiều người đang hiểu chưa đúng về quy định này. Việc trả tiền bản quyền khi phát nhạc tại các cơ sở kinh doanh không phải đến ngày 1/7/2026 mới được áp dụng mà đã được thực hiện từ nhiều năm nay đối với các quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, cơ sở chăm sóc sức khỏe và nhiều loại hình kinh doanh dịch vụ khác.
Luật sư Nghĩa khẳng định, việc sử dụng các tài khoản Spotify Premium hay YouTube Premium chỉ được cấp phép cho mục đích cá nhân, phi thương mại. Vì vậy, khi sử dụng các bản ghi âm, ghi hình đã công bố để phục vụ hoạt động kinh doanh, chủ cơ sở vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Theo số liệu năm 2023 của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC), nguồn thu tiền bản quyền từ nhà hàng, quán cà phê đạt khoảng 4,3 tỷ đồng; khách sạn và trung tâm thương mại hơn 4,1 tỷ đồng; siêu thị, cửa hàng, nhà khách khoảng 1,2 tỷ đồng; lĩnh vực hàng không và phương tiện giao thông khoảng 1 tỷ đồng.
Quy định hiện hành có công thức tính cụ thể tại Phụ lục II Nghị định 17/2023/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 134/2026/NĐ-CP như sau: số tiền bản quyền chi trả mỗi năm = mức lương cơ sở × hệ số điều chỉnh. Mức phí được tính dựa theo nhiều tiêu chí cụ thể như diện tích, loại hình dịch vụ, phân loại đô thị. Chẳng hạn, TP Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh áp dụng 100% khung giá; còn các vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn áp dụng 10% khung giá. Tại các khu vực thuộc thành phố Hà Tĩnh cũ (đô thị loại II) áp dụng 50% khung giá.
Theo luật sư Nguyễn Trọng Nghĩa, việc dư luận đặc biệt quan tâm đến mốc 1/7 chủ yếu do mức lương cơ sở được điều chỉnh, dẫn đến thay đổi mức thu. Pháp luật vẫn ưu tiên nguyên tắc các bên tự đàm phán, thỏa thuận; trường hợp không đạt được thỏa thuận thì áp dụng mức do Chính phủ quy định nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa chủ sở hữu quyền tác giả và tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm.
Thay vì nghe thông tin lan truyền trên mạng xã hội, luật sư khuyến nghị các chủ cơ sở kinh doanh nên chủ động liên hệ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam để được hướng dẫn cụ thể về mức phí áp dụng đối với từng loại hình kinh doanh và thực hiện việc thanh toán theo đúng quy định. Đồng thời, cần lưu giữ hợp đồng, biên lai thu tiền và các giấy tờ liên quan sau khi hoàn thành nghĩa vụ chi trả để làm căn cứ chứng minh đã chấp hành quy định trong trường hợp được cơ quan có thẩm quyền hoặc tổ chức đại diện quyền kiểm tra.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp phát nhạc tại cơ sở kinh doanh đều phải trả tiền bản quyền. Đối với những tác phẩm không thuộc phạm vi quản lý của tổ chức đại diện quyền tác giả, quyền liên quan hoặc được chính tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả cho phép sử dụng miễn phí bằng sự đồng ý hợp pháp, cơ sở kinh doanh sẽ không phải chi trả tiền bản quyền khi sử dụng các tác phẩm đó.
Trong bối cảnh quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được siết chặt, việc trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc vào mục đích kinh doanh là xu hướng tất yếu nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người sáng tạo. Song, để chính sách nhận được sự đồng thuận, việc tuyên truyền, hướng dẫn và công khai cách thức thực hiện cần đi trước một bước. Khi người kinh doanh hiểu đúng bản chất của quy định và có đầy đủ thông tin để thực hiện, câu chuyện bản quyền sẽ không còn là nỗi lo về một khoản phí phát sinh, mà trở thành trách nhiệm chung trong việc xây dựng môi trường kinh doanh văn minh và tôn trọng giá trị sáng tạo.
