Những chậu bonsai có dáng thế đẹp, sống động và hài hòa được ví như những “đứa con tinh thần” của thiên nhiên, kết tinh từ bàn tay tài hoa, khéo léo và niềm đam mê bền bỉ của người nghệ nhân, mang đến nhiều cảm xúc cho người thưởng ngoạn.
Theo các nghệ nhân lâu năm, vẻ đẹp của bonsai là sự tổng hòa, hài hòa giữa thân, cành, tán và chậu. Trong đó, cành lá được thu nhỏ càng tinh tế càng giá trị, hoa chỉ đóng vai trò phụ trợ. Một tác phẩm bonsai đẹp phải hội tụ đủ bốn yếu tố: “cổ, kỳ, mỹ, văn”.
“Cổ” thể hiện tuổi đời lâu năm của cây; “kỳ” là sự độc đáo, lạ mắt; “mỹ” là vẻ đẹp, sự hoàn thiện tổng thể; “văn” là giá trị văn hóa mà tác phẩm gửi gắm.
Ông Trần Quốc Hiếu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bonsai cây cảnh 38 cho biết, bonsai có 4 thế cơ bản gồm: trực (thẳng đứng), hoành (ngang), khuynh (xiêu) và huyền (chúc xuống). Hiện nay, bonsai được tạo tác từ nhiều loài cây khác nhau như: tùng, mai chiếu thủy, hoa giấy, sanh, đa, kim sơn tùng…
Hầu hết các loài cây thân gỗ, qua bàn tay và sự sáng tạo của người chơi, đều có thể mang dáng vẻ mới và giá trị nghệ thuật riêng. Để tạo nên một tác phẩm bonsai thực thụ người chơi phải dành nhiều tâm huyết, công sức, có con mắt thẩm mỹ tinh tế và trí tưởng tượng phong phú.
Là người chơi bonsai lâu năm, anh Phan Vĩnh Toàn (thôn Bắc Thượng, phường Hà Huy Tập) hiện sở hữu khu vườn với hơn 50 cây cảnh nghệ thuật và bonsai có giá trị. Mỗi cây mang một dáng thế riêng, đem lại những cảm nhận khác nhau cho người chiêm ngưỡng. Nhiều tác phẩm của anh có tuổi đời từ vài năm đến hàng chục năm như: cây duối “Ngũ long”, cây sanh “Quần thụ”, cây tùng “Trụ cột”…
Bonsai là nghệ thuật tạo hình cây thông qua kỹ thuật chăm sóc, uốn nắn, cắt tỉa để đạt sự cân đối giữa cành và tán, thể hiện rõ chủ đề và ý tưởng. Vì vậy, chơi bonsai đòi hỏi người chơi phải kiên trì, tỉ mỉ, giàu vốn sống, yêu thiên nhiên và có chiều sâu thẩm mỹ. Không ít tác phẩm bonsai còn gửi gắm triết lý nhân sinh, đạo đức truyền thống như: “Tam tòng tứ đức”, “Mẫu tử”, “Ngũ phúc vinh hoa”, mang ý nghĩa giáo dục và nhắc nhở các thế hệ sau.
Anh Nguyễn Tiến Dũng (xã Cẩm Bình) chia sẻ: vườn cây của gia đình chủ yếu là các dòng bonsai nhỡ và mini với những loại cây dễ chăm sóc như: hoa giấy, thông Nhật, tùng, mai chiếu thủy... Việc chơi cây cảnh giúp anh rèn luyện sự kiên nhẫn, giảm nóng nảy và mang lại cảm giác thư thái, gần gũi với thiên nhiên.
“Nhất chữ, nhị tranh, tam sành, tứ kiểng”, niềm đam mê sáng tạo của thú chơi cây cảnh, bonsai trên địa bàn Hà Tĩnh những năm gần đây ngày càng phát triển, tạo nên một sân chơi hữu ích, vừa thỏa mãn thú chơi tao nhã, vừa góp phần phát triển kinh tế.
Dù mỗi người đều có công việc, ngành nghề khác nhau, song họ đều chung niềm say mê với cây cảnh. Nhiều CLB trở thành nơi gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, tạo dáng, cắt tỉa và nhân giống cây. Mỗi tác phẩm bonsai là kết tinh của sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và tình yêu thiên nhiên, thể hiện rõ cá tính và gu thẩm mỹ riêng của người chơi.
Không chỉ là thú chơi tao nhã, bonsai còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, giúp con người hướng tới những giá trị chân – thiện – mỹ, đồng thời thỏa mãn niềm đam mê sáng tạo nghệ thuật được nhiều người yêu thích.
