ThS Trần Thị Trang, Quyền Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết, nhằm đồng bộ về chính sách với luật Khám bệnh, chữa bệnh có hiệu lực vào năm 2024, cũng như chiến lược chăm sóc sức khỏe nhân dân, Bộ Y tế đề xuất mở rộng phạm vi quyền lợi được hưởng BHYT của người dân.
ThS Trần Thị Trang, Quyền Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế (Ảnh: VGP).
Cụ thể, đề xuất quỹ BHYT chi trả phí khám, sàng lọc phát hiện sớm một số bệnh như ung thư cổ tử cung, ung thư vú, tăng huyết áp, đái tháo đường, viêm gan C… Đề xuất này dựa trên kinh nghiệm quốc tế, bằng chứng khoa học, mô hình bệnh tật cần quan tâm.
"Chúng tôi đang cố gắng có đánh giá về tác động, hiệu quả khi đưa các bệnh này vào. Việc chẩn đoán, phát hiện sớm bệnh sẽ giúp giảm các chi phí y tế, điều trị bệnh sau này, phòng tránh được rất nhiều bệnh lý tăng nặng, điều trị tốn kém như ung thư, đột quỵ, bệnh lý tim mạch…", bà Trang phân tích.
Khi người bệnh vào điều trị nội trú do các bệnh ung thư, tim mạch, tiền thuốc, kháng sinh, đặt stent cao gây chi phí rất lớn cho quỹ BHYT. Trong khi nếu được chẩn đoán sớm, điều trị ngay từ đầu, dùng thuốc sớm thì có thể giảm tỷ lệ nhập viện, tỷ lệ tăng nặng của bệnh.
Về lo ngại khi đưa các bệnh này vào thì quỹ BHYT không đảm bảo bà Trang cho biết, đề xuất này dựa trên nghiên cứu về kinh tế y tế, chi phí hiệu quả. Nhiều nước trên thế giới đã làm và cho thấy hiệu quả.
Các bệnh được đưa vào là các bệnh phổ biến, nếu được điều trị sớm sẽ có hiệu quả về sau này, giảm chi tiền túi người bệnh, giảm chi từ quỹ BHYT.
Tại Việt Nam ung thư cổ tử cung xếp thứ 2 trong các loại ung thư phổ biến ở nữ giới (Ảnh minh họa: G.K).
Chẳng hạn, kỹ thuật sàng lọc ung thư cổ tử cung làm lần đầu vào năm 30 tuổi, sau đó 5-10 năm mới làm tiếp lần 2, tần suất thực hiện thấp, chi phí không cao chỉ vài trăm nghìn đồng. Trong khi đó, chi phí điều trị bệnh, nhất là ở giai đoạn muộn cao hơn rất nhiều lần.
Tương tự, bệnh tăng huyết áp nếu được phát hiện sớm, điều trị ngay từ cơ sở sẽ tránh được các biến chứng nguy hiểm, điều trị tốn kém.
Hiện tỷ lệ chi từ túi của người dân vẫn còn cao chiếm đến 43% tổng chi tiêu y tế. Việt Nam đang cố gắng phấn đấu giảm xuống còn khoảng 39%, mức lý tưởng nhất là 25-26%.
TS Nguyễn Khánh Phương, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), cũng cho biết, nghiên cứu ban đầu đánh giá tác động về kinh tế của việc sàng lọc tăng huyết áp cho thấy, chi phí phát sinh do sàng lọc tăng từ năm thứ nhất đến năm thứ 4. Bắt đầu từ năm thứ 5, chi phí này giảm xuống (do đối tượng đích giảm).
Về chi phí tiết kiệm được khi sàng lọc sớm, trong năm thứ nhất chi phí điều trị vẫn ở mức khá cao (hơn 9.000 tỷ đồng), sau đó giảm dần do giảm số ca biến chứng nặng, đến năm thứ 4 chỉ còn 195 tỷ đồng.
Đặc biệt, từ năm thứ 5 ngân sách không mất tiền mà còn tiết kiệm được chi phí cho điều trị. Cụ thể đến năm thứ 10, ước tính ngân sách tiết kiệm được hơn 7.700 tỷ đồng.
"Như vậy, khi tính gộp nếu can thiệp sàng lọc tăng huyết áp thì 4 năm đầu chi phí giảm dần, đến năm thứ 5 ngân sách còn tăng thêm do tiết kiệm được trong điều trị. Trong 10 năm, chúng ta tiết kiệm hơn 12.000 tỷ đồng", TS Phương phân tích.
Tương tự với bệnh đái tháo đường, tính gộp trong 10 năm ngân sách tiết kiệm được gần 1.700 tỷ đồng.
Ông Lê Văn Phúc, Trưởng Ban thực hiện chính sách BHYT, BHXH Việt Nam (Ảnh: Nam Phương).
Ông Lê Văn Phúc, Trưởng Ban thực hiện chính sách BHYT, BHXH Việt Nam, cũng đánh giá cao lợi ích khi chi trả cho việc sàng lọc, phát hiện sớm một số bệnh. Tuy nhiên, hiện quỹ BHYT còn hạn hẹp, đang tập trung chi trả cho khám chữa bệnh.
"Hiện nay, chúng ta vẫn đảm bảo cân đối quỹ. Tuy nhiên, trong tương lai khi điều chỉnh giá dịch vụ y tế, mở rộng quyền lợi của người tham gia BHYT thì cũng cần cân nhắc khả năng cân đối của quỹ", ông Phúc nói.
Theo thống kê, trong năm 2022 quỹ chi trả 110.000 tỷ đồng cho khám chữa bệnh bằng BHYT. Con số này ước tính năm 2023 là khoảng 120.000 tỷ. Trong đó, ước tính chi phí cho các bệnh ung thư chiếm khoảng 10%.
Ông Phúc cho biết, nếu quỹ BHYT chi trả chi phí cho việc sàng lọc phát hiện sớm một số bệnh thì phải xem xét mức đóng BHYT cho phù hợp.
